I OSK 673/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz E. P., E. P., J. P., E. M., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P., M. K., J. P. (następcy prawnego M. P.) i D. S. (następcy prawnego M. P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2826/22 w sprawie ze skarg Gminy [...] i Skarbu Państwa – Wojewody Podkarpackiego oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 czerwca 2020 r. nr DAP-WN-727-5/2020/WWP w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz wszystkich skarżących kasacyjnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2826/22, po rozpoznaniu sprawy ze skarg Gminy Miasta Rzeszów, Skarbu Państwa – Wojewody Podkarpackiego oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] i zasądził koszty postępowania sądowego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] grudnia 2019 r. orzekającą, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2000 r. nr [...] stwierdzająca, że Gmina Miasto Rzeszów nabyła nieodpłatnie z mocy prawa własność szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencyjnym gruntów miasta Rzeszowa obręb [...] Rzeszów – Z., opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] do [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha, została wydana z naruszeniem prawa. Powodem stwierdzenia, że decyzja komunalizacyjna została wydana z naruszeniem prawa (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. - dalej: "Przepisy wprowadzające"), było ustalenie, że decyzja wywłaszczeniowa, na podstawie której Skarb Państwa nabył od S. P. ww. nieruchomość, została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ uznał, że jakkolwiek w dacie komunalizacji w KW [...] jako właściciel nieruchomości ozn. jako działka nr [...], ujawniony był Skarb Państwa [...] (na wniosek z 23 stycznia 1971 r. Dz. Kw [...] i na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Nadzorczej Urząd Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie z [...] października 1969 r.), to jednak po stwierdzeniu nieważności ww. orzeczenia wywłaszczeniowego z 1969 r. – Skarb Państwa nie był właścicielem, a to oznacza, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 Przepisów wprowadzających. Organ ustalił przy tym w oparciu o art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej: "k.p.a."), że w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne, gdyż aktem notarialnym z 10 listopada 2000 r. Rep. A [...] Gmina Miasta Rzeszów oddała m.in. przedmiotową działkę nr [...] w wieczyste użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców w W. Skargi na powyższą decyzję złożyli Gmina Miasta Rzeszów, Skarb Państwa – Prezydent Miasta Rzeszowa oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., D. P. i M. K. Gmina Miasta Rzeszów i Skarb Państwa zarzucili organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podnosząc, że tytuł własności Skarbu Państwa został uchylony po ostateczności decyzji komunalizacyjnej, a fakt ten spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a nie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pozostali skarżący zarzucili natomiast Ministrowi naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w [...] maja 2000 r., a tym samym przyjęcie, że nie można stwierdzić nieważności ww. decyzji, a jedynie wydanie jej z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1871/20, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z [...] grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 października 2022 r., sygn. akt: I OSK 2030/21, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uchylił zaskarżony wyrok wskazując, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi przypadek nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 329 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). NSA zaznaczył, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm. – dalej: "u.g.n." ), z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Od 1 stycznia 2017 r. w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda (art. 23 ust. 1e u.g.n.). W związku z powyższym NSA podzielił zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 23 ust. 1e u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rozpoznaniu skargi wniesionej przez Skarb Państwa wadliwie reprezentowany przez Prezydenta Miasta Rzeszowa, w sytuacji gdy stroną postępowania obok Skarbu Państwa była Gmina Miasto Rzeszów, będąca miastem na prawach powiatu, wobec czego materialnoprawnym reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym powinien być Wojewoda Podkarpacki, nie zaś Prezydenta Miasta Rzeszowa. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z 11 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2826/22, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Gminy Miasta Rzeszów, Skarbu Państwa – Wojewody Podkarpackiego oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2019 r. oraz zasądził koszty postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji uznał, że wnioskodawcy postępowania nadzorczego nie posiadają w sprawie przymiotu strony, gdyż na dzień 27 maja 1990 r. E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., D. P. i M. K. nie legitymowali się i nadal nie legitymują tytułem prawnorzeczowym do spornej działki, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji i uzasadniał wystąpienie z wnioskiem nieważnościowym. Zebrany materiał dowodowy potwierdza, że zarówno w dacie 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej sporna działka ujawniona była w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa. Skoro zatem w dacie komunalizacji sporna działka stanowiła własność Skarbu Państwa, to zdaniem Sądu I instancji, należy uznać, że wnioskodawcy nie wykazali się posiadaniem tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Sąd I instancji stwierdził, że przedstawionej oceny nie podważa ewentualna argumentacja dotycząca pozostawania w obrocie prawnym, pozytywnie zweryfikowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny, decyzji Ministra Infrastruktury z [...] grudnia 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z [...] lipca 1969 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia PWRN w Rzeszowie z [...] października 1968r. w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości stanowiącej w dniu wywłaszczenia własność S. P. Związanie organu administracji wpisem w księdze wieczystej skutkuje brakiem jego uprawnienia do badania prawidłowości wynikających z tej księgi wpisów. Możliwe jest bowiem wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu prowadzącego postępowanie nieważnościowego. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2023 r. wniesione zostały dwie skargi kasacyjne. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że wnioskodawcy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, nie posiadali w tym postępowaniu przymiotu strony, w sytuacji gdy wspomniani wnioskodawcy byli i pozostają osobami, których interesu prawnego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji bądź innego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu nieważnościowym, w tym zaskarżonej decyzji, wobec czego posiadali przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.; 2) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji m.in. w oparciu o zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wadliwy pogląd, że domniemanie zgodności treści wpisu w księdze wieczystej nie może być podważone w postępowaniu administracyjnym w oparciu o dostępne w tym postępowaniu środki dowodowe, w sytuacji gdy stosownie do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej wnioskodawca może dowodzić istnienia interesu prawnego w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe, w tym także w zakresie podważającym domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a zatem nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a zamiast tego Sąd I instancji powinien skargę oddalić. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o oddalenie skarg, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zrzekł się także rozprawy. Druga skarga kasacyjna została wniesiona przez E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucili mu: I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w zaniechaniu dokonania wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, skutkiem czego doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na: a) rzekomy brak tytułu prawnego skarżących do nieruchomości stanowiącej przedmiot decyzji komunalizacyjnej, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że skarżący na dzień 27 maja 1990 r. legitymowali się tytułem własności do wspomnianej nieruchomości; b) wywodzony wyłącznie z treści księgi wieczystej tytuł prawny Skarbu Państwa do nieruchomości stanowiącej przedmiot decyzji komunalizacyjnej, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niewątpliwy wynika, że w dacie komunalizacji tytuł ten Skarbowi Państwa nie przysługiwał, a w konsekwencji nieruchomość ta nie mogła być przedmiotem postępowania komunalizacyjnego; c) rzekomy brak posiadania przez skarżących przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym. 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 i w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 – dalej: "p.u.s.a.") poprzez niewłaściwe ich zastosowanie przejawiające się w zaniechaniu dokonania wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, braku poczynienia ustaleń faktycznych w pełnym zakresie, a w konsekwencji nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia wyroku: a) wobec niewyjaśnienia powodów, dla których w sprawie nie znajduje zastosowania uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 2/12; b) wobec braku zawarcia wskazań co do dalszego postępowania w sytuacji uwzględnienia skargi, wskutek którego sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji; c) wobec braku odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz kwestii istotnych z punku widzenia rozstrzygnięcia sprawy; d) wobec uchylenia zaskarżonych decyzji wskutek niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonych decyzji. 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ zastosował wadliwy tryb nadzwyczajny i powinien poddać decyzję komunalizacyjną z dnia [...] maja 2000 r. kontroli w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.c., podczas gdy w świetle powszechnie zaakceptowanego stanowiska wyrażonego w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzje może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a. II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204 – dalej: "u.k.w.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że domniemanie zgodności prawa jawnego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może zostać skutecznie wzruszone wyłącznie w postępowaniu o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, tj. na podstawie art. 10 ust. 1 wskazanej ustawy, podczas gdy powyższe może nastąpić również w postępowaniu administracyjnym i sądowo administracyjnym; 2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej oznacza jedynie, iż nie doszło do prawnego wywłaszczenia działki, podczas gdy skutkiem stwierdzenia nieważności jest usunięcie decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że wraz z tą decyzją z mocy prawa upadają wynikające z niej skutki prawne (uprawnienia bądź । obowiązki). W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zarządzeniem z 17 października 2023 r. Sąd I instancji skierował sprawę na rozprawę, w trybie art. 179a p.p.s.a. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 listopada 2023 r., sygn. akt: I SA/Wa 2826/22, 1. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2023 r., sygn. akt: I SA/Wa 2826/22; 2. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2019 r. nr [...]; 3. zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy Miasta Rzeszów kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. wnieśli skargi kasacyjne od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 października 2024 r., sygn. akt: I OSK 1306/24, po rozpoznaniu ww. skarg kasacyjnych, uchylił zaskarżony wyrok wskazując, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie wezwał – w trybie art. 31 § 1 p.p.s.a. – Wojewody Podkarpackiego do uzupełnienia braków skargi wniesionej w imieniu Skarbu Państwa, a zatem nie mógł przesądzić, czy z powodu nieuzupełnienia braków w wyznaczonym terminie skarga podlegała odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.), a w konsekwencji jej rozpoznanie w wyroku z 11 maja 2023 r. prowadziło do nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). NSA wskazał, że Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie wystąpić do Wojewody Podkarpackiego jako reprezentanta Skarbu Państwa, którego dotychczas traktował jako uczestnika postępowania, o wyjaśnienie, czy popiera skargę wniesioną w imieniu Skarbu Państwa, a jeśli tak do uzupełnienia jej braków formalnych. Jeśli uzupełnienie braków w trybie art. 31 § 1 p.p.s.a. nie nastąpi w wyznaczonym terminie, Sąd ten podejmie odpowiednie postanowienie (art. 31 § 3 p.p.s.a.). Dopiero po tych czynnościach możliwa będzie ocena, czy wyrok z 11 maja 2023 r. wydany m. in. ze skargi Skarbu Państwa, powinien być uchylony w trybie art. 179a p.p.s.a., czy też skargi kasacyjne od tego wyroku powinny być przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W piśmie z 28 lutego 2025 r. Skarb Państwa – Wojewoda Podkarpacki oświadczył, że popiera skargę z 21 lipca 2020 r. wniesioną w imieniu Skarbu Państwa przez Prezydenta Miasta Rzeszowa. Zarządzeniem z 31 marca 2025 r. Sąd I instancji stwierdził brak podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie trybu określonego w art. 179a p.p.s.a. W piśmie z 3 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie r.pr. E.S. poinformowała, że zmarł skarżący kasacyjnie M. P. Z nadesłanego odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 6 listopada 2024 r., sygn. akt: I Ns 791/24, wynika, że spadek po zmarłym M. P. nabył syn J. P. i córka D. S. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne mają usprawiedliwione podstawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wady postępowania sądowego, które były wskazane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2022 r., sygn. akt: I OSK 2030/21 oraz z 24 października 2024 r., sygn. akt I OSK 1306/24, zostały skutecznie wyeliminowane. Skarb Państwa jest w sprawie prawidłowo reprezentowany przez Wojewodę Podkarpackiego, który uzupełnił braki formalne skargi. Wobec tego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skarg kasacyjnych. Granice te są wyznaczone wskazanymi w skargach kasacyjnych podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skarg kasacyjnych, a zobligowany jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionych skargach kasacyjnych. Rozpoznane w tych granicach skargi kasacyjne okazały się zasadne, ponieważ podniesione w nich zarzuty, w zasadniczej części, są trafne. Sąd I instancji wyraził stanowisko, że zaskarżona w tym postępowaniu decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2020 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] grudnia 2019 r. są wadliwe, albowiem organ niesłusznie przyznał wnioskodawcom tego postępowania administracyjnego przymiot strony, błędnie wywodząc ich interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2000 r. stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa własności nieruchomości. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło stanowisko Sądu I instancji, że na dzień 27 maja 1990 r. wnioskodawcy nie legitymowali się i nadal nie legitymują się tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji i uzasadniał wystąpienie z wnioskiem nieważnościowym. Zebrany materiał dowodowy potwierdza, że zarówno w dacie 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej sporna działka ujawniona była w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa. Wobec tego Sąd I instancji uznał, że skoro w dacie komunalizacji sporna działka stanowiła własność Skarbu Państwa to wnioskodawcy nie wykazali się posiadaniem tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, obalenie domniemania określonego w art. 3 ust. 1 u.k.w., może nastąpić wyłącznie przed sądem powszechnym, zaś organy administracji nie są uprawnione do dokonywania własnych ocen czy w danym przypadku działa, czy też nie działa rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Powyższej okoliczności – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – nie podważa fakt, że orzeczenie Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z [...] lipca 1969 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie PWRN w Rzeszowie z [...] października 1968 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało ostatecznie i prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego (tj. stwierdzono jego nieważność). Stanowisko to zakwestionowali skarżący kasacyjnie, zarzucając naruszenie prawa procesowego i materialnego. W obu skargach kasacyjnych istota zarzutów dotyczy wadliwego uznania przez Sąd I instancji, że osoby, które złożyły wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2000 r. nie mają przymiotu strony. Odnosząc się do powyższego przypomnieć należy, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W każdym postępowaniu organ administracji ma obowiązek samodzielnie ustalić, kto jest stroną tego postępowania, to jest kto ma interes prawny, by uczestniczyć w postępowaniu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązek ten wynika wprost z art. 157 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Krąg stron w postępowaniu nadzwyczajnym musi być badany w oparciu o art. 28 k.p.a. Brak jest przy tym definicji legalnej pojęcia interesu prawnego. Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które można by zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Dlatego też w każdej sprawie kwestie te należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu prawnego, czy też jedynie interesu faktycznego, mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Mieć zatem interes prawny w sprawie oznacza, że należy wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony. Aby zatem interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on osobisty, własny, indywidualny i musi on mieć podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, jest – poza daną gminą nabywającą mienie z mocy prawa i Skarbem Państwa przekazującym mienie tej gminie – jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy. Tylko bowiem na taki tytuł prawny – chroniony prawem materialnym – oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy. Wobec tego podmiot trzeci, który chciałby zakwestionować decyzję komunalizacyjną w toku postępowania nadzwyczajnego, powinien wykazać, że legitymował się interesem prawnym, który nie został uwzględniony. Przy czym zaznaczyć należy, że to na stronie wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej spoczywa obowiązek wykazania posiadania tytułu prawnego do spornego mienia. Należy mieć na uwadze, że strona wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej ma prawo wykazywać swój interes prawny wszelkimi dostępnymi jej dowodami, co nie oznacza, że w postępowaniu tym organ rozstrzyga spory o własność. Organ administracji dokonuje bowiem jedynie oceny, czy przedstawione przez stronę dowody pozwalają na uznanie jej interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym – w niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] maja 2000 r. Uznanie takiego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego na podstawie przedłożonych dokumentów nie prowadzi przecież do zmiany treści wpisu w księdze wieczystej, do czego wyłącznie uprawniony jest sąd powszechny. Przedstawienie przez stronę dokumentów pozwalających na ustalenie jej interesu prawnego nie powoduje również obalenia wpisów do księgi wieczystej czy naruszenia erga omnes rękojmi jaką dają księgi wieczyste. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.w. wpis w księdze wieczystej korzysta z domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Wpis do księgi wieczystej potwierdza, kto jest właścicielem danej nieruchomości. Wprawdzie ma on charakter deklaratywny, ale jest zarazem obowiązkowy i ze względu na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych stanowi dowód, że określonemu podmiotowi przysługuje prawo własności. Przepis art. 3 u.k.w., wprowadzając domniemania prawne, w tym m.in. domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, ma na celu wzmocnienie zaufania uczestników obrotu do ksiąg wieczystych jako rejestru publicznego. Uczestnicy obrotu mogą zatem ufać temu, że prawo podmiotowe, które ujawniono w księdze wieczystej, jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, jak również że prawo, które wykreślono z księgi wieczystej, nie istnieje. Przepis ten wzmacnia zatem wiarygodność informacji zamieszczonych w księdze wieczystej. Należy jednak podkreślić, że przewidziana powyższą regulacją ochrona zaufania nie ma charakteru bezwzględnego, a domniemania wyznaczone treścią tegoż przepisu mogą zostać wzruszone. Tak więc domniemanie wskazane w art. 3 ust. 1 u.k.w. zwalnia osobę powołującą się na wpis z obowiązku przeprowadzania dowodu na okoliczność istnienia prawa ujawnionego w księdze wieczystej, ale nie przesądza automatycznie o skutkach czynności prawnej, która stanowiła podstawę wpisu. (vide: uchwała SN z dnia 8 września 2021 r. III CZP 28/21, OSNC 2022/2/14). Obalenie powyższego domniemania w prawnie dopuszczalny sposób otwiera drogę do weryfikacji, m.in. z punktu widzenia legalności, czynności prawnych i rozstrzygnięć podjętych na podstawie wpisu w księdze wieczystej, którego domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym zostało obalone. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) uniemożliwia przyjęcie, że formalna treść wpisów w księdze wieczystej, istniejąca w dniu podjęcia decyzji albo w innej dacie istotnej z punktu widzenia okoliczności sprawy, w każdej sytuacji rozstrzyga o ocenie legalności decyzji podjętej na podstawie takiego wpisu. Rzecz jasna, możliwość takiej weryfikacji, chociażby przez to, że stanowi odejście od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), jest ściśle reglamentowana i podlega określonym przez prawo ograniczeniom, jednak powodem odmowy wzruszenia takiej decyzji nie może być stwierdzenie, że w czasie jej podjęcia pozostawała ona formalnie w zgodzie z wpisem prawa ujawnionego w księdze wieczystej (zob. wyroki NSA z: 19 września 2023 r., sygn. akt I OSK 464/22, czy 25 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2885/20 – dostępne w CBOSA). Bezsprzecznie organy administracji publicznej, w zakresie badania interesu prawnego podmiotu wnoszącego o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, nie mają ustawowych kompetencji do usuwania niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, gdyż do tego uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny w drodze właściwego powództwa (tj. z art. 10 u.k.w.). Nie mają również kompetencji do obalenia domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 u.k.w. w sposób erga omnes. Rację ma jednak Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, że wnioskodawca, w postępowaniu administracyjnym, może dowodzić istnienia swojego interesu prawnego w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe, w tym także podważające domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w. O istnieniu pewnego prawa, w tym prawa własności, nie decyduje wyłącznie treść księgi wieczystej, ale głównie tytuł prawnorzeczowy. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że w sprawie wystąpiła niezgodność następcza stanu ujawnionego w księdze wieczystej. Jest to zatem taka sytuacja, w której ujawniony dotychczas stan prawny nieruchomości okazał się sprzeczny z rzeczywistym stanem prawnym na skutek późniejszych zdarzeń prawnych. Nie chodzi tu więc o zarzut wadliwości wpisu dotychczasowego, a jedynie o uwzględnienie zmiany stanu prawnego nieruchomości, o ujawnienie zmienionego, rzeczywistego stanu prawnego. Inaczej mówiąc, w chwili dokonywania tego wpisu, wpis ten był prawidłowy, ale wskutek chociażby decyzji administracyjnej, okazał się być wadliwy. Z taką sytuacją można się spotkać, gdy w księdze wieczystej zostało ujawnione konkretne prawo na podstawie decyzji administracyjnej (np. o wywłaszczeniu), a następnie decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. W chwili zatem dokonywania tego wpisu, był on prawidłowy, ale wskutek czynności następczych nie jest zgodny ze stanem faktycznym i prawnym. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, w chwili założenia księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, jako właściciel wskazany był Skarb Państwa. Wpisu dokonano na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Nadzorczej Urzędu Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie z dnia [...] października 1969 r. (vide: pismo Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 24 stycznia 2019 r., znak: [...]). W dniu 31 października 2000 r. dokonano sprostowania ww. wpisu poprzez wykreślenie dotychczasowej podstawy nabycia i ujawnienie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z [...] października 1968 r. (vide: pismo Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 1 października 2019 r., znak: [...]). Oznacza to zatem, że na dzień komunalizacji w księdze wieczystej jako właściciel ujawniony był Skarb Państwa, zaś podstawą tego wpisu było ww. orzeczenie z [...] października 1968 r. Trzeba mieć na uwadze, że orzeczenie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Ministra Infrastruktury z [...] grudnia 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z [...] lipca 1969 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia PWRN w Rzeszowie z [...] października 1968 r. w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości stanowiącej w dniu wywłaszczenia własność S. P. Oznacza to zatem, że w sprawie może zachodzić sytuacja następczej niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zasadniczo jest to zagadnienie, które polega weryfikacji w ramach cywilnoprawnych instrumentów dochodzenia swoich praw, w tym usunięcia niezgodności lub zwykłym postępowaniu wieczystoksięgowym. Niemniej, nie oznacza to automatycznie braku kompetencji organu administracji publicznej do weryfikowania przedstawionych przez stronę dokumentów i wywodzonego z nich interesu prawnego. Organ, co do zasady, nie może wkraczać w kompetencje innych organów i sądów, ale ma bezwzględny obowiązek jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Z tego względu, jedynym źródłem badania interesu prawnego wnoszących o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie są dane wynikające z ksiąg wieczystych, ale mogą być wszelkie dokumenty, które prowadzą do potwierdzenia tego interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny, zauważa jednak, co zdaje się Sąd I instancji pominął, że dopóki decyzja komunalizacyjna jest w obrocie prawnym, to sąd wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do kwestionowania stwierdzonego w niej stanu prawnego. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 9 października 2007 r. III CZP 46/07, OSNC 2008/3/30: "W sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości – ujawnionego w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej zgodnie z art.18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – z rzeczywistym stanem prawnym, sąd jest związany tą decyzją". W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy powołał się na wypracowane w orzecznictwie stanowisko, że sąd w postępowaniu cywilnym nie jest uprawniony do kwestionowania decyzji administracyjnej, w szczególności pod względem jej merytorycznej zasadności, i jest nią związany także wówczas, gdy w ocenie sądu, decyzja ta jest wadliwa. Sąd Najwyższy przytoczył kilkanaście orzeczeń dotyczących tej kwestii, przywołał m.in. wyrok z 19 listopada 2004 r., V CK 251/04, zgodnie z którym konstytucyjna zasada działania przez organy władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa wymaga uznania, że ostateczna decyzja komunalizacyjna jest dla sądu cywilnego wiążąca i może być wyeliminowana z obrotu prawnego ( i też jako podstawa wpisu do księgi wieczystej ) tylko w sposób przewidziany w kpa. W uzasadnieniu przytoczonej uchwały z 2007 r. wskazywano również, że gmina mimo, iż nabycie w trybie ustawy z 27 maja 1990 r. następuje z mocy prawa, to jednak musi uzyskać deklaratoryjną decyzję ten fakt potwierdzającą. Przywołano uchwałę Sądu Najwyższego z 30 grudnia 1992 r., III CZP 157/92, według której sąd odmawia wpisu na rzecz gminy jeżeli decyzja wojewody, stanowiąca podstawę wniosku o wpis gminy, jako właściciela, dotyczy nieruchomości, w której w dziale II wpisana była osoba fizyczna a nie Skarb Państwa. Istotne znaczenie Sąd Najwyższy przywiązywał właśnie do konieczności uzyskania przez gminę decyzji bowiem w sytuacji, gdy wydanie decyzji nie było w ustawie przewidywane, to oczywistym jest kognicja sądu cywilnego. Natomiast w tych przypadkach, w których dla potwierdzenia własności powstałej z mocy prawa wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej zdarzeniem prawnym podlegającym rozważeniu w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, jest istnienie decyzji administracyjnej. Dopóki decyzja taka nie zostanie uchylona przez organ administracji, dopóty sąd nie jest uprawniony do kwestionowania przyjętego w niej stanu prawnego. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 17 I 2013 r., III CSK 76/2013, gdy chodzi o możliwość uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a gdy podstawę wpisu właściciela w księdze wieczystej stanowiła ostateczna decyzja administracyjna wydana na podstawie art.200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził wprost, że:" w sytuacji, gdy podstawę wpisu stanowiła ostateczna decyzja administracyjna niezbędne jest jej wzruszenie we właściwym postępowaniu administracyjnym. Sąd powszechny jest bowiem związany decyzją administracyjną". Tak samo przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z 31 stycznia 2014 r., II CSK 254/13, Lex 1458628, w wyroku z 29 czerwca 2012 r. I CSK 541/11, Lex nr 1232455 oraz w postanowieniu z 19 kwietnia 2023 r., I CSK 5549/22, Lex nr 3593468: " Sąd w trybie art.10 u.k.w.h. nie ma kognicji i nie jest uprawniony do oceny tytułu własności, na podstawie którego dokonano wpisu własności jaką jest ostateczna decyzja administracyjna, także w stosunku do której dokonano sprostowania lub aktualizacji, nawet jeśli sąd nie podziela oceny prawnej, że istniały podstawy do aktualizacji czy też sprostowania takiej decyzji". Dlatego też twierdzenie przez Sąd I instancji, że skutki prawne wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2000 r. nie mogłyby oddziaływać w sposób bezpośredni na sferę przynależnych skarżącym praw do objętych tą decyzją nieruchomości jest błędne. Kluczowe w niniejszej sprawie jest również to, że stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji, której nieważność została stwierdzona. Skoro orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Nadzorczej Urząd Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie z [...] października 1969 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności, a więc ze skutkiem ex tunc, to zostały zniweczone skutki tego orzeczenia. Inaczej mówiąc przestało ono istnieć. W rezultacie tego, ówczesny właściciel nieruchomości, a właściwie jego następcy prawni, zyskali interes prawny w postępowaniach administracyjnych dotyczących tej nieruchomości. Tyczy się to zwłaszcza postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Wykluczenie ich bowiem z kręgu podmiotu stron legitymowanych do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a więc uznanie braku ich interesu prawnego, stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. Powyższe koresponduje z wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego: I OSK 2316/22 z 10.04.2024; I OSK 2294/22 z 24.04.2024; I OSK 245/23 z 9.07.2024; I OSK 68/22 z 11.07.2023; I OSK 1649/22 z 9.11.2023 oraz z 25.07.2024: I OSK 724/23, I OSK 884/23, I OSK 682/23, I OSK1185/23, I OSK 2106/23 z 9.07.2024: I OSK 246/23, I OSK 247/23, z 10. 04. 2014, I OSK 2314/22, z 22.03.2024, I OSK 2201/22, z 9.11. 2023, I OSK 2202/22, z 22 .10. 2021, I OSK 515/21 z 22.10.2021, wszystkie publ.www.nsa.gov.pl. Mając na uwadze, że interes prawny osób, które złożyły wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2000 r. został niesłusznie zakwestionowany, podzielić należy stanowisko skarg kasacyjnych o zasadności zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. Ocena pozostałych zarzutów skarg kasacyjnych, wobec braku zajęcia w tej sprawie stanowiska przez Sąd pierwszej instancji co do istoty sprawy, jest przedwczesna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę oceni prawidłowość zastosowanego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej i ewentualnie oceni wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 156 k.p.a. Przy takiej ocenie Sąd I instancji przyjmie, że w wnioskodawcy mają interes prawny do żądania weryfikacji decyzji Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2000 r. w trybach nadzwyczajnych, zwłaszcza w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd ten rozważy, czy w sprawie znajduje zastosowanie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2013 r., sygn. akt: I OPS 2/12, ONSAiWSA 2013/1/1 (dostępna w COBSA) - rozważy czy skutki ostatecznej i prawomocnej decyzji eliminującej z obrotu prawnego decyzję wywłaszczeniową, która w istocie miała wpływ na ukształtowanie prawa własności i następnie komunalizację mienia, można porównać do tych, jakie wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, skoro brak własności nieruchomości po stronie Skarbu Państwa istniał "od początku" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2023 r., sygn. akt: I OSK 1649/22 – dostępny w CBOSA). Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania między stronami postanowiono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., a to z tego względu, że w przypadku uwzględnienia obu skarg kasacyjnych, koszty te podlegają wzajemnemu zniesieniu.