I OSK 582/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 150/23 w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 listopada 2022 r., nr KOC/6544/Op/22 w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2023r. sygn. akt I SA/Wa 150/23, oddalił skargę A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 listopada 2022 r., nr KOC/6544/Op/22 w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. R. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 135 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że przepis ten nie może mieć zastosowania do decyzji, której treść podlega wykładni w trybie art. 113 § 2 k.p.a., w postępowaniu ze skargi na prawomocne postanowienie wydane w trybie art. 113 § 2 k.p.a.; - art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji zaniechania zebrania przez organ całości materiału dowodowego oraz błędną interpretację zebranego materiału dowodowego w szczególności poprzez nieustalenie dat poszczególnych wpływów środków oraz nierozliczenie dochodu w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, co doprowadziło do błędnego wyliczenia dochodu i odmowy przyznania zasiłku okresowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: - art 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. tj. poz. 901 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dochód skarżącego miał charakter jednorazowy w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, iż płatności dokonywane przez skarżącego następowały ratalnie w okresie od stycznia 2021 do listopada 2021 roku, co doprowadziło do błędnego wyliczenia dochodu, a w następstwie do odmowy przyznania zasiłku okresowego. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie wniósł o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sadem Administracyjnym według norm przepisanych, z uwzględnieniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego zapadłych w sprawach SK 66/19, SK 78/21 oraz SK 83/19 zarazem oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości bądź w części. Odpowiedź na skargę nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wydane na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu Kasacyjnego organ prawidłowo zidentyfikował istotę i granice postępowania prowadzonego w trybie art. 113 § 2 k.p.a. i nie naruszył żadnego z powołanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa procesowego. Działając na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. organ obowiązany jest jedynie wyjaśnić, jak rozumiał własną decyzję (por. Z. Janowicz w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996) Nie dokonuje on zatem przynależnej do procesu stosowania prawa subsumpcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej. "W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 113 § 2 k.p.a. organ ma tylko obowiązek określić żądanie strony i dokonać jego konfrontacji z treścią wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienia domaga się strona, zmierzając do oceny, czy decyzja zawiera niejasności. Wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie może natomiast stanowić konkurencji, ani alternatywy dla określenia praw i obowiązków strony na podstawie prawa materialnego, bądź też dokonywać ustaleń poza treścią decyzji" (wyrok NSA z dnia 22 marca 2023 r., II OSK 272/22 CBOSA). Zaskarżone do Sądu Wojewódzkiego postanowienie SKO z 22 listopada 2022 r. zawiera uzasadnienie, które spełnia wymogi prawa procesowego i w sposób jednoznaczny stanowi, że przez wydanie decyzji SKO z 21 września 2022 r. ostatecznie została uchylona decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 listopada 2021 r., która stanowiła na podstawę do wypłaty skarżącemu zasiłku stałego od 1 listopada 2021 r. do 30 listopada 2021 r. w kwocie 100,50 zł. Tymczasem skarżący w istocie dąży do weryfikacji decyzji z 21 września 2022 r., gdyż w jego ocenie, w postępowaniu wznowieniowym wadliwie została ustalona kwestia przekroczenia przez niego kryterium dochodowego. Te kwestie - jak wyżej wskazano- pozostają jednak poza zakresem postępowania będącego przedmiotem oceny Sądu Wojewódzkiego dotyczącego wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji. Z powyższych względów zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie. Za niezasadne należy także uznać ten zarzut skargi kasacyjnej, który jest związany z naruszeniem art. 135 p.p.s.a. Dyspozycja tego przepisu stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Stawiając ten zarzut skarżący kasacyjnie nie dostrzega istoty regulacji zawartej w przytoczonym przepisie, sprowadzającej się - jak już wskazywano - do umożliwienia zastosowania środków pozostających do dyspozycji sądu administracyjnego do aktów administracyjnych innych niż te wskazane bezpośrednio w skardze, a tym samym do rozszerzenia zakresu kontroli sprawowanej przez ten sąd na wszelkie postępowania, o ile są prowadzone w granicach danej sprawy. Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie wykazał związku postanowienie SKO z 22 listopada 2022 r. z decyzją SKO z 21 września 2022 r. i już z tego powodu zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Dodatkowo należy wskazać, że skoro norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2025r., II OSK 2364/24 CBOSA), to prowadzi do wniosku, że warunkiem jego stosowania jest uwzględnienie skargi, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Za niezasadny wreszcie należało uznać zarzut oparty na naruszeniu prawa materialnego tj. art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, gdyż sąd nie stosował tego przepisu. Jeszcze raz podkreślić należy, że skoro istotą postanowienia z art. 113 § 2 k.p.a. jest wyjaśnienie, jak organ rozumiał własną decyzję, to zakres jego kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym z uwzględnieniem kryterium legalności pozostaje ograniczony. Ocenie podlega zasadniczo tylko to, czy istniała obiektywna wątpliwość co do treści decyzji, czy sformułowane przez organ wyjaśnienie jest do tej wątpliwości zrelatywizowane i czy poza nią nie wykracza. To, że wyjaśnienie jest inne niż oczekiwała strona, nie przesądza o jego wadliwości. Kontrola postanowienia z art. 113 § 2 k.p.a. w żadnym razie nie może się przerodzić w kontrolę merytoryczną odnośnej decyzji. Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone zgodnie z treścią art. 193 zd. 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.