I OSK 612/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 711/23 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 711/23 oddalił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych; - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nad matką nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - skarżący sprawuje nad matką opiekę w pełnym zakresie, pomagając mamie nawet w czynnościach samoobsługowych i higienicznych, a w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje; b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego jednemu z nich pomimo spełnienia przez niego wszystkich ustawowych przesłanek; 2) naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad niepełnosprawną mamą, z pominięciem wniosków wywiadu środowiskowego i oświadczeń strony w ww. zakresie - co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia bez uwzględnienia słusznego interesu strony. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie wniesionej w sprawie skargi, alternatywnie zaś przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty przytoczone w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Należy jednakże zauważyć, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są ściśle powiązane z zarzutem naruszenia prawa materialnego i w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się łącznie do postawionych zarzutów. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołany przepis określa zatem przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Przysługuje ono bowiem osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zauważyć przy tym trzeba, że definicję pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca zamieścił w art. 3 pkt 22 powołanej ustawy, wskazując że pod pojęciem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie (niepodejmowanie) aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15, z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt I OSK 695/17, z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 275/21 oraz z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1875/22). Naczelny Sąd Administracyjny podziela co do zasady zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd, zgodnie z którym fakt rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania powinien być oceniany na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia gdyż art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Istotne jest bowiem, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania. Nie oznacza to jednak, że konkretne zależności czasowe, następstwo zdarzeń czy osadzenie okoliczności w konkretnym miejscu i czasie nie mają znaczenia dla oceny zachodzenia wymaganego, bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostaje okoliczność, że matka skarżącego kasacyjnie, w związku z opieką nad którą W. K. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, została uznana na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 20 lipca 2021 r. za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji od dnia 3 maja 2021 r., skarżący występując natomiast z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był natomiast od wielu lat nieaktywny zawodowo. Jedyne świadectwo pracy strony pochodziło z 2014 r., a zatem znacząco poprzedzało powstanie daty niepełnosprawności u H. K. i wynika z niego, że skarżący kasacyjnie był zatrudniony w C. sp. z o.o. w K. w okresie od 1 września 2012 r. do 21 marca 2014 r., przy czym korzystał on ze zwolnień chorobowych w okresie od 1 września 2013 r. do 31 października 2013 r. oraz od 18 listopada 2013 r. do 20 marca 2014 r. W okresie ostatniego zatrudnienia (około 1,5 roku) strona przebywała zatem na zwolnieniach chorobowych 6 miesięcy, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 K.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niepodejmowanie przez W. K. zatrudnienia, ani innej pracy zarobkowej miało charakter stały i długotrwały gdyż znacząco poprzedzało datę powstania niepełnosprawności u H. K. Nawet w sytuacji gdyby przyjąć, że ocena niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dostrzec trzeba, że skarżący kasacyjnie pobierał od 2018 r. zasiłek stały z uwagi na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jak wynika natomiast z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 21 maja 2018 r. skarżący został uznany za osobę niezdolną do pracy do dnia 31 maja 2022 r., symbol przyczyny niepełnosprawności [...] ([...]), niepełnosprawność istnieje od 24-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 25 lipca 2004 r. Ponadto, we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia jednoznacznie określono, że W. K. jest osobą niezdolną do pracy, nie zaś zdolną do pracy w warunkach pracy chronionej. W takich okolicznościach prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, że w sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem czy też rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki gdyż to w istocie z uwagi na swój stan zdrowia strona zrezygnowała z zatrudnienia czy też go nie podejmowała. Z tych względów w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podkreślenia przy tym wymaga, że "rezygnując z zatrudnienia" wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie, tj. bezpośrednio w związku podjęciem się opieki zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych. Z kolei "niepodejmowanie zatrudnienia" związane jest ze świadomą decyzją o nieubieganiu się o pracę (a zatem z powstrzymaniem się od zarobkowania), przy jednoczesnej, realnej możliwości jej wykonywania. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił W. K., który przez wiele lat nie podejmował zatrudnienia, miał ustalony na podstawie orzeczenia z dnia 21 maja 2018 r. umiarkowany stopień niepełnosprawności, i w którym to orzeczeniu określono, że skarżący jest niezdolny do pracy. Z okoliczności rozpoznanej sprawy nie wynika zatem, aby skarżący podejmował pracę lub inną aktywność zarobkową lub uzewnętrzniał wolę rozpoczęcia takiej aktywności, natomiast sam fakt rezygnacji z pobierania zasiłku stałego nie może stanowić argumentu przemawiającego za przyznaniem żądanego świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że dopiero legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wyklucza z kręgu osób mogących sprawować opiekę nad niepełnosprawnym i związku z tym ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne z tego tytułu, a contrario uznanie strony za niezdolną do pracy i legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, pozwala zaliczyć zainteresowanego do grona osób mogących ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 524/22, z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 1324/22, z dnia 2 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 1369/22, z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 901/22 oraz z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1467/23), lecz decydujące w sprawie pozostaje czy strona rzeczywiście podejmowała pracę albo inne zarobkowe zajęcia lub podejmowała realne działania w celu rozpoczęcia takiej aktywności. Ponadto, jak zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyjaśnił, ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera legalnej definicji określenia "sprawowania stałej lub długotrwałej opieki", a więc istotna jest w tym przypadku wykładnia tych pojęć stosowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie zaś z tą wykładnią sprawowanie długotrwałej lub stałej opieki nad osobą jej wymagającą powinno być utożsamiane z rozumieniem tego zwrotu w języku potocznym, ale przy jednoczesnym przyjęciu, że zapewnienie tego rodzaju opieki podopiecznemu musi polegać na sprawowaniu przez opiekuna osobistych starań i na tyle wypełniać jego czas, że nie jest on w stanie podjąć żadnej innej, stałej aktywności, wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania czyli aktywności zawodowej. Mając na uwadze powyższe na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów, dokonuje ustalenia czy brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a także czy opieka ta stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Dowody te podlegają łącznej ocenie, co w niniejszej sprawie miało miejsce. W sprawie ustalony został zakres sprawowanej opieki nad H. K. legitymującą się orzeczeniem kwalifikującym ją do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji i wyjaśniono, że nie wszystkie czynności można zaliczyć do czynności opiekuńczych, a szereg z nich (sprzątanie, przygotowanie posiłków, robienie zakupów, umawianie wizyt u lekarza i załatwianie spraw urzędowych) to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby na co dzień aktywne zawodowo. Pozostałe zadania regularnie wykonywane przez skarżącego, choć niewątpliwie bezpośrednio związane z opieką nad matką i stanowiące oczywistą konsekwencję jej stanu zdrowia, nie mogą natomiast świadczyć o całkowitej zależności podopiecznej od syna. Wsparcie np. przy podawaniu leków, ubieraniu się, myciu to czynności, które nie wymagają obecności przy chorym i stałej obecności opiekuna. Tym niemniej w rozpatrywanym przypadku wymiar sprawowanej opieki nie obejmuje konieczności nieustannego nadzoru i stałej obecności w ciągu dnia drugiej osoby. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., przy pomocy których skarżący kasacyjnie kwestionował dokonaną przez Sąd I instancji ocenę sposobu przeprowadzenia ustaleń faktycznych w kontekście badania faktycznego zakresu opieki nad matką. Wyjaśnić także należy, że w przypadku osób legitymujących się orzeczeniem kwalifikującym je do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. O ile jednak konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (niezdolności do samodzielnej egzystencji), to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. W rezultacie legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 275/21, z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1875/22, z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1004/23 oraz z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2203/23). Odnosząc się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w świetle którego przy ocenie przysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma znaczenie okoliczność, że matka skarżącego kasacyjnie ma jeszcze córkę, na której również ciąży obowiązek alimentacyjny Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wynika, aby przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było stwierdzenie, że obok osoby ubiegającej się o świadczenie są również inne osoby, na których w tym samym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej i które mogłyby w pewnym zakresie opiekować się osobą niepełnosprawną lub udzielać wsparcia finansowego opiekunowi takiej osoby. Nie jest zatem dopuszczalna odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że obowiązek alimentacyjny spoczywa także na innych osobach oraz że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne oraz pozostałe osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej, mogłyby podzielić między siebie obciążenia związane z opieką nad osobą niepełnosprawną. Taka przesłanka negatywna przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie została przewidziana przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 378/23, z dnia 7 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1313/23, z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1663/231 oraz I OSK 1594/23, z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1703/23 oraz I OSK 2545/23, z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2457/23, I OSK 2540/23, I OSK 1935/23 oraz I OSK 2659/23, z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2229/23, I OSK 2181/23, I OSK 2086/23, I OSK 1941/23 oraz I OSK 1944/23, z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt I OSK 2339/23, a także z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2974/23). Sąd I instancji dopuścił się zatem naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię akceptując stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o możliwości odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na możność partycypowania przez siostrę skarżącego kasacyjnie w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną matką. Naruszenie to jednak pozostaje bez wypływu na wynik sprawy, bowiem podstawową przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było ustalenie braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością opieki nad matką oraz zakres faktycznie wykonywanych czynności opiekuńczych. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną albowiem wyrok Sądu I instancji pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.