I OSK 457/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 840/24 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 10 maja 2024 r., nr SKO.405.ŚR.725.351.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy D. z dnia 9 kwietnia 2024 r., nr GOPS.5212.12.2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz A. S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W RZESZOWIE WYROKIEM Z 3 GRUDNIA 2024 R. ODDALIŁ SKARGĘ A. S. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W TARNOBRZEGU Z 10 MAJA 2024 R. W PRZEDMIOCIE ODMOWY PRZYZNANIA PRAWA DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 14 marca 2024 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy D. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Do wniosku załączyła m.in. odpis prawomocnego od 22 grudnia 2023 r. wyroku Sądu Rejonowego w [...] z 8 grudnia 2023 r. ustalający stopień niepełnosprawności jej męża. Decyzją z 9 kwietnia 2024 r. Wójt odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia, wskazując, że pozytywne rozpatrzenie wniosku nie było możliwe z powodu wieku, w którym u męża skarżącej powstał stan niepełnosprawności, fakt, że skarżąca nie jest spokrewniona z mężem w linii prostej, w związku z czym nie obciąża jej obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U z 2023 r. poz. 2809, z późn. zm.), dalej: k.r.o., oraz pozostawanie w związku małżeńskim. Wójt wskazał także, że z uwagi na zmianę stanu prawnego przyznanie wnioskowanego świadczenia nie jest również możliwe z uwagi na wiek niepełnosprawnego. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Kolegium decyzją z 10 maja 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśniło, że z uwagi na datę złożenia wniosku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało przed zmianą przepisów, co powoduje, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., które wskazują, że świadczenie to przysługuje w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w wieku do ukończenia 18. roku życia. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na powyższą decyzję, wskazując, że przepisy regulujące przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego nie określają, jak należy rozumieć zwrot "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." zastosowany w przepisach intertemporalnych ustawy zmieniającej zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. W tej sytuacji Sąd uznał, że prawo to powstałoby do wskazanej powyżej daty, gdyby skarżąca spełniła dotychczasowe przesłanki ustawowe i złożyła do dnia 31 grudnia 2023 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jego zdaniem złożenie wniosku z dniem 14 marca 2024 r. powoduje, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy w znowelizowanym brzmieniu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty sprawy albo przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo skarżąca zrzekła się prawa rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.), dalej: u.ś.r., w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, z późn. zm.), dalej: u.ś.w., przez ich błędną wykładnię dokonaną z naruszeniem w art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP, polegającą na wadliwym uznaniu, że "moment powstania prawa do dnia 31 grudnia 2023 r." determinowany jest wyłącznie datą złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, a brak złożenia wniosku do upływu tego terminu powoduje, że prawo nie powstało przed 31 grudnia 2023 r., a która to wykładnia godzi w zasadę ochrony praw nabytych i powoduje, że wyjątek przewidziany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. staje się "przepisem martwym"; b) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 24 ust. 2a u.ś.r. w zw. z art. 63 ust. 1 u.ś.w. przez oddalenie skargi skarżącej na skutek uznania, że organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, co doprowadziło go do ustalenia, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., w sytuacji, gdy prawo to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy powstaje w chwili złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności; c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 63 ust. 1 u.ś.w. przez oddalenie skargi skarżącej w skutek uznania, że organ prawidłowo zastosował przepisy prawne obowiązujące aktualnie, a nie istniejące w chwili powstania prawa i w konsekwencji powielił błędną argumentacje organu, że maż skarżącej nie spełnienia kryterium wieku, a tym samym świadczenie nie przysługuje; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo że organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich argumentów i zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu; b) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom przewidzianym w tym przepisie, a polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej części zarzutów podniesionych w skardze, a także nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów. Uzasadniając powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd wydając zaskarżony wyrok, nieprawidłowo zinterpretował kwestie intertemporalne, na skutek czego uznał, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy w znowelizowanej treści. Wskazał także, że na skutek pominięcia części zarzutów zawartych w skardze Sądowi umknęło, że w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd nie dostrzegł także, że organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu pominął część zarzutów odwołania, których rozpatrzenie skutkowałoby uchyleniem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna okazała się zasadna, chociaż nie wszystkie jej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę, należy w pierwszej kolejności odnotować, że z dniem 1 stycznia 2024 r. zmianie uległ stan prawny w zakresie regulacji dotyczącej przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, o których mowa w art. 17 u.ś.r. Wprowadzenie zmian legislacyjnych wiązało się jednocześnie z rozstrzygnięciem kwestii stosowania prawa właściwego z uwagi na moment wystąpienia zdarzenia prawnego istotnego z punktu widzenia zmienianych przepisów. Regulacja ta w istotnym dla sprawy zakresie nastąpiła w art. 63 ust.1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Kluczowe zatem w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało w przypadku skarżącej przed wejściem w życie zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym miejscu należy odnotować, że problem momentu powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonych chociażby w wyroku z 8 października 2025 r., sygn. akt I OSK 202/25. W wyroku tym skład orzekający wskazał, że treść normy prawnej dekodowana na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie może być ustalana wyłącznie w oparciu o wyniki wykładni językowej i pomijać kwestii systemowego powiązania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z regulacjami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności. Prawidłowa wykładnia norm regulujących przyznawanie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie może być prowadzona w oderwaniu od procedury uzyskiwania stosownego orzeczenia, co znajduje potwierdzenie choćby w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07). Postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności stanowią bowiem integralną całość, zmierzającą do ustalenia prawa do świadczenia. W toku wykładni przepisów i ustalania daty powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie można brać zatem pod uwagę wyłącznie daty złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia, ale należy uwzględnić regulację art. 24 ust. 2a u.ś.r., w myśl której jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wykładnia systemowa i celowościowa art. 63 ust. 1 u.ś.w. nakazuje przyjąć, że sformułowanie "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." obejmuje nie tylko sytuacje, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono do tego dnia, ale również przypadki, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został co prawda złożony po 31 grudnia 2023 r., lecz nastąpiło to z zachowaniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a sam wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności wpłynął do organu orzeczniczego do 31 grudnia 2023 r. i ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający przed tą datą. Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne. Przenosząc treść powyższych wywodów na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przyjmując, że o dacie powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje data złożenia wniosku, dokonał błędnej interpretacji art. 24 ust. 2a u.ś.r., której wynikiem było nieprawidłowe zastosowanie normy art. 63 ust. 1 u.ś.w. skutkujące błędnym zastosowaniem do rozpoznawanej sprawy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., tj. zastosowania przepisów prawa materialnego, w brzmieniu, które w ustalonym i niespornym stanie faktycznym nie mogło mieć zastosowania do wniosku złożonego przez skarżącą. Zauważyć bowiem należy, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności męża skarżącej stało się prawomocne w dniu 22 grudnia 2023 r., a wniosek w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu 14 marca 2024 r., tj. z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Dochowanie tego terminu powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zmaterializowało się z początkiem miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (a nie wniosek o przyznanie świadczenia), co niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie miało miejsce przed dniem 31 grudnia 2023 r. i uzasadniało zastosowanie do oceny prawnej sytuacji skarżącej i jej wniosku przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu przed zmianą dokonaną z dniem 1 stycznia 2024 r. W świetle powyższych wywodów za zasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a., wyjaśnić należy, że zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Jednocześnie w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Analiza tych przepisów wskazuje, że nie mogą być one stosowane łącznie. Warunkiem bowiem zastosowania art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa przez organy administracji publicznej dającego podstawę do zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu końcowego załatwienia sprawy. Stwierdzenie takich okoliczności dalej z kolei podstawę do zastosowania art. 145 p.p.s.a., a nie oddalenia skargi na podstawie art. 151 tej ustawy. Postawienie zatem zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. możliwe byłoby w sytuacji, gdyby sąd pierwszej instancji oddalając skargę, jednocześnie uchylił w ramach rozpoznanej sprawy inne niż zaskarżone akty lub czynności, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. W realiach rozpoznawanej sprawy art. 135 p.p.s.a. powinien stanowić zatem nie podstawę zarzutu skargi kasacyjnej, ale podstawę wniosku o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w przypadku zastosowania przez sąd kasacyjny instytucji uregulowanej w art. 188 p.p.s.a. Ustosunkowując się z kolei do argumentacji wskazującej na wadliwość postępowania Kolegium, które zaskarżonej decyzji miało pominąć część zarzutów zawartych w odwołaniu, czym miało naruszyć art. 107 § 3 i art. 15 k.p.a., wyjaśnić należy, że zgodnie z ostatnim z przywołanych przepisów postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2024 r., sygn. akt III FSK 835/24). Nieodniesienie się zatem w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczej do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu nie narusza zasady dwuinstancyjności. Dopiero wykazanie – co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca – że organ nie dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy, uzasadniałoby stawiany zarzut. W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okazał się niezasadny. Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., w pierwszej kolejności należy odnotować błędne przywołanie w podstawie prawnej tego zarzutu art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że art. 1 p.p.s.a. nie dzieli się na dalsze jednostki redakcyjne. Z kolei analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że jej autor konsekwentnie powołuje się w jej treści na art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. nie cytując tego przepisu i nie dokonując jego wykładni, w związku z czym nie można przyjąć – wyręczając w tym profesjonalnego pełnomocnika skarżącej – że jego intencją było powołanie w podstawie prawnej zarzutu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, który rzeczywiście składa się z dwóch jednostek redakcyjnych. Oznacza to, że w podstawie prawnej zarzutu przywołane zostały nieistniejące przepisy, co uniemożliwia odniesienie się do części zarzutu odnoszącej się do "art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a.". Odnosząc się z kolei do pozostałej części zarzutu, należy wyjaśnić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy i kompetencyjny. Może on zatem zostać naruszony jedynie w sytuacji, w której sąd administracyjny nie rozpoznałby w ogóle skargi lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1941/23). Jednocześnie okoliczność, że strona postępowania nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie może przesądzać o naruszeniu tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 3068/23). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji niewątpliwie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem kryterium legalności działania organów administracji publicznej. Fakt zaś, że wynik tej kontroli ostatecznie okazał się nieprawidłowy, zgodnie ze wskazanym powyżej orzecznictwem, nie stanowi o naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a. Przechodząc z kolei do analizy argumentacji dotyczącej naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że przepis ten przewiduje, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przede wszystkim przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w sądownictwie administracyjnym przyjmuje się, że wojewódzki sąd administracyjny uzasadniający wydany wyrok nie ma obowiązku wskazania, do których zarzutów się odnosi, a argumenty strony skarżącej mogą zostać ocenione całościowo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1489/20 i z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20). Odnotować przy tym należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 2074/18). W ocenie autora skargi kasacyjnej o wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku świadczy fakt nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do części zarzutów skargi skierowanej do tego sądu i niepoddanie ich analizie i ocenie. Analiza tych zarzutów wskazuje, że odnoszą się one do wad postępowania administracyjnego wskazanych przez pełnomocnika skarżącej, a zatem nieodniesienie się do tych zarzutów, chociażby przez ich ogólną całościową analizę, może wskazywać na wystąpienie wady uzasadnienia wyroku zarzucanej przez autora skargi kasacyjnej. Zauważyć jednakże w tym miejscu należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. należy do przepisów proceduralnych, a zatem zarzut jego naruszenia musi być formułowany zgodnie z wymogami art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza tego przepisu wskazuje, że podstaw do skutecznego stawiania zarzutów kasacyjnych nie dają te uchybienia przepisom procedury, co do których nie można wykazać powstania skutku kwalifikowanego, o którym mowa w przytoczonym przepisie. Skuteczne zatem postawienie zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. musi wiązać się z wykazaniem przez autora skargi kasacyjnej, działającego w ramach tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, istnienie wspomnianego skutku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1995/22), czego w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie nie zrobił. Zarówno bowiem uzasadnienie zarzutu, jak i uzasadnienie skargi kasacyjnej – poza ogólnym powołaniem się na ten skutek – nie wskazują, jak zarzucone naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. miało wpłynąć na treść wydanego rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł przynieść skutku spodziewanego przez autora skargi kasacyjnej. Analizując z kolei działalność organów administracji publicznej, należy wskazać, że uwagi dotyczące daty powstania prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego i co za tym idzie do prawa właściwego w sprawie, które zostały sformułowane powyżej pod adresem rozważań Sądu pierwszej instancji, na skutek zbieżności stanowiska tego Sądu i stanowiska Kolegium, odnieść należy także do zaskarżonej decyzji. Oceniając z kolei działanie organu pierwszej instancji, należy zwrócić uwagę na istotną wadliwość wydanego przez Wójta rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy odnotować, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., na który w uzasadnieniu decyzji powołał się organ pierwszej instancji, został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem sądów administracyjnych, art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy niepełnosprawność osoby pozostającej pod opieką wnioskodawcy powstała po ukończeniu 18. bądź 25. roku życia. Ponadto należy odnotować, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jako przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewiduje istnienie na wnioskodawcy obowiązku alimentacyjnego stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten nie odsyła zarazem do określonego przepisu tego kodeksu, w związku z czym limitowanie obowiązku alimentacyjnego wyłącznie do obowiązku wynikającego z art. 128 k.r.o. i pominięcie obowiązków alimentacyjnych ciążących na małżonkach na podstawie art. 130 k.r.o. jest niezgodne z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zauważyć także należy, że wprawdzie w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale wykładnia literalna tego przepisu prowadziłaby do kuriozalnego wniosku, że świadczenia pielęgnacyjnego nie można przyznać małżonkowi, na którym jak wskazano powyżej, na podstawie art. 130 k.r.o. ciąży względem niepełnosprawnego obowiązek alimentacyjny. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych funkcją tego przepisu jest określenie kolejności uprawnień do świadczenia pieniężnego w ten sposób, że prawo małżonka do uzyskania tego świadczenia wyprzedza prawo do tego świadczenia innych krewnych osoby niepełnosprawnej zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych. Odmienna interpretacja przepisów przedstawiona przez Wójta w decyzji z 9 kwietnia 2024 r. wskazuje na wadliwość wydanego przez niego rozstrzygnięcia uzasadniającą eliminację tego aktu administracyjnego z obrotu prawnego. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznał skargę, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji zobowiązane będą uwzględnić przedstawione powyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące daty powstania prawa do świadczenia oraz wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.