I OSK 687/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1168/22 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 listopada 2020 r. nr SZ.gn.625.55.2020 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 9 września 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 1168/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 listopada 2020 r. nr SZ.gn.625.55.2020 utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 17 lipca 2020 r. nr GZ.gn.625.111.2019 o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 1969 r. nr WBG-VI-402/Św/o/472/68 oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 4 grudnia 1968 r. nr PBG-VI-4024/5/68, orzekającej o przejęciu na własność Państwa - bez odszkodowania - nieruchomości rolnej, położonej we wsi [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni .[...] ha, zapisanej na J. W.ą z domu R.. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, J.W. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (cyt.): "w szczególności": 1. art. 9 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz.U. Nr 17, poz. 71) - poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie w okolicznościach, w których nie znajdował on zastosowania, 2. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71) w związku z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39 poz. 173) - poprzez niezastosowanie tego przepisu w okolicznościach niniejszej sprawy; II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, (cyt.): "w szczególności" art. 7 i 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) - poprzez pominięcie przez sąd pierwszej instancji okoliczności niezebrania i nierozpatrzenia przez organ orzekający całości materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia prawy. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto skarżący wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Ponadto podkreślić też trzeba, iż ponieważ skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem zaskarżenia, to z tego powodu – po myśli art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – skarga ta powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie a co prowadzi do wniosku, że przytoczenie podstaw kasacyjnych musi być wyczerpujące a nie tylko przykładowe. Zatem, wskazanie w skardze kasacyjnej na naruszenie (cyt.): "w szczególności": art. 9 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego oraz art. 9 ust. 2 cyt. ustawy w związku z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych a także naruszenie (cyt.): "w szczególności" art. 7 i 77 §1 k.p.a., musiało oznaczać, że tylko te przepisy zostały objęte zaskarżeniem. Niniejsza sprawa dotyczyła wniosku J.W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 1969 r. nr WBG-VI-402/Św/o/472/68 oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 4 grudnia 1968 r. nr PBG-VI-4024/5/68, orzekającej o przejęciu na własność Państwa - bez odszkodowania - nieruchomości rolnej, położonej we wsi [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha zapisanej na J. W. z domu R.. Rozpoznając powyższy wniosek, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia 17 lipca 2020 r., uznał, że wniosek ten nie zasługiwał jednak na uwzględnienie. Stanowisko to podtrzymał następnie w zaskarżonej decyzji, wydanej w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (decyzja z dnia 17 listopada 2020 r.) a pogląd organu podzielił z kolei Sąd Wojewódzki, przyjmując, że wobec niestwierdzenia, iż objęte żądaniem stwierdzenia nieważności decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a także z uwagi na niewystąpienie innych przesłanek świadczących o nieważności decyzji, Minister prawidłowo odmówił uwzględnienia w/w wniosku strony. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki jednocześnie wskazał, że organ prawidłowo w tym przypadku zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, gdyż dowody na których się oparł, dotyczące objęcia spornej nieruchomości we władanie przez Państwo, okazały się wystarczające do stwierdzenia, iż w rozpoznawanej sprawie wydanie kontrolowanych decyzji nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Sąd I instancji podkreślił w tym miejscu, że jako, iż prowadzone postępowanie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności decyzji – to co do zasady - organ nie był uprawniony do dokonywania nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych. Poza tym nie każde też naruszenie prawa przy wydawaniu kontrolowanych decyzji mogło stanowić podstawę do stwierdzenia ich nieważności a jedynie takie naruszenie, które określić można by było jako rażące. Do tej zaś kategorii Sąd Wojewódzki, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zaliczył decyzje dotknięte wadami o dużym ciężarze gatunkowym, wyjaśniając, że o rażącym naruszeniu prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. W analizowanej sprawie Sąd I instancji nie stwierdził natomiast, by wskazane na wstępie decyzje z 1968 r. i 1969 r., a które były oparte na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.), tego rodzaju wady zawierały. Jednocześnie Sąd Wojewódzki wskazał, że nie było w sprawie sporne, iż przejęta nieruchomość była nieruchomością rolną. W świetle natomiast zgormadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie budziło także wątpliwości, że sporna nieruchomość została objęta we władanie Państwa przed wejściem w życie cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r.) oraz pozostawała we władaniu Państwa do dnia wydania kontrolowanych decyzji. W tym miejscu Sąd odwołał się do treści protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 14 lutego 1952 r., z którego wynikało, że w tym dniu doszło do zdania i przejęcia gospodarstwa w gromadzie [...] po A. R.. Przedstawiciel przejmującego, a którym był PGR Zespół [...], po obejrzeniu gospodarstwa, objął je w administrację, a przedstawiciel A. R. - przekazał to gospodarstwo w administrację. Z powyższego protokołu jednocześnie wynikało, że do owego przejęcia gospodarstwa doszło w związku z uchwałą Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia 5 czerwca 1951 r. nr 41/51, w której Rada wystąpiła z wnioskiem o przejęcie użytkowania przez PGR m.in. gospodarstwa A.R. jako "ziem opuszczonych jak i martwej ręki". W ocenie Sądu Wojewódzkiego, powyższe dokumenty świadczyły więc o tym, że w 1952 r. doszło do przejęcia spornej nieruchomości przez Państwowe Gospodarstwa Rolne i od tego momentu władającym przedmiotową nieruchomością było Państwo, bo świadczyło o tym użycie w w/w protokole takich zwrotów jak: "przejęcie gospodarstwa po A.R." oraz "objęcie w administrację". Sąd Wojewódzki przywołał też w tym miejscu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 2402/17), dotyczący art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (...), a w którym stwierdzono, że "pojęcie władania, którym posługuje się art. 9 ust. 1, nie zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. Zatem pojęcie to winno być odczytywane w znaczeniu potocznym, a więc może mieć charakter faktyczny." Za tego rodzaju faktyczne władanie może być więc uznane administrowanie gospodarstwem rolnym po jego przejęciu. Poza tym Sąd Wojewódzki podkreślił również, że skoro sam skarżący w skardze podnosił, iż J.W. przez 10 lat przed wydaniem decyzji z dnia 4 grudnia 1968 r. bezskutecznie domagała się zwrotu nieruchomości, to okoliczność ta potwierdzała tylko, że w tym okresie nie sprawowała ona władztwa nad sporną nieruchomością. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie mógł natomiast mieć w niniejszym przypadku zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. bowiem sporna nieruchomość nie została przejęta na podstawie przepisów dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, a więc nie podlegała zwrotowi na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39 poz. 173). Brak przepisów przejściowych w dekrecie z 1953 r., nie oznaczał bowiem, że grunty przejęte na podstawie dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych ( Dz. U. Nr 11, poz. 59) stały się - po wejściu w życie cyt. dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. - gruntami przejętymi na podstawie nowego dekretu. Ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego nie zgadzał się skarżący. W skardze kasacyjnej w szczególności podnosił, że (cyt.): "wskazane przez sąd administracyjny pierwszej instancji, skądinąd słuszne i uzasadnione, ograniczenia zakresu rozpoznania niniejszej sprawy, wyłącznie do badania istnienia podstaw stwierdzenia nieważności, nie może odbywać się w oderwaniu od kontekstu historycznego sprawy". Istotne bowiem było, że niniejsze postępowanie nadzorcze dotyczyło decyzji wydanej w okresie istotnego ograniczenia elementarnych zasad praworządności. Stąd ocena rażącego naruszenia prawa, aczkolwiek dotyczyła prawa wówczas obowiązującego, powinna być dokonywana z uwzględnieniem współczesnych zasad konstytucyjnych Państwa Prawa. Podkreślano też w tym miejscu, że powyższe było o tyle istotne, iż stwierdzenie nieważności decyzji - wobec braku przepisów reprywatyzacyjnych - jedyną metodą naprawy wyrządzonych obywatelom krzywd, zwłaszcza (cyt.); "w zakresie rabunkowego przejmowania przez państwo mienia prywatnego". Ponadto, wg skarżącego, skoro przedmiotowa nieruchomość została w dniu 14 lutego 1952 r przekazana Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu [...] przez jej poprzedniego właściciela – A. R. w administrowanie (użytkowanie ) to nie można było przyjmować, że w tym przypadku doszło do objęcia nieruchomości we władanie przez Państwo bez tytułu prawnego. Zdaniem skarżącego, owo przekazanie w administrowanie miało umocowanie w umowie zawartej pomiędzy właścicielem nieruchomości a Państwowym Gospodarstwem Rolnym, potwierdzonej podpisanym przez obie strony protokołem przekazania nieruchomości z dnia 14 lutego 1952 r. W protokole tym był bowiem zapis o administrowaniu nieruchomością przez Państwowe Gospodarstwo Rolne, a zatem nie mogło więc być mowy (cyt.): " o posiadaniu samoistnym, jako formie władania nieruchomością, lecz o formie posiadania zależnego". Przepis art. 9 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. , który sankcjonował przejęcie przez państwo nieruchomości objętych we władanie Państwa przed dniem wejścia w życie ustawy, dotyczył - zdaniem skarżącego - wyłącznie okoliczności faktycznego władania nieruchomością przez Państwo, to jest bez bez tytułu prawnego, mającego znamiona posiadania samoistnego a nie dotyczył przypadków objęcia gruntów w administrowanie w ramach obowiązku zagospodarowania gruntów. Kwestia nieruchomości objętych w administrowanie przez państwo - w ramach obowiązkowego zagospodarowania gruntów rolnych - uregulowana była odrębnie. Gruty te zostały wyłączone z przejęcia na własność państwa na mocy art. 9 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 i - z zasady -podlegały zwrotowi na mocy art. 2 ustawy 13 lipca 1957 o uchyleniu dekretu o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych. W rezultacie więc skarżący wywodził, że przejęcie przedmiotowych gruntów w administrowanie przez PGR w roku 1952 nastąpiło pod rządami dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych, a następnie po zastąpieniu tego dekretu przez przepisy dekretu z dnia 9 lutego o 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, władanie gruntami przez Państwowe Gospodarstwo Rolne podlegało przepisom tego ostatniego dekretu. Dekret ten zaś w art. 20 zawierał wyraźny przepis derogacyjny, stanowiący o utracie mocy wcześniejszej regulacji prawnej tj. dekretu z dnia 30 marca 1945 r. Równocześnie brak było przy tym przepisów przejściowych, co oznaczało, iż przejęcie gruntów w administrację państwową - na mocy wcześniejszych regulacji - podlegało regulacji następnej, zastępującej tą wcześniejszą. W konsekwencji prowadziło to poglądu, że przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, który wyłączał przejęcie na własność Skarbu Państwa gruntów, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, znajdował zastosowania w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącego, mimo też, że przepis art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. literalnie odnosił się do gruntów przekazanych w użytkowanie państwa na podstawie uchylanego dekretu z dnia 9 lutego 1953 r, to zgodnie jednak z zasadami logicznej wykładni, w braku przepisów przejściowych, należało uznać, że odnosił się on również do gruntów przekazanych w użytkowanie państwa na mocy wcześniejszych przepisów dekretu z dnia 30 marca 1945 r o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych. Biorąc powyższe pod uwagę, skład orzekający uznał, że skarga kasacyjna nie była zasadna a ponadto nie zawierała także wystarczających zarzutów, które umożliwiałyby pełne odniesienie się do wyżej przytoczonej argumentacji zamieszczonej w uzasadnieniu tej skargi. Jak wyżej wspomniano, przedmiotowa sprawa była prowadzona w trybie postępowania nadzorczego, a strona wnioskująca zarzucała decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 1969 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 4 grudnia 1968 r. rażące naruszenie prawa. Z tej przyczyny przepisy prawa materialnego w niniejszym postępowaniu musiały być wykładane tylko w powiązaniu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tymczasem przepis ten nie został objęty żadnym zarzutem. Wprawdzie, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor – jak wyżej to przedstawiono - szeroko uzasadniał potrzebę dokonywania - w realiach tej sprawy – odpowiedniej wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa, ale argumentacji tej nie towarzyszyło jednak sformułowanie właściwego zarzutu. W tej sytuacji zatem skład orzekający przyjął, że powyższa kwestia pozostawała poza oceną Sądu Kasacyjnego. Odnosząc się natomiast do poglądu strony skarżącej, że w niniejszym przypadku Skarb Państwa - Dyrekcja Zespołu PGR w [...] zawarł w dniu 14 lutego 1952 r. z poprzednim właścicielem gruntu jakąkolwiek umowę dotyczącą tego gruntu, wyjaśnić należy, że jak wynikało z akt sprawy, sporna nieruchomość była przedmiotem uchwały byłej Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia 16 września 1951 r., mocą której została uznana za nieruchomość opuszczoną i z tego powodu przekazaną przez Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] Dyrekcji Zespołu PGR w [...] (dla PGR [...] do zagospodarowania). Faktyczne przekazanie mienia nastąpiło zaś protokołem z dnia 14 lutego 1952 r. a istotne przy tym było, że we władaniu w/w podmiotu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się do dnia wydania decyzji w dniu 4 grudnia 1968 r. Powyższe znajdowało potwierdzenie w protokołach z posiedzeń Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] oraz w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia 14 lutego 1952 r. W związku z tym – jak zasadnie wywiódł Minister –z dowodów tych wynikało, że grunty A. R. o powierzchni [...] ha ziemi ornej nie pozostawały już w żadnym posiadaniu jej poprzedniego właściciela bo zostały objęte we władanie przez PGR na podstawie działań władz państwowych. Poza tym o powyższym świadczył również fakt, iż kolejna właścicielka nieruchomości, tj. J. W., pismem z dnia 10 października 1959 r., wystąpiła do Państwowego Gospodarstwa Rolnego w [...] o zwrot nieruchomości a z pisma Wicewojewody Bydgoskiego z dnia 23 lutego 1982 r. wynikało, iż J. W. w/w prośbę ponawiała jeszcze w 1960 r., 1964 r. i 1968 r., jednakże ze skutkiem negatywnym. W takiej sytuacji zatem należało przyjąć, że powyższe okoliczności ewidentnie wskazywały na to, iż sporne grunty przez cały newralgiczny czas, to jest zarówno w dniu 5 kwietnia 1958 r.(data wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży ...), jak i w dniu wydania decyzji PPRN w [...] z dnia 4 grudnia 1968 r., znajdowały się we władaniu państwa. Z tych powodów zarzuty kasacyjne, oparte na art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie były uzasadnione. Okoliczność natomiast, że wydanie kontrolowanych decyzji było poprzedzone wszczęciem wobec właścicielki nieruchomości postępowań podatkowych, pozostawało bez wpływu na fakt wydania kontrolowanych decyzji. Słusznie bowiem w tym zakresie wyjaśnił organ, że zaległości podatkowe nie stanowiły przesłanki dla zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Zgodnie z w/w przepisem, nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Istota tego przepisu (pomijając jego poprawność z punktu widzenia aktualnych standardów) polega zatem na tym, że ustawodawca w ten właśnie sposób zamierzał uregulować stan prawny nieruchomości, którymi władało Państwo, choć nie miało do tych nieruchomości tytułu prawnego. Skoro zaś – jak wyżej to przedstawiono - taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie, to wydanie przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy decyzji z dnia 11 stycznia 1969 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 4 grudnia 1968 r. nie mogło być traktowane jako naruszające w sposób rażący obowiązujące w tamtym czasie prawo. Z kolei na mocy art. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173): uchylono dekret z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40) a - po myśli art. 2 ust. 1 tej ustawy - grunty, które zostały na podstawie w/w dekretu przekazane w użytkowanie, zwraca się poprzedniemu posiadaczowi po upływie terminu, na jaki zostały oddane w użytkowanie (zagospodarowanie). Przed upływem tego terminu grunt może być zwrócony za zgodą użytkownika i poprzedniego posiadacza. Rzecz jednak w tym, że przejęcie spornej nieruchomości przez Państwo miało w tym przypadku miejsce przed wejściem w życie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków. Dokonano tego bowiem na podstawie przepisów dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 59). Tymczasem, jak wynika z wyżej przytoczonej treści przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, ustawa ta odnosił się wyłącznie do tego ostatniego dekretu a jednocześnie w dekrecie tym brak jest przepisów, z których wynikało by, iż miał on działanie retroaktywne. Ponadto dekret ten nie zawierał także regulacji, iż do przejętych przez Państwo - na podstawie wcześniejszego dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych - nieruchomości, stosuje się przepisy w/w dekretu z 1953 r. (późniejszego). Z tych zatem powodów skład orzekający, mając na uwadze tryb, w jakim było prowadzone niniejsze postępowanie, a który wymagał dokonywania wykładni prawa w sposób ścisły, uznał, że stanowisko skarżącego, w którym podnosił, że wprawdzie literalna wykładnia art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. dowodziła, że przepis ten odnosił się tylko do dekretu z dnia 9 lutego 1953 r., ale (cyt.): "zgodnie z zasadami logicznej wykładni, w braku przepisów przejściowych, odnosi się on również do gruntów przekazanych w użytkowanie państwa na mocy wcześniejszych przepisów dekretu 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych", nie było uzasadnione. Powyższe w konsekwencji prowadziło więc do wniosku, że przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) nie miał w niniejszej sprawie żadnej istotności prawnej. Przepis ten przewidywał zaś, że przepis art. 9 ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Skoro zaś – jak wyżej wspomniano – w analizowanym przypadku art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. nie miał zastosowania, to regulacja zawarta w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży (...) – jak wyżej to nadmieniono - nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dodać w tym miejscu również wypada, że stanowisko takie wynika także z ówczesnej literatury przedmiotu, a która w tym zakresie wyjaśniała, że intencją ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży (...) - w zakresie uregulowanym w art. 9 - było zagwarantowanie osobom fizycznym i prawnym niezakłóconego posiadania nieruchomości, które państwo przekazało im w użytkowanie przed dniem 5 kwietnia 1958 r. (vide: Józef Paliwoda – "Przebudowa ustroju rolnego w Polsce. Zakres działania administracji rolnej", Warszawa 1964 r. " str. 82 – 89). W rezultacie zatem należało przyjąć, że także zarzuty kasacyjne oparte na art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego oraz art. 9 ust. 2 cyt. ustawy w związku z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, nie były uprawnione. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieskuteczną i – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.