I OSK 590/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1393/25 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 sierpnia 2025 r., nr SKO.4110/58/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt I. i pkt II. i w tym zakresie oddala skargę; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Zaskarżonym wyrokiem z 4 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1393/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej również: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "SKO", "Kolegium", "skarżący kasacyjnie") z 18 sierpnia 2025 r., nr SKO.4110/58/2025, decyzję Wójta Gminy T. (dalej również: "Wójt", "organ I instancji") z 24 czerwca 2025 r., nr GOPS.5010.13.2025 (dalej: "decyzja/akt Wójta", "decyzja/akt z 24 czerwca 2025 r."), oraz postanowienie Wójta z 16 czerwca 2025 r., nr GOPS.5010.13.2025 o wznowieniu postępowania administracyjnego (dalej również: "postanowienie o wznowieniu postępowania", "postanowienie z 16 czerwca 2025 r."). Zaskarżoną do WSA decyzją, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 24 czerwca 2025 r., uchylającą decyzję tego organu z 4 listopada 2021 r., nr GOPS.5010.41.2021 ze zm., w przedmiocie przyznania stronie zasiłku stałego od 1 października 2021 r. i odmawiającą przyznania zasiłku stałego od ww. daty. W pkt II. wyroku Sąd wojewódzki zasądził od SKO na rzecz K.K. (dalej również: "beneficjentka świadczenia", "strona", "skarżąca") kwotę 617 złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Punktem III. Sąd I instancji objął zaś zarządzenie o zwrocie nienależnie uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy. Decyzją z 4 listopada 2021 r., nr GOPS.5010.41.2021 Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 5 października 2021 r., przyznał jej zasiłek stały od 1 października 2021 r. w kwocie 485,16 zł/mies. Organ I instancji ustalił, że jedyny dochód strony we wrześniu 2021 r. stanowił zasiłek pielęgnacyjny w kwocie C215,84 zł, która mieściła się w kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej (701 zł) - zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: "ups"). Pomoc taka była następnie stronie przyznawana na kolejne okresy, odrębnymi decyzjami (ostatnia decyzja: 10 lutego 2025 r.). Postanowieniem z 16 czerwca 2025 r., GOPS.5010.13.2025, Wójt - na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa") - wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania zasiłku stałego, gdyż na jaw wyszły istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W szczególności był to fakt pobierania przez wnioskodawczynię od maja 2010 r. - przyznanej na podstawie art. 444 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: "kc") - renty wyrównawczej (dalej również: "renta powypadkowa"), wynoszącej od 2012 r.: 1600 zł miesięcznie. Kwota ta nie została uwzględniona przy ustalaniu dochodu strony uprawniającego do pobierania zasiłku stałego. Następnie, decyzją z 24 czerwca 2025 r., nr GOPS.5010.13.2025 Wójt: w pkt 1. uchylił własną decyzję z 4 listopada 2021 r., nr GOPS.5010.41.2021 ze zmianami, przyznającą K.K. zasiłek stały od 1 października 2021 r.; w pkt 2. odmówił przyznania stronie zasiłku stałego od 1 października 2021 r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że jedynym dochodem wykazywanym przez wnioskującą w dacie wydania aktu był zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 251,84 zł. Po doliczeniu do dochodu strony pobieranej od 2010 r., niewskazanej wcześniej renty powypadkowej, miesięczny jej dochód wyniósł 1815,84 zł - a więc przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku stałego (1010 zł). Powyższe uzasadniało odmowę przyznania zasiłku stałego. Zaskarżoną do WSA decyzją Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania K.K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 37 i art. 8 ups utrzymało w mocy decyzję Wójta. Organ odwoławczy podkreślił, że strona w okresie pobierania zasiłku stałego wskazywała, że jedynym jej dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215, 84 zł. Powyższe wynika z w wywiadów środowiskowych z 13 stycznia 2022 r., 3 stycznia 2024 r. i 3 stycznia 2025 r., przeprowadzanych na potrzeby decyzji zmieniających akt Wójta z 4 listopada 2021 r. Fakt pobierania renty wyrównawczej został ujawniony 2 kwietnia 2025 r. (pismo Centrum Obsługi Szkód i Świadczeń PZU SA - Zespół Obsługi Rent z 10 czerwca 2022 r., nr RR2018030706261). Zdaniem SKO, powyższe powodowało aktualizację przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, uzasadniającej wznowienie z urzędu postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego. Kolegium wyjaśniło, że przyznanie zasiłku z art. 37 ust. 1 ups uzależnione jest od kryterium dochodowego (art. 8 ups), które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1010 zł (§ 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. z 2024 r., poz. 1044, dalej: "rozporządzenie z 2024 r."). Organ odwoławczy podał, że definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3 ups, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodów z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ups nie wlicza się świadczeń wymienionych w art. 8 ust. 4 ups. Przychód definiowany jest tu bardzo szeroko, niezależnie od źródła i tytułu jego otrzymania. Takie ujęcie pozwala zaliczyć do dochodu wszelkie przysporzenia, które na podstawie odrębnych przepisów nie są kwalifikowane jako dochód. Z powyższego, zdaniem SKO, wynikają dwie zasady: 1) przychodem w rozumieniu ustawy jest każdy rodzaj dochodu, bez względu na źródło uzyskania; 2) odliczeniu od dochodu podlegają jedynie te rodzaje przychodów, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 8 ust. 4 ups. Organ ustalając dochód strony na potrzeby zasiłku stałego uwzględnia zatem wszystkie źródła dochodu, z uwzględnieniem ww. wyłączenia. Nie może zatem brać pod uwagę innych okoliczności takich jak niepełnosprawność, zły stan zdrowia, czy też zwiększone potrzeby finansowe strony związane z jej sytuacją życiową. W efekcie dochód wnioskodawczyni, po doliczeniu renty powypadkowej wynosił we wrześniu 2021 r. - 1815,84 zł (1600 zł - renta + 215,84 zł - zasiłek pielęgnacyjny) i przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Konsekwencją powyższego był brak podstaw do przyznania jej zasiłku stałego od 1 października 2021 r., co miało odzwierciedlenie w decyzji Wójta z 24 czerwca 2025 r. Kolegium za nieistotny dla wyniku sprawy uznało fakt zwolnienia renty wyrównawczej z opodatkowania podatkiem dochodowym, gdyż nie wykluczało to jej zakwalifikowania jako dochodu na gruncie art. 8 ups. Wskazało, że twierdzenia strony, jakoby informowała pracowników socjalnych o pobieranej rencie, nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Skargę na powyższy akt SKO wniosła K.K., reprezentowana przez adwokata. Sąd wojewódzki, uwzględnił skargę, uznając, że pobierana przez stronę renta wyrównawcza nie stanowi dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ups. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że organy obu instancji popełniły błędy, polegające na niewłaściwym odczytaniu norm prawa materialnego, co spowodowało cyt.: "(...) nieprawidłowe konsekwencje dla ustalonego w ich decyzjach wyniku sprawy." WSA ocenił mianowicie, że nieprawidłowa rekonstrukcja przepisów ups, dotyczących ustalania kwoty dochodu skarżącej, wywołała niezgodne z prawem wszczęcie postępowania nadzwyczajnego (wznowieniowego), co skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia Wójta również w tym zakresie. Sąd I instancji zauważył, że organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne z mocy art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nową okolicznością było tu pobieranie przez skarżącą - od maja 2010 r. renty powypadkowej wynoszącej od 2012 r. 1600 zł mies. Fakt ten istniał w chwili wydawania decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, jednak Wójt nie miał o nim wiedzy, co spowodowało brak jego uwzględnienia przy ustalaniu dochodu strony w zw. z art. 8 ust. 3 ups. Wykryty dochód strony (ww. renta), zdaniem organów, nie mieścił się w katalogu wyłączeń (art. 8 ust. 4 ups), co w rezultacie oznaczało konieczność wydania decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa i odmowę przyznania stronie zasiłku stałego (od 1 października 2021 r.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, okoliczności sprawy nie pozwalały na ścisłe kierowanie się wyłącznie wykładnią językową art. 8 ust. 3 ups., nakazywały zaś Sądowi - zobligowanemu treścią art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja", "ustawa zasadnicza"), uwzględnić dyrektywy systemowe oraz celowościowe. Nadto, Sąd I instancji uznał, że rezultaty interpretacji przepisów przez organy w tej sprawie są niespójne z założeniami systemu prawa, nakładającymi na instytucje pomocy społecznej obowiązek ochrony godności jednostki w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej (art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji). Z tej przyczyny, WSA przyznał rację stronie, podnoszącej, że uzyskiwana przez nią renta nie może być traktowana jako dochód, a tym samym jako okoliczność uzasadniająca nadzwyczajną weryfikację ostatecznej decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, w trybie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Sąd I instancji przyjął również, że renta wyrównawcza wypłacana skarżącej po wypadku drogowym z 26 kwietnia 2003 r. przez PZU S.A., nie jest przysporzeniem pozostającym w swobodnej dyspozycji uprawnionej, stanowi zaś jedynie niezbędny dla skarżącej, wobec ustalonych w procesie sądowym trwałych następstw wypadku, oszacowany zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji. Zdaniem WSA, , renta taka nie może być traktowana, jako cyt.: "(...) normalne przysporzenie, czyli dochód, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., skoro ma wyłącznie pokrywać istotne i dożywotnie ciężary finansowe zdarzenia, do którego powstania strona się nie przyczyniła i nie ponosi za nie winy (...) Słusznie w kontekście funkcji przepisu art. 8 ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 u.p.s. podkreśla się w skardze, że w związku ze zwiększonymi potrzebami życiowymi strony, otrzymywana renta ma wyłącznie być przeznaczana na realizację niezbędnych dla niej zabiegów leczniczych, wizyt lekarskich, rehabilitacyjnych, które musi kontynuować do końca swego życia. Środki przez skarżącą otrzymywane na tej podstawie nie są w istocie w jej dyspozycji, lecz zgodnie z orzeczeniem sądu cywilnego stanowią źródło pokrycia wydatków leczenia, czyli pośrednio przychód podmiotów leczniczych." (str. 9 uzasadnienia wyroku WSA; k. 42 akt sąd.). Świadczenie, którego celem jest bieżące i konieczne utrzymanie kondycji zdrowotnej skarżącej nie może, zdaniem Sądu I instancji, odpowiadać treści art. 8 ust. 3 ups oraz celowi pomocy społecznej, określonemu w art. 2 ust. 1 ups. WSA przyjął, że dopiero wysokość dochodu, wypełniającego desygnaty wzbogacenia się wnioskodawcy, relatywizowana w oparciu o kryteria pomocy społecznej oraz przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego, pozwala na obiektywną ocenę istnienia potrzeby interwencji organu pomocy społecznej. Wypłata beneficjentowi pomocy społecznej odszkodowania z tytułu doznanego przez niego uszczerbku majątkowego pozostaje bez wpływu na wielkość dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ups, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Sąd I instancji wskazał również, że renta wyrównawcza nie jest przez prawodawcę traktowana, jako dochód podlegający opodatkowaniu (art. 21 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. z 2024 r., poz. 226 ze zm., dalej: "ustawa z 26 lipca 1991 r."), czy dochód od którego byłaby odprowadzana składka zdrowotna (art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; Dz. U. z 2024 r., poz. 146 ze zm., dalej: "ustawa z 27 sierpnia 2004 r."). Wobec powyższego, WSA uznał, że pobieranie opisanej powyżej renty, nie mogło stanowić legalnej podstawy wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 8 ust. 3 i art. 36 ust. 1 i 2 ups). W związku z czym, Sąd I instancji uznał, że potwierdzając zasadność skargi, zobligowany był uchylić wszystkie akty administracyjne wydane w toku wznowionego postępowania, czego w tej sytuacji wymagał art. 135, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ppsa. Zdaniem tego Sądu, uchylenie decyzji oraz postanowienia Wójta o wznowieniu postępowania było niezbędne do załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującym prawem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Kolegium, reprezentowane przez radcę prawnego - Prezesa SKO w Rzeszowie, kwestionując go w całości i na podstawie cyt.: "(...) 173 § 1, art. 174 pkt 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..." (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "ppsa"), zarzucając naruszenie przepisów: 1. prawa materialnego, tj.: 1) art. 8 ust. 3 i ust. 4 ups, cyt.: "(...) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że renta wyrównawcza przyznana skarżącej na podstawie art. 444 § 2 k.c. nie stanowi dochodu w rozumieniu tej ustawy, a w konsekwencji nie powinna być uwzględniana przy ustalaniu dochodu strony dla oceny spełnienia kryterium dochodowego warunkującego prawo do zasiłku stałego, oraz poprzez przyjęcie pozaustawowego i niejednolitego kryterium kwalifikacji świadczeń pieniężnych jako dochodu." 2) art. 8 ups, cyt.: "(...) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu interpretacji sprzecznej z konstrukcją tej regulacji, prowadzącej do wprowadzenia nowego, nieprzewidzianego przez ustawodawcę wyłączenia z dochodu, a także poprzez przyjęcie pozaustawowego i niejednolitego kryterium kwalifikacji świadczeń pieniężnych jako dochodu, skutkującego nieuzasadnionym różnicowaniem świadczeń o zbliżonym charakterze ekonomicznym wyłącznie ze względu na ich funkcję kompensacyjną." 3) art. 37 ust. 1 ups, cyt.: "(...) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do odmowy przyznania zasiłku stałego, podczas gdy prawidłowe zastosowanie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej prowadziło do wniosku, że dochód strony przekraczał ustawowe kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia." 2. Prawa procesowego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, cyt.: "(...) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uwzględnieniu skargi i uchyleniu decyzji organów obu instancji oraz postanowienia o wznowieniu postępowania, mimo że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy co w konsekwencji doprowadziło, do nieuprawnionej ingerencji Sądu I instancji w sferę rozstrzygnięcia organów administracji, zastępując prawidłową ocenę prawną dokonaną przez organy własną wykładnią przepisów prawa materialnego, która - jak wskazano w powyższych zarzutach kasacyjnych - pozostaje sprzeczna z literalnym brzmieniem ustawy o pomocy społecznej oraz utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego." 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, cyt.: "(...) poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego, podczas gdy z akt sprawy jednoznacznie wynikało, że zostały spełnione wszystkie przesłanki zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa." 3) art. 134 § 1 ppsa, cyt.: "(...) poprzez przekroczenie przez Sąd granic kontroli sądowoadministracyjnej i dokonanie oceny sprawy w sposób prowadzący do zastąpienia organu administracji w zakresie wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, co w konsekwencji doprowadziło, iż stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji prowadzi w istocie do zmiany konstrukcji normatywnej art. 8 ustawy o pomocy społecznej poprzez wprowadzenie dodatkowego kryterium oceny świadczeń pieniężnych, które to nie wynika z treści ww. ustawy." 4) art. 141 § 4 ppsa, cyt.: "(...) poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niewystarczający do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej, w szczególności poprzez brak pełnego odniesienia się do argumentacji organów administracji oraz do utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych dotyczącej wykładni art. 8 ustawy o pomocy społecznej." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przedstawiono argumenty, które w ocenie profesjonalnego pełnomocnika, mają świadczyć o jej zasadności. Wskazano również sygnatury akt spraw i cytaty z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, które - zdaniem autora środka zaskarżenia - obrazują poglądy Sądu kasacyjnego wyrażone już uprzednio w sprawach o podobnym przedmiocie oraz dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego. Podnosząc jak powyżej, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, ewentualnie o oddalenie skargi. Złożono również żądanie zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych i oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną K.K. - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z 20 kwietnia 2026 r. strona wskazała, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a strona w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami wniesionego środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami, tj.: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Podkreślenia wymaga, że wspomniane wyżej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) urzeczywistnia się poprzez dopuszczenie badania naruszenia jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Postulowana wadliwość wyroku powinna zaś zostać skonkretyzowana i uprawdopodobniona stosownym pod względem merytorycznym i czytelnym uzasadnieniem. Ze względu na ograniczenia wynikające z ww. regulacji prawnych, Sąd kasacyjny nie może we własnym zakresie precyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, czy też w inny sposób korygować. Zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawach z art. 174 pkt 1 ppsa (naruszenie prawa materialnego) oraz art. 174 pkt 2 ppsa (naruszenie przepisów postępowania). W tej sytuacji pierwszeństwo rozpoznania przynależy - co do zasady - zarzutom podniesionym na gruncie prawa procesowego, jednak kluczową dla kierunku rozstrzygnięcia tej sprawy jest kwestia materialnoprawna. Z tej też przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów na gruncie podstawy z art. 174 pkt 1 ppsa. Istotą sporu w sprawie jest prawidłowość przyjętej przez Sąd wojewódzki wykładni art. 8 ust. 3 ups, a więc interpretacji pojęcia dochodu, upoważniającego do ubiegania się o uzyskanie przez wnioskującą pomocy w postaci zasiłku stałego (art. 37 ups). W szczególności zaś ocenić należy, czy przyznana stronie - na podstawie art. 444 § 2 kc - i wypłacana od 2010 r. renta wyrównawcza w aktualnym wymiarze 1600 zł, powinna zostać zaklasyfikowana, jako dochód w rozumieniu ww. przepisu ups. Na wstępie wskazać wypada, że w myśl art. 8 ust. 3 ups, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z powyższymi zasadami nie wlicza się świadczeń i wpływów wymienionych w art. 8 ust. 4 ups. Ponadto, zgodnie z art. 8 ust. 11 ups, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: (1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, (2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Natomiast w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (art. 8 ust. 12 ups). Wykładnia pojęcia "dochód" na gruncie ups, jest zagadnieniem wielokrotnie już analizowanym i rozważanym przez Naczelny Sąd Administracyjny, co znajduje odzwierciedlenie w utrwalonym orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie stoi na stanowisku, że przez "dochód" w kontekście ups rozumieć należy wszelkie przychody wnioskującego, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie wymienionych w art. 8 ust. 4 ups. Ustawodawca, definiując pojęcie "dochód", łączy go z sumą szeroko pojętych przychodów, a więc traktuje go bardzo wszechstronnie - niezależnie od źródła i tytułu jego uzyskania. Co należy dodatkowo podkreślić - katalog wyłączeń, określony w art. 8 ust. 4 ups - został skonstruowany przez prawodawcę w formie enumeratywnego wyliczenia, co nadaje mu charakter bezwzględnie zamknięty. Potwierdza to fakt, że opisywane wyliczenie nie zostało poprzedzone zastrzeżeniem, nadającym mu formę przykładu (egzemplifikacji), np. zwrotem "w szczególności". Nie przypisano mu również charakteru otwartego, poprzez odesłanie do innych ustaw, czy możliwości uzupełnienia katalogu w drodze przepisów odrębnych, określających dalsze kategorie przychodów, pozostających bez wpływu na ocenę wspomnianego wyżej kryterium dochodowego. W konsekwencji, przychody nieobjęte wyłączeniem z art. 8 ust. 4 ups podlegają wliczeniu do szeroko rozumianego dochodu, istotnego w kontekście kryterium dochodowego, stanowiącego wartość graniczną w odniesieniu do możliwości przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (w tym również zasiłku stałego z art. 37 ups). Zamiarem ustawodawcy, powodującym tak szerokie ujęcie pojęcia "dochód", była bowiem ocena sytuacji dochodowej ewentualnych, przyszłych beneficjentów świadczeń z pomocy społecznej, przez pryzmat wszelkich wpływów pieniężnych uzyskanych przez nich w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, niezależnie do tego, na jakiej podstawie i skąd one pochodzą, z wyłączeniem jedynie wpływów wynikających z tytułów i źródeł wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 4 ups. Analiza treści art. 8 ust. 4 ups wskazuje, że renta wyrównawcza, ustalona przez sąd powszechny na podstawie art. 444 § 2 kc, nie została zamieszczona w zamkniętym katalogu ustawowym, określonym w tym przepisie ustawy. W efekcie za nietrafną uznać należało przyjętą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wykładnię art. 8 ust. 3 ups, prowadzącą do wniosku, że renta wyrównawcza - jako nieopodatkowane świadczenie kompensacyjne, wydatkowane na cele związane z niwelowaniem skutku wypadku komunikacyjnego - nie stanowi dochodu w rozumieniu ww. przepisu, a jej pobieranie przez skarżącą, na datę wydania decyzji Wójta z 4 listopada 2021 r. (w kwocie 1600 zł/mies.), pozostawało bez znaczenia prawnego dla oceny przesłanek przyznania prawa do zasiłku stałego (art. 37 ups). Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, przyjęcie takiego stanowiska wiązałoby się z nieuzasadnionym poszerzeniem zamkniętego katalogu wyłączeń określonych w art. 8 ust. 4 ups, bądź wprowadzeniem "nieznanego" ups obowiązku badania przez organy charakteru i celu wydatkowania poszczególnych przychodów wnioskodawcy, uzyskanych ze źródeł innych niż wymienione w ww. przepisie. Interpretacja normy prawnej z art. 8 ust. 3 ups, nie wymaga bowiem wykładni systemowej, czy celowościowej - wystarczającym jest tu bowiem literalne odczytanie tego przepisu w zw. z art. 8 ust. 4 ups. Poza obszarem analizy organów pozostaje zatem zaistnienie po stronie wnioskodawcy warunków takich jak: "rzeczywiste przysporzenie majątkowe", "realne wzbogacenie", czy określanie np. jak w tej sprawie "kompensacyjnego" charakteru świadczenia, gdyż ups przesłanek takich w aspekcie spełnienia kryterium dochodowego nie przewiduje. Dodatkowo zauważyć wypada, że ups zawiera samodzielne i kompleksowe uregulowanie w omawianym zakresie, wobec czego brak jest podstaw by przy ocenie kryterium dochodowego, uprawniającego do uzyskania wsparcia na gruncie tej ustawy, brać pod uwagę przepisy znajdujące się w innych aktach prawnych, w tym - jak wadliwie w tej sprawie przyjął Sąd wojewódzki - w prawie podatkowym. W analizowanej materii nie można odwoływać się do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz twierdzić, że w efekcie zwolnienie określonych przychodów od tego podatku nie powoduje, że przychody te nie podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ups (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 grudnia 2011 r., I OSK 1699/11; z 24 sierpnia 2016 r., I OSK 162/15; z 9 stycznia 2018 r., I OSK 1673/17; z 12 lutego 2019 r., I OSK 2617/18; z 18 grudnia 2020 r., I OSK 1442/20; czy z 11 czerwca 2026 r., I OSK 1132/24). Zasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W myśl tego ostatniego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego umożliwia zatem ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że - oprócz zakończenia sprawy decyzją ostateczną - dla wznowienia postępowania w opisywanym trybie, wymagane jest łączne wypełnienie trzech, określonych warunków: 1. muszą pojawić się nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały już w chwili wydania decyzji; 2. powinny być one istotne dla sprawy; i 3. nie były one znane organowi, który wydawał decyzję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe przesłanki zaistniały w tej sprawie. Strona na datę wydania przez Wójta aktu z 4 listopada 2021 r. pobierała już bowiem rentę wyrównawczą w wymiarze 1600 zł/mies., co było okolicznością nieznaną organowi i miało istotny wpływ na ocenę wypełnienia przez nią kryterium dochodowego z art. 8 ups. W tej zaś sytuacji uznać należy, że prawidłowym było wydanie przez Wójta postanowienia z 16 czerwca 2025 r., nr GOPS.5010.13.2025. Sąd wojewódzki nie naruszył art. 134 § 1 ppsa, w zakresie przekroczenia cyt.: "(...) granic kontroli sądowoadministracyjnej i dokonania oceny sprawy w sposób prowadzący do zastąpienia organu administracji w zakresie wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, co w konsekwencji doprowadziło, (...) do zmiany konstrukcji normatywnej art. 8 ustawy o pomocy społecznej poprzez wprowadzenie dodatkowego kryterium oceny świadczeń pieniężnych, które to nie wynika z treści ww. ustawy." Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (vide np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2272/22). Powyższe w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca, gdyż WSA w Rzeszowie dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji Kolegium, czemu dał wyraz w wyroku z 4 lutego 2026 r. Sam zaś fakt przyjęcia przez Sąd I instancji wykładni art. 8 ups innej, niż postulowana przez skarżącego kasacyjnie (nawet jeśli końcowo okazała się ona być wadliwą), nie stanowi naruszenia art. 134 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu opartego na naruszeniu art. 141 § 4 ppsa. Przepis ten może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Nie stanowi zaś właściwej płaszczyzny do zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W ramach zarzutu jego naruszenia nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. Sąd I instancji w dostateczny sposób wywiązał się ze swojego obowiązku w aspekcie prawidłowego pod względem formalnym uzasadnienia swego wyroku, jego motywy są zrozumiałe, poddają się kontroli instancyjnej. Czy innym jest natomiast to, czy stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu wyroku zasługuje na aprobatę. Autor środka zaskarżenia poprzez swój zarzut w gruncie rzeczy zmierza do podważenia dokonanej przez Sąd wojewódzki wykładni art. 8 ups, nie może tego jednakże skutecznie uczynić w ramach zarzutu naruszenia ww. przepisu. Dodatkowo Sąd kasacyjny zauważa, że wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna w sposób oczywisty została sporządzona z wykorzystaniem narzędzi AI. Powołane w jej uzasadnieniu wyroki NSA: z 7 marca 2023 r., I OSK 2104/21 (w rzeczywistości: wyrok w sprawie o tej sygnaturze zapadł 20 grudnia 2024 r., jednak sprawa dotyczy ustalenia odszkodowania za nieruchomość); z 5 października 2023 r., sygn. akt I OSK 2831/22 (sprawy o takiej sygnaturze akt nie zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym); z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 1027/23 (w rzeczywistości: sprawa rozpoznana przez NSA 16 kwietnia 2026 r., dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości); z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1794/22 (w rzeczywistości: sprawa rozpoznana 12 października 2023 r., dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii); z 16 maja 2024 r., I OSK 2120/23 (w rzeczywistości: sprawa rozpoznana 3 lipca 2025 r., dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu udziału w nieruchomości); z 20 lutego 2024 r. I OSK 1183/23 23 (w rzeczywistości: sprawa rozpoznana 28 maja 2026 r., przedmiot: odmowa przyznania odszkodowania za nieruchomość); oraz z 9 listopada 2022 r. I OSK 2495/21 (sprawy o takiej sygnaturze akt nie zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym) - na których oparto znaczną część argumentacji – albo nie zostały zarejestrowane w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, albo dotyczą zagadnień niezgodnych treściowo z powołanymi przez autora środka zaskarżenia. Nie mogły zatem być wzięte pod rozwagę w trakcie kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie dostrzega oczywiście fakt rozwoju narzędzi wspierających pracę człowieka, w tym zawodowych pełnomocników. Nie neguje też możliwości oferowanych przez sztuczną inteligencję, z której korzystanie staje się coraz powszechniejsze. Zwraca jednak uwagę, że z narzędzi AI profesjonalny pełnomocnik nie możne korzystać w sposób bezrefleksyjny, z pominięciem jakiejkolwiek weryfikacji wytworzonych w ten sposób treści. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 ppsa oraz art. 193 ppsa – uchylił zaskarżony wyrok w pkt I. i II. i orzekł o oddaleniu skargi. Wobec zakwestionowania przez SKO skargą kasacyjną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości - a więc także zarządzenia o zwrocie na rzecz skarżącej kwoty 200 zł, nienależnie uiszczonej tytułem wpisu od skargi - art. 225 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa (pkt III wyroku WSA), Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był zająć stanowisko także w tym zakresie. Oddalając - w oparciu o art. 184 ppsa - skargę kasacyjną w pozostałej części (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd kasacyjny miał na względzie, że po pierwsze: autor skargi kasacyjnej nie sformułował żadnego zarzutu odnoszącego się do tej części rozstrzygnięcia Sądu wojewódzkiego; po drugie zaś: brak jest po stronie Kolegium interesu prawnego (gravamen) w zaskarżeniu zarządzenia o zwrocie stronie nienależnie uiszczonego wpisu od skargi. Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, gravamen, związane z pojęciem legitymacji do zaskarżania orzeczeń sądowych, oznacza pokrzywdzenie zapadłym orzeczeniem, pogorszenie sytuacji prawnej na skutek jego wydania (vide: R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas, Środki odwoławcze w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w:) System prawa administracyjnego (...), s. 430–431; oraz wyroki NSA: z 1 grudnia 2010 r., II OSK 2149/10; z 21 czerwca 2023 r., II OSK 2199/20). Przypadek taki w tej sprawie nie miał miejsca. Na podstawie art. 207 § 2 ppsa w pkt 3 wyroku odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając że w tej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w tym przepisie.