Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 460/24

I OSK 460/24 - Wyrok NSA z 2025-12-11

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
11 grudnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 958/23 w sprawie ze skargi T.Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od T.Z. na rzecz Wojewody Śląskiego kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], wyrokiem z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 958/23, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bielska-Białej z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], oraz zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., Prezydent Miasta Bielska - Białej, na podstawie art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm.): - w pkt 1 decyzji – ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w Bielsku-Białej, oznaczonej jako działki nr [...] i [...] obręb [...], obj. KW [...], stanowiącej własność skarżącego, położonej w Bielsku-Białej w rejonie ul. [...] poprzez udzielenie T. S.A. z siedzibą w K. zezwolenia na realizację inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez ww. działki elektroenergetycznej sieci kablowej 0,4kV o długości około 101 m wraz ze złączem kablowym nN oraz słupa elektroenergetycznej sieci napowietrznej SN-15kV posadowionego w miejsce przeznaczonej do rozbiórki wieżowej stacji transformatorowej [...] o powierzchni zajętości 51,5 m2, zgodnie z planem sytuacyjnym, stanowiącym załącznik do decyzji, - w pkt 2 decyzji - zobowiązał inwestora do przywrócenia ww. nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac opisanych w pkt 1 decyzji, wskazując, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, każdoczesnemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości ozn. jako dz. [...] i [...] obręb [...] przysługuje prawo do odszkodowania za szkody powstałe na skutek prac opisanych w pkt 1 decyzji, ustalone na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, - w pkt 3 decyzji - zobowiązał każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości ozn. jako dz. [...] i [...] obręb [...] do udostępnienia ww. działek, w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii na terenie urządzeń elektroenergetycznych. Obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił powyższe decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem stwierdził, że zostały wydane one z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażającym się w uchybieniu przepisom procedury, tj. art. 10 § 1, art. 92 i art. 94 § 2 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd wskazał przy tym, że z akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 10 lipca 2022 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 1 sierpnia 2022 r.) organ zawiadomił o wszczęciu postępowania oraz wezwał strony na rozprawę administracyjną zaplanowaną na dzień 23 sierpnia 2022 r. Pismem nadanym dnia 23 sierpnia 2022 r. skarżący powiadomił, że z powodu choroby Covid-19 nie może uczestniczyć w rozprawie. W załączeniu przedłożył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA obejmujące okres od 11 sierpnia 2022 r. do 24 sierpnia 2022 r. oraz wniósł o wyznaczenie innego terminu rozprawy. Następnie, pismem z dnia 1 września 2022 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 26 września 2022 r.) organ zawiadomił o nowym terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 września 2022 r. W odpowiedzi, pismem nadanym dnia 29 września 2022 r. skarżący poinformował, że z uwagi na kontynuację leczenia po przebytej chorobie Covid-19 nie może uczestniczyć w rozprawie. Jednocześnie, skarżący wniósł o wyznaczenie innego terminu rozprawy. Wraz z pismem przedłożył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA na okres od 26 września 2022 r. do 7 października 2022 r. Organ I instancji nie uwzględnił wniosku skarżącego a poinformował skarżącego jedynie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zebranym materiałem dowodowym w siedzibie organu, a także o możliwości przedstawienia w sprawie stanowiska na piśmie w terminie 14 dni od doręczenia pisma. Sąd podkreślił, że w dniu wyznaczonym na przeprowadzenie rozprawy administracyjnej tj. 30 września 2022 r. organ nie posiadał wiedzy o przyczynie niestawienia się skarżącego. Jednakże, do pisma nadanego przed wyznaczonym terminem rozprawy skarżący przedłożył dokument potwierdzający wskazaną przez skarżącego przyczynę nieobecności (zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA na okres od 26 września 2022 r. do 7 października 2022 r.). Zdaniem Sądu, skoro organ administracji publicznej, rozpoznając niniejszą sprawę, zdecydował o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, zauważając celowość jej przeprowadzenia, winien zapewnić realny w niej udział stronom, przestrzegać obowiązujących w tym zakresie przepisów, w tym związanych z wyznaczeniem terminu rozprawy oraz wezwaniem stron na rozprawę. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, powyższe odnosi się zarówno do wyznaczenia nowego terminu rozprawy uzasadnionego wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej udział w niej jednej ze stron, jak również do uczynienia zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 92 k.p.a. Ponadto, termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą, co wynika z brzmienia art. 92 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wezwanie na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień 30 września 2022 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 września 2022 r., tj. na 4 dni przed rozprawą, co nastąpiło z uchybieniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w przywołanym art. 92 k.p.a. Strona nie była zatem prawidłowo wezwana na rozprawę, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 92 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. W ocenie Sądu, uznanie przez organ zasadności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a następnie niejako usprawiedliwianie zaistniałych uchybień brakiem obowiązku jej przeprowadzenia, nie może zyskać akceptacji. Narusza bowiem niewątpliwie zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Wojewoda Śląski wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 89 § 1, art. 92 i art. 94 § 2 k.p.a., poprzez: - błędne uznanie przez Sąd I instancji, że uzasadnione jest uchylenie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Bielsko – Biała z dnia [...] listopada 2022 r. z uwagi na uchybienie przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w okolicznościach sprawy nie zostało wykazane przez skarżącego, że nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w stopniu skutkującym uchyleniem decyzji obu organów; - błędną ocenę Sądu I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do uchybienia przez organy przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy uczestnictwo strony w postępowaniu nie ogranicza się wyłącznie do rozprawy administracyjnej (a której przeprowadzenie w okolicznościach niniejszej sprawy nie było obligatoryjne) a w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją skarżący był informowany o podejmowanych w jego toku czynnościach oraz został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się na ich temat, zgodnie z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającą z brzmienia art. 10 § 1 k.p.a.; - błędne uznanie przez Sąd I instancji, że w sytuacji, w której organ I instancji uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości – z uwagi na spełnienie wszystkich przesłanek merytorycznych wynikających z brzmienia art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami a stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu w inny sposób - istniała nadal konieczność wyznaczenia kolejnego terminu rozprawy administracyjnej (uprzednio dwukrotnie odroczonej z uwagi na nieobecność strony); b) art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że uzasadnione jest uchylenie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Bielsko-Biała z [...] listopada 2022 r., podczas gdy prawidłowo i w niezbędnym zakresie zebrany materiał dowodowy, dokonana analiza sprawy i wyjaśnienie wszystkich istotnych kwestii pozwalały na wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami; c) art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uchyleniem decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Bielsko-Biała z [...] listopada 2022 r., które nie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; d) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: - niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w jaki sposób – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz przebiegu postępowania administracyjnego - dostrzeżone przez Sąd I instancji uchybienia przepisów postępowania administracyjnego dotyczące doręczenia stronie wezwania na drugą rozprawę z naruszeniem terminu wskazanego w art. 92 k.p.a. oraz nieodroczenia jej następnie na podstawie art. 94 § 2 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik w tej konkretnej sprawie, w stopniu skutkującym uchyleniem decyzji obu organów; - pominięcie faktu spełnienia w sprawie wszystkich przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które zostały szczegółowo omówione w rozstrzygnięciu obu organów oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów w tym zakresie podniesionych w skardze; e) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku oddalenia skargi w całości i uznaniu, że zaskarżona decyzja Wojewody Śląskiego z [...] marca 2023 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Bielsko-Biała z [...] listopada 2022 r. naruszają prawo, podczas gdy rozstrzygnięcia te są zgodne z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i przepisami postępowania administracyjnego. Zarzucając powyższe, Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty na podstawie art. 188 p.p.s.a. poprzez oddalenie w całości skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. a także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, zrzekł się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie doszło do mogącego mieć istotny wpływ na jej wynik naruszenia przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a które polegało na naruszeniu art. 10 § 1, art. 92 i art. 94 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził bowiem, że naruszało przepisy postępowania odstąpienie przez organ I instancji od przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy administracyjnej a także poinformowanie skarżącego o drugim terminie rozprawy dopiero na cztery dni przed jej terminem, co jednocześnie stanowiło naruszenie obowiązku z art. 10 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia 10 lipca 2022 r. poinformował skarżącego o wyznaczeniu w przedmiotowej sprawie rozprawy administracyjnej na dzień 23 sierpnia 2022 r. Zawiadomienie to skarżący otrzymał w dniu 1 sierpnia 2022 r. Rozprawa odbyła się bez udziału skarżącego. W dniu 26 sierpnia 2022 r. do organu wypłynęło pismo skarżącego z dnia 22 sierpnia 2022 r. informujące o tym, że z powodu choroby skarżący nie może wziąć udziału w rozprawie i wnosi o wyznaczenie nowego terminu rozprawy. Pismem z dnia 1 września 2022 r. organ poinformował skarżącego o wyznaczeniu kolejnego nowego terminu rozprawy na dzień 30 września 2022 r. Pismo to skarżący otrzymał w dniu 26 września 2022 r. a więc dopiero na 4 dni przed terminem rozprawy. Niewątpliwie, zgodnie z treścią art. 94 § 2 k.p.a. kierujący rozprawą odroczy ją, jeżeli stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu stron na rozprawę, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny a zgodnie z art. 92 k.p.a. termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą. Wbrew jednakże stwierdzeniu Sądu I instancji, naruszenie przepisu art. 94 § 2 przy wyznaczeniu rozprawy na dzień 30 września 2022 r. samo w sobie nie mogło świadczyć o istotnym naruszeniu przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Mocą kontrolowanych przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie decyzji ograniczono skarżącemu sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który w ust. 1 stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie nakłada na organ administracji obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, jak to ma miejsce w postępowaniu wywłaszczeniowym zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 4192/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przed wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie wynika również z pozostałych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i innych przepisów prawa. Zgodnie zaś z treścią art. 89 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Ponadto, zgodnie z § 2 tego przepisu organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Tym samym, fakt występowania w sprawie stron o spornych interesach umożliwia przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, o ile organ dojdzie do wniosku, że spowoduje to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania albo gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Przepis art. 89 § 2 k.p.a. nie nakłada zaś bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia rozprawy w sytuacji spornych interesów stron, a tylko daje możliwość organom jej zarządzenia, gdy zajdzie taka potrzeba (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3321/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nawet bowiem wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w postępowaniu administracyjnym nie wiąże organu. Nie jest ona też formą realizacji wskazanej w art. 11 k.p.a. zasady objaśniania stronom przesłanek załatwienia sprawy. Rozprawa ma służyć organowi do jak najpełniejszego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza gdy wymaga tego udział świadków, biegłych lub przeprowadzenie oględzin. Jej celem nie jest więc wyjaśnianie stronom postępowania przesłanek, którymi kieruje się organ ani polemika z jego stanowiskiem. Objaśnianiu stronom przyczyn określonego załatwienia sprawy służy przede wszystkim możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz uzasadnienie decyzji (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 3866/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie, rozprawa została przeprowadzona przez organ w dniu 30 września 2022 r. bez udziału skarżącego, gdyż dopiero w dniu 5 października 2022 r. do organu wpłynęło pismo skarżącego z dnia 28 września 2022 r. informujące, że z powodu dalszej niedyspozycji zdrowotnej skarżący nadal nie może wziąć udziału w rozprawie i wnosi o wyznaczenie nowego terminu rozprawy, to jednak następnie organ odstąpił w ogóle od przeprowadzenia rozprawy w sprawie. Wskazać przy tym należy, że w piśmie z dnia 10 lipca 2022 r., stanowiącym zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i wezwanie na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień 23 sierpnia 2022 r. organ I instancji wskazał, że celem rozprawy jest możliwość zapoznania się z aktami sprawy, w szczególności złożenia wyjaśnień, przedstawienia żądania, propozycji oraz wypowiedzenia się na temat zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podkreślając, że w przypadku braku możliwości uczestnictwa w rozprawie administracyjnej istnieje możliwość pisemnego przedłożenia stanowiska w przedmiotowej sprawie. W piśmie z dnia 1 września 2022 r., stanowiącym zawiadomienie o wyznaczeniu drugiego terminu rozprawy na dzień 30 września 2022 r. organ I instancji pouczył jednocześnie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych oraz zgłoszonych żądań. W tych okolicznościach, odstąpienie przez organ od przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie nie mogło świadczyć samo w sobie o istotnym naruszeniu przepisu art. 92 k.p.a. Tym bardziej, że zarówno w zawiadomieniu o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 23 sierpnia 2022 r., jak i na dzień 30 września 2022 r., organ I instancji, informował skarżącego o treści art. 10 § 1 k.p.a. Nadto, pismem z dnia 12 października 2022 r. organ I instancji poinformował skarżącego o przeprowadzonej w dniu 30 września 2022 r. rozprawie a także o tym, że z uwagi na nieobecność na niej skarżącego może on zapoznać się z aktami sprawy i zebranym materiałem dowodowym w siedzibie organu a także o możliwości przedstawienia stanowiska na piśmie z w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma. Pismo to zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 31 października 2022 r. W dniu 3 listopada 2022 r. pracownik organu skontaktował się ze skarżącym telefonicznie. Podczas rozmowy skarżący oświadczył zaś, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji a pracownik organu poinformował skarżącego, że z uwagi na nieobecność skarżącego na dwóch rozprawach administracyjnych nie będzie wyznaczany kolejny termin rozprawy a skarżący przed wydaniem decyzji może jeszcze złożyć pisemne wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie. Z powyższego wynika, że organ I instancji zgodnie z wymogiem wynikający z art. 10 § 1 k.p.a., zapewnił skarżącemu czynny udział w postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z treścią art. 10 § k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyjaśniano zaś, że dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. konieczne jest wykazanie, że jej naruszenie uniemożliwiło skarżącemu przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji tego realizację przysługujących jemu praw, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tych okolicznościach brak było podstaw do uznania aby przy rozpatrywaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie wykazał aby brak wyznaczenia nowego terminu rozprawy, jak również brak zachowania wymogu wynikającego z treści art. 92 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tym, zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w postępowaniu przed Sądem I instancji skarżący nie wykazał, aby nie miał możliwości przeprowadzenie jakichkolwiek czynności w sprawie. Również, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie można uznać aby doszło do naruszenia w niniejszej sprawie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 89 § 1, art. 92 i art. 94 § 2 k.p.a. Niewykazanie przez Sąd I instancji, aby stwierdzone naruszenia przepisów prawy mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy świadczy niewątpliwie również o naruszeniu przez Sąd I instancji zarzucanego w skardze kasacyjnej art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie wyroku powinno stanowić logiczną, zwartą całość, a jednocześnie powinno być syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem kwestii zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby poddawało się ono kontroli. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy zatem do czynienia w sytuacji, w której uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Niewątpliwie przy tym, uzasadnienie wyroku, mocą którego sąd uchyla kontrolowane decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powinno wskazywać naruszone przepisy postępowania a także powinno wyjaśniać w jaki sposób naruszenie tych przepisów mogło mieć wpływ na wynik sprawy, czemu w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie sprostał. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Przy tym, jako przedwczesny, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dotyczący prawidłowości i kompletności zebranego materiału dowodowy oraz wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii w sposób pozwalający na wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd I instancji nie dokonał bowiem w ogóle oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji dokona kontroli legalności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2023 r. w pełnym zakresie, z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej, odnosząc się przy tym do zarzutów zawartych w skardze, które nie stanowiły przedmiotu oceny w kontrolowanym wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 lutego 2024
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Jolanta Górska /sprawozdawca/ Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny