Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 55/22

I OSK 55/22 - Wyrok NSA z 2025-02-20

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
20 lutego 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: asystent sędziego Łukasz Szlęzak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt II SA/Go 553/21 w sprawie ze skargi B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr WIW.ŻPUF.925.1.1.2021(7) w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na rzecz Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Go 553/21 (dalej wyrok II SA/Go 553/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę B. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr WIW.ŻPUF.925.1 .1.2021(7) w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji (k. 97, 111-123 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodła B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej skarżąca, skarżąca kasacyjnie lub Spółka), reprezentowana przez radcę prawnego M.D., zaskarżając w całości wyrok II SA/Go 553/21, zarzucając wyrokowi naruszenie: 1. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 42 ust. 10 stawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2020 r. poz.1421, dalej uzz) i § 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków (Dz.U. nr 239 poz. 1752, dalej rozporządzenie) i bezzasadne oddalenie wniesionej przez Spółkę skargi na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr WIW.ŻPUF.925.1.1.2021(7), utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Sulęcinie z dnia 20 lipca 2020 r. znak ZZZ.5101.34D.2020(10) (dalej decyzja z 20 lipca 2020 r.) w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z 24 marca 2020 r. znak ZZZ.5101.34D.2020 (dalej decyzja z 24 marca 2020 r.) w sytuacji, gdy decyzja z 24 marca 2020 r. bezzasadnie nieuwzględnia przekazania znajdującej się na fermie, wycenionej paszy do utylizacji lub przetworzenia jej w sposób zapewniający zabicie wirusa grypy, nie wyczerpując tym samym wszystkich środków przewidzianych prawem do zwalczania tej choroby; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez oddalenie skargi w sytuacji naruszenia prawa materialnego, opisanego w punkcie 1; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 155 i w zw. z art. 140 kpa przez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, i bezpodstawne przyjęcie (s. 12-13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że wniosek strony o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa w określonym przez nią zakresie, nie mógł odnieść spodziewanego rezultatu oraz, że przedmiotowy wniosek nie spełniał warunków tożsamości treści praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 155 i w zw. z art. 140 kpa przez ich niewłaściwe zastosowanie; oddalenie skargi i bezzasadne uznanie za zbędną (s. 13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) analizę sprawy pod kątem spełnienia przesłanek zmiany decyzji wymienionych w art. 155 kpa, które odnoszą się do interesu społecznego oraz słusznego interesu strony; d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 1 pkt 1 kpa przez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy nie istnieją podstawy faktyczne i prawne do utrzymania w mocy decyzji z 20 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji z 24 marca 2020 r. przez uwzględnienie w tej decyzji przekazania wycenionych pasz do utylizacji lub przetworzenia jej w sposób zapewniający zabicie wirusa ptasiej grypy; e. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6, 7, 8 i w zw. z art. 140 kpa przez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy organy administracyjne obu instancji nie wyjaśniły w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy oraz dokonały błędnych i wewnętrznie sprzecznych ustaleń prowadzących do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania stanowiących podstawę wydania utrzymanej w mocy decyzji z 20 lipca 2020 r.; f. art. 106 § 3 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów, zgłoszonych w skardze, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcie sprawy: protokół szacowania z 25 marca 2020 r., określający rodzaj i ilość paszy (pasza INDYK 4 SOLID KD w ilości 56 ton na okoliczność, że pasza INDYK 4 SOLID KD w ilości 56 ton znajdowała się na fermie drobiu skarżącego w miejscowości M. [...] gmina K. nr weterynaryjny [...]; decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z 31 marca 2020 r. znak ZZZ.5101.40D.2020; wniosek "C." sp. z o.o. z 23 kwietnia 2020 r. wraz z poświadczeniem wpływu do Powiatowego Lekarza Weterynarii w S.; decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z 29 kwietnia 2020 r. znak ZZZ.5101.40D.2020(1) na okoliczność zmiany przez organ I instancji innej decyzji własnej wydanej w analogicznej sprawie, w odniesieniu do innej spółki, dotyczącej stada znajdującego się w miejscowości M. [...] gmina K., na podstawie art. 155 kpa, przez rozszerzenie zakresu utylizacji o paszę, która, podobnie jak w niniejszej sprawie, nie była objęta zakresem rozstrzygnięcia w pierwotnej, zmienianej decyzji. Wskazane dowody wzmacniają argumentację skarżącej i potwierdzają słuszność jej stanowiska. Decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z 29 kwietnia 2020 r. znak ZZZ.5101.40D.2020(1), mimo że nie dotyczy bezpośrednio rozpatrywanej sprawy, świadczy o niespójności rozstrzygnięć podejmowanych przez organ w podobnych sprawach, a jednocześnie potwierdza wadliwość rozstrzygnięcia będącego przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Wskazane przez skarżącą naruszenia przepisów postępowania przez Sąd mają istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż objęte nimi uchybienia doprowadziły do utrzymania w mocy wadliwej decyzji z 20 lipca 2020 r.; bezzasadnie odmawiającej zmiany ostatecznej decyzji z 24 marca 2020 r., przez uwzględnienie w tej decyzji przekazania wycenionych pasz do utylizacji lub przetworzenia jej w sposób zapewniający zabicie wirusa grypy. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. do ponownego rozpoznania; zasądzenie od Organu Administracyjnego na rzecz skarżącej [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych; rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie (k. 129-140 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę [kasacyjną] Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Zielonej Górze, wniósł o: oddalenie skargi [kasacyjnej] w całości; oddalenie wniosków dowodowych zawartych w skardze [kasacyjnej] jako dotyczących okoliczności powstałych po wydaniu decyzji ostatecznej z 24 marca 2020 r. i dotyczących innego gospodarstwa należącego do innego podmiotu, nie będącego przedmiotem niniejszego postępowania (k. 147-154 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.10.2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa). Art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, zm. poz. 695 i 1298; z 2021 r. poz. 54 i 87, dalej kpa), składa się z 2 paragrafów, o różnej treści normatywnej. Autor skargi kasacyjnej ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie wskazuje konkretnego numeru paragrafu art. 8 kpa, którego naruszenia się dopatruje. Z tej przyczyny zarzut naruszenia "art. 8 kpa", nie nadawał się do rozpoznania. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy art. 155 kpa mógł stanowić podstawę do zmiany ostatecznej decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z 24 marca 2020 r. znak ZZZ.5101.34D.2020 (dalej decyzja z 24 marca 2020 r.). W doktrynie i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że przepisy kpa jako zasadę postępowania wskazują trwałość decyzji administracyjnych, co oznacza, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 kpa). "Zasada ogólna trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego w świadomości społecznej zasada ta uchodzić będzie z pewnością za jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego (...) Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Jest to domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Wydanie nowej decyzji jest więc jedynym sposobem całkowitego lub częściowego pozbawienia decyzji ostatecznej jej mocy obowiązującej (...)" W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, aprobowane przez B. Adamiak w: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2024, s. 160-161, nb 1 do art. 16). Decyzji ostatecznej służy domniemanie legalności, co oznacza, że winna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Ograniczona dopuszczalność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych, zamykająca się w przypadkach przewidzianych w przepisach kpa, zapewnia trwałość decyzji, służy ochronie porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, zaufania do organów państwa i samego prawa, a przede wszystkim ochronie praw nabytych. Zasadę trwałości decyzji uzasadniają konstytucyjne zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12.5.2015 r. P 46/13, Dz.U. z 2015 r. poz. 702). Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa (podobnie jak na podstawie art. 155 kpa) stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym. Postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 kpa ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji (Borkowski/Adamiak - op. cit., s. 1007-1010, nb 1, 6). Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio (art. 155 kpa). W aktualnym orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność szczególnie ostrożnego korzystania z tej instytucji i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadków (wyroki NSA z: 12. 10.2010 r. II GSK 902/09; 9.9.2010 r. I OSK 372/10; 21.9.2017 r. II OSK 83/16, cbosa). Powyższe zapatrywanie stanowi także istotne wskazanie interpretacyjne dla określenia charakteru i zasięgu zastosowania poszczególnych regulacji prawnych stanowiących wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (exceptiones non sunt extendendae). Przechodząc do oceny charakteru prawnego art. 155 kpa należy wskazać, że jest to przepis pozwalający uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo, w sytuacji zgody strony na takie uchylenie lub zmianę, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Ów przepis stał się podstawą bogatego orzecznictwa oraz wypowiedzi doktryny. Stał się także przyczyną wielu kontrowersji tyczących zakresu jego zastosowania (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, uwagi do art. 155). Problem powstały w badanej sprawie nie jest jednak objęty zakresem tych kontrowersji, a zatem nie istnieje potrzeba jego wielowątkowej prezentacji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że przedmiotem postępowania na gruncie art. 155 kpa nie może być (ponowne) merytoryczne rozpatrzenie sprawy lub kontrola legalności decyzji dotychczasowej (wyrok NSA z 27.9.2016 r. II OSK 3160/14, aprobowany przez Borkowskiego/ Adamiak - op. cit., s. 1025, nb 3). Celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 kpa pozostaje dokonanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych. W przypadku gdy organ administracji publicznej ustali istnienie tych przesłanek, może uchylić lub zmienić dotychczasową decyzję ostateczną (wyroki NSA z: 20.12.1995 r. III SA 326/95, Lex 27118; 13.10.1995 r. III SA 27/95, Lex 26991; 13.8.1997 r. III SA 854/96, Lex 30615; 5.1.2007 r. I OSK 586/06; 25.11.2010 r. II OSK 1810/09, cbosa). Art. 155 kpa statuuje samodzielne postępowanie administracyjne, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Przy czym badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej (wyrok NSA z 13.12.1996 r. III SA 1207/95, Lex 27431). Nie budzi kontrowersji, że art. 155 kpa stanowi podstawę weryfikacji decyzji niewadliwych, a jego zastosowanie do decyzji wadliwych może nastąpić tylko wtedy, gdy wady decyzji lub postępowania poprzedzającego wydanie decyzji nie dają podstawy do jej wzruszenia przy zastosowaniu innych przepisów kpa (wyrok SN z 6. 1.1999 r. III RN 101/98, OSNAPiUS 1999/20/637; wyrok NSA z 26.7.1993 r. I SA 1892/92, ONSA 1994/3/116). Spór powstały w badanej sprawie tyczy tego, czy wniosek Spółki z 23 kwietnia 2020 r. (k. 3 akt administracyjnych) prowadził do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, tym razem w zakresie zniszczenia lub obróbki paszy dla zwierząt w związku ze stwierdzeniem ogniska ptasiej grypy w gospodarstwie, tj. w takim zakresie, którego nie obejmowała ostateczna decyzja organu I instancji z 24 marca 2020 r. (k. 1-1b akt administracyjnych), czy też możliwe było podjęcie decyzji w powyższym zakresie wyłącznie w wyniku zbadania w "nowej" sprawie przesłanek wskazanych w art. 155 kpa. Rozstrzygając powyższą kontrowersję wypada przyznać rację organom i Sądowi I instancji, bowiem wydanie decyzji na podstawie § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia, mocą której doszłoby do nałożenia nowych obowiązków, w związku z ujawnieniem w gospodarstwie Spółki kolejnych przedmiotów skażonych wirusem ptasiej grypy, poza tymi już wskazanymi w ostatecznej decyzji z 24 marca 2020 r., wymaga podjęcia decyzji merytorycznej na podstawie ww. przepisu rozporządzenia, a tryb zmiany decyzji wskazany w art. 155 kpa - o czym była już mowa powyżej - nie nadaje się do osiągnięcia takiego rezultatu. Istotą postępowania w trybie art. 155 kpa jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania powyższego trybu uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Przy czym nie chodzi tutaj o zakres sprawy rozumianej "in abstracto", ale o zakres wyznaczony elementami sprawy ostatecznie już rozstrzygniętej. Zmiana decyzji w trybie art. 155 kpa może być bowiem dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory, a zatem decyzja wydana na podstawie art. 155 kpa może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu, tj. decyzją, której dotyczy postępowanie o zmianę lub uchylenie, a nie kwestii nowych (wyroki NSA z: 26.7.1993 r. I SA 1892/92, ONSA 1994/3/116; 3.12.2002 r. II SA 4093/01, Lex 151421; uchwała NSA z 3.11.2009 r. II GPS 2/09, ONSAiWSA 2010/1/4, dalej uchwała II GPS 2/09). Nie ulega wątpliwości, że na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej. Inaczej mówiąc, tożsamość przedmiotowa sprawy występuje gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (uchwała II GPS 2/09; uchwała NSA z 27.6.2000 r. FPS 12/99, ONSA 2001/1/7; wyrok NSA z 29.4.1998 r. IV SA 1061/96, Lex 45166). Aktualnie ugruntowane jest zapatrywanie, że ocena istnienia tożsamości sprawy administracyjnej w wypadku trybów nadzwyczajnych winna uwzględniać nieuchronność zmiany stanu faktycznego, która jest najczęstszą przyczyną domagania się uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. W wypadku stosowania art. 155 kpa regułą jest, że to właśnie zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, uzasadnia skorzystanie z instytucji zmiany lub uchylenia decyzji. W związku z tym, jeżeli wspomniana zmiana zachodzi w ramach jednego stosunku administracyjnoprawnego, to tożsamość sprawy nie zostaje naruszona. W wypadku przyjęcia poglądu przeciwnego możliwość stosowania art. 155 kpa zostałaby istotnie ograniczona. Dopóki mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem faktycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym. Potwierdza to konkluzję, że decyzja wydana na podstawie art. 155 kpa może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną. Postępowanie na podstawie art. 155 kpa toczy się w tej samej, z materialnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne (uchwała II GPS 2/09; wyrok NSA z 21.10.2016 r. II OSK 37/15). Przechodząc na grunt badanej sprawy wypada potwierdzić, że tożsamość sprawy nie występuje gdy zachodzi konieczność dokonania nowych ustaleń faktycznych. W niniejszej sprawie chodzi o badanie skażenia wirusem ptasiej grypy paszy dla drobiu znajdującej się w gospodarstwie. Tożsamość sprawy nie występuje gdy konieczne jest podjęcie dodatkowego rozstrzygnięcia. W badanej sprawie chodzi o rozstrzygnięcie w przedmiocie zniszczenia paszy lub jej obróbki w sposób zapewniający zniszczenie wirusa ptasiej grypy. Trafnie konkludują organy i Sąd I instancji, że wniosek Spółki z 23 kwietnia 2020 r. wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia i wydania odpowiedniej treści nakazu, o którym stanowi § 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia, w odniesieniu do pasz dla kurcząt znajdujących się w gospodarstwie, które mogły zostać skażone ww. wirusem. Powyższe uwagi pozwalają dojść do wniosku, że istotą wniosku Spółki z 23 kwietnia 2020 r. nie jest uzyskanie zmiany rozstrzygnięcia zawartego już w ww. decyzji ostatecznej, w niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, ale zbadanie nowych okoliczności sprawy, odnoszących się tym razem do skażenia wirusem paszy będącej w gospodarstwie i wydania dodatkowego nakazu w tym zakresie, a zatem merytorycznego rozstrzygnięcia o nowych prawach i obowiązkach strony, o których dotychczas organ nie orzekł w ww. decyzji ostatecznej. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 155 kpa wskutek odmowy zastosowania trybu nadzwyczajnego uregulowanego w tym przepisie okazał się niezasadny. Nietrafny jest także zarzut naruszenia powyższej regulacji w zakresie niezbadania przesłanek interesu strony i interesu społecznego, jako warunku zastosowania art. 155 kpa. Wniosek Spółki z 23 kwietnia 2020 r. nie mógł być w trybie art. 155 kpa załatwiony, lecz dla uwzględnienia wymagał wydania nowej decyzji merytorycznej. W badanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 6 i 7 kpa. Prawidłowe pozostaje ustalenie tyczące zakresu rozstrzygnięcia podjętego ostateczną decyzją z 24 marca 2020 r. Gdyby doszło do załatwienia sprawy wywołanej wnioskiem Spółki z 23 kwietnia 2020 r. konieczne byłoby dokonanie nowych ustaleń faktycznych i podjęcie szerszego zakresowo rozstrzygnięcia, niż to dotychczasowe, wynikające z treści ww. decyzji ostatecznej. Prawidłowa jest tym samym konkluzja o braku przedmiotowej tożsamości sprawy ostatecznie rozstrzygniętej i zainicjowanej ww. wnioskiem Spółki. Nie można w okolicznościach badanej sprawy dopatrzeć się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 140 kpa. Pierwszy z tych przepisów jest normą wynikową w administracyjnym postępowaniu odwoławczym i zasadniczo nieprawidłowe jego zastosowanie jest następstwem innych naruszeń prawa, których dopuścił się organ odwoławczy. W ramach zarzutu naruszenia tegoż przepisu badana skarga kasacyjna nie wskazuje owych innych naruszeń prawa, a powyższy zarzut sformułowano jedynie w kontekście utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji I instancji. Tak sformułowany zarzut kasacyjny naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa nie był trafny. Art. 140 kpa stanowi odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji w określonych kwestiach odwoławczych. Ponieważ kwestie uregulowane w art. 136-139 kpa, do których odwołuje się art. 140 kpa, nie były poruszane w badanym postępowaniu, a skarga kasacyjna nie wskazuje, w czym konkretnie przejawia się naruszenie tegoż przepisu, zarzut kasacyjny podniesiony w tym zakresie uznać należy za niezasadny. Nietrafny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 ppsa. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ppsa). Nie ulega wątpliwości, że prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątkowy. Również posłużenie się w ww. przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek. Ponadto wypada zauważyć, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania sądowego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że art. 106 § 3 ppsa nie służy zwalczaniu ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi strona się nie zgadza (H. Knysiak-Sudyka w: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016, uwagi do art. 106; wyroki NSA z: 4.3.2015 r. II FSK 1935/13; 24.2.2011 r. I OSK 602/10, cbosa). Ugruntowane jest także stanowisko, że nieprzeprowadzenie dowodu w trybie art. 106 § 3 ppsa nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy (wyroki NSA z: 30.9.2009 r. I OSK 160/09; 21.9.2010 r. I GSK 243/10; 17.4.2012 r. II OSK 165/11; 25.9.2012 r. II OSK 840/11, cbosa). Zgłoszony przez skarżącą wniosek o dopuszczenie dowodu z protokołu szacowania z 25 marca 2020 r. określający rodzaj i ilość paszy (pasza INDYK 4 SOLID KD w ilości 49 ton) na okoliczność, że pasza ta znajdowała się na fermie drobiu skarżącego w miejscowości M., a zatem na okoliczność nową, nieustaloną w toku postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 24 marca 2020 r., potwierdza brak tożsamości sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją ostateczną i postępowania inicjowanego wnioskiem z 23 kwietnia 2020 r. Zgłaszając i popierając ów wniosek dowodowy skarżąca winna mieć świadomość, że inicjując postępowanie w trybie art. 155 kpa w istocie domaga się podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o okoliczności faktyczne, które nie były przedmiotem oceny organu w ww. decyzji ostatecznej. Pozostałe wnioski dowodowe tyczą okoliczności, które w skardze kasacyjnej nie są podważane, a to wobec niepodniesienia w skuteczny sposób zarzutu naruszenia przez organy administracji utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, bądź innego zarzutu naruszenia prawa, w ramach którego fakt wydania wobec tego samego podmiotu odmiennych rozstrzygnięć w porównywalnych okolicznościach faktycznych i prawnych mógłby zostać oceniony w postępowaniu kasacyjnym. Zarzut naruszenia art. 42 ust. 10 uzz w związku z § 6 ust. 1 lit. c i ust. 2 rozporządzenia okazał się nieskuteczny. Nie ulega wątpliwości, że przepisy te nie odnoszą się do kwestii zmiany ostatecznej decyzji, a zatem nie mogły być w badanej sprawie zastosowane jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji w oparciu o ww. regulacje w odniesieniu do paszy dla zwierząt znajdującej się w gospodarstwie, pominiętej w ostatecznej decyzji z 24 marca 2020 r., musiałoby oznaczać rozstrzygnięcie sprawy poza zakresem przedmiotowym sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Podniesienie ww. zarzutów naruszenia prawa materialnego, zupełnie nieadekwatne do okoliczności sprawy, której wyłączną podstawę rozstrzygnięcia miałby stanowić art. 155 kpa, wskazuje na poprawność stanowiska prezentowanego w dotychczasowym postępowaniu przez organy i Sąd I instancji o merytorycznym charakterze wniosku Spółki z 24 marca 2020 r. Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu (art. 184 ppsa). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.

Informacje o sprawie

Data wpływu
11 stycznia 2022
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Sędziowie
Joanna Skiba Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Niczyporuk

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny