I OSK 449/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 771/23 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 6 marca 2023 r. nr SKO.NP/4115/14/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Lisia Góra z dnia 19 grudnia 2022 r. nr GOPS-SR-5211/367/I/22; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz M.G. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 771/23 oddalił skargę M.G. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 6 marca 2023 r., nr SKO.NP/4115/14/2023, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Lisia Góra z 19 grudnia 2022 r., znak: GOPS-SR-5211/367/I/22 o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wójta Gminy Lisia Góra decyzją z 19 grudnia 2022 r., wydaną po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 4 listopada 2022 r. uprzedniej decyzji Wójta z 19 września 2022 r., znak GOPS-SR-5211/367/22 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponownie odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki wnioskodawczyni wynika, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje od [..] listopada 2006 r., czyli powstała później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Po drugie organ stwierdził, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączająca możliwość pobierania przez osobę sprawującą opiekę jednocześnie świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ zwrócił uwagę, że w obiegu prawnym pozostaje decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy i jakkolwiek skarżąca złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku, to rezygnację uzależniła od otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Warunek pod jakim zostało złożone oświadczenie o wyborze zbiegających się świadczeń nie ziścił się, bowiem organ doszedł do przekonania, że w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o oświadczeniach rodzinnych, strona nie spełniła wymogów, pozwalających na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, po uzyskaniu od Wójta kopii decyzji przyznającej wnioskodawczyni specjalny zasiłek opiekuńczy na okres zasiłkowy 2021/2022 oraz 2022/2023, decyzją z 6 marca 2023 r., nr SKO.NP/4115/14/2023 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Lisia Góra z 19 grudnia 2022 r. Kolegium stwierdziło, że uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, powoduje, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Jednak pomimo dokonania przez organ błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu II instancji, skarżąca niemalże nigdy nie pracowała, trudno bowiem uznać za aktywność zawodową opiekę nad [..] zorganizowaną przez GOPS i określaną przez organ, jako praca społeczno-użyteczna. Stan faktyczny sprawy dowodzi ponadto, że wnioskodawczyni jest matką [..] dzieci, którymi, jak podała, opiekowała się cały czas, podczas gdy aktywny zawodowo był jej małżonek. Sytuacja ta wskazuje na brak podstaw do przyjęcia, że w ww. przypadku zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej, skoro strona do tej pory aktywności takiej nie przejawiała. Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, a jej dotychczasowa bierność zawodowa nie pozwalała też na przyjęcie, że właśnie z powodu niepełnosprawności matki (powstanie niezdolności do samodzielnej egzystencji datuje się na dzień [..] listopada 2006 r.) zatrudnienia nie podejmuje. Organ uznał także, że czynności opiekuńcze wobec niepełnosprawnej matki mają charakter typowych czynności codziennych, nie mających znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez co nie wymagają nieprzerwanej obecności osoby opiekunki. W ocenie Kolegium istotne znaczenie ma także korzystanie przez skarżącą ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, w okresie od 1 marca 2015 r. do nadal. Skarżąca złożyła wprawdzie oświadczenie 22 sierpnia 2022 r., w którym wskazała, że rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem 31 lipca 2022 r., ale dopiero po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium uznało, że nie można rozpatrywać zbiegu uprawnień do świadczeń opiekuńczych w aspekcie możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego zgodnie, ponieważ taka możliwość uaktualniłaby się w przypadku, gdyby jedyną przesłanką odmowy przyznania stronie dochodzonego świadczenia była okoliczność pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w sprawie nie zachodzi. Decyzja organu I instancji odpowiada prawu, ponieważ w przedmiotowym wypadku nie zaistniał związek przyczynowo skutkowy, co wynika z faktu, że strona nigdy nie była aktywna zawodowo, a ponadto nie wykazała w dostateczny sposób, zakresu czynności, jakie wykonuje względem niepełnosprawnej matki. Kolegium stwierdziło, że chociaż matka skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności, to nie sposób przyjąć, aby skarżąca z uwagi na stan zdrowia niepełnosprawnej, zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnej pracy. Skarżąca wniosła skargę na decyzję, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, wyjaśniając, że jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Ustawodawca wymaga zatem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim i ścisłym związku przyczynowo skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Sąd potwierdził, że w sprawie nie jest sporny zakres opieki skarżącej nad matką, a także stan zdrowia jej matki, którego organy nie kwestionują. Skarżąca opiekuje się matką, legitymującą się orzeczeniem, uznającym ją za niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe. Niepełnosprawna ma problemy z samodzielnym poruszaniem się, nie jest w stanie sama przygotować posiłku, wszelkie czynności związane z higieną osobistą, ubieraniem, podawaniem leków, załatwianiem spraw urzędowych wykonuje skarżąca. Sporne jest natomiast, czy zakres opieki sprawowanej nad matką, uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem II instancji, który uznał, że skarżąca ani nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ani też nie zaniechała podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Nie można również tracić z pola widzenia, że skarżąca jest matką [..] dzieci, którymi, jak sama podała, opiekowała się cały czas, podczas gdy aktywny zawodowo był jej małżonek. Sytuacja ta wskazuje na brak podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącej, zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej, skoro strona do tej pory aktywności takiej nie przejawiała. Dotychczasowa bierność zawodowa skarżącej, nie pozwoliła na przyjęcie, że nie podjęła ona zatrudnienia właśnie z powodu niepełnosprawności matki. Sąd stwierdził, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. To nie konieczność opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, powodował brak możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo przyjęło, że w kontrolowanej sprawie nie zaistniał związek przyczynowo skutkowy, co wynika z faktu, że skarżąca nigdy nie była aktywna zawodowo, sama konieczność sprawowania opieki, czy też wykonywanie czynności, stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo tego, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że matka skarżącej, posiada znaczny stopień niepełnosprawności, nie sposób jednak przyjąć, aby skarżąca z uwagi na stan zdrowia niepełnosprawnej, zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnej pracy. Za niezasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organ dokonał kluczowych dla zastosowania art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustaleń faktycznych, a ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji, znajdują pełne oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Skarżąca w skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie wniesionej w sprawie skargi, alternatywnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego (winno być sądowego), w tym kosztów zastępstwa procesowego. W skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym. Sądowi I instancji skarżąca zarzuciła: I. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy przez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek istnieje. II. naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 §1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez nieuwzględnienie przy ocenie dowodów przyczyny niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą na dzień składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, a także faktycznego zakresu opieki skarżącej nad niepełnosprawną matką tj. brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną, co w niniejszej sprawie zachodzi, a opieka ta w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej przez skarżącą. Materiał dowodowy sprawy, niekwestionowany przez organy w toku postępowania w sposób spójny opisuje zakres sprawowanej opieki i jej potrzebę wynikającą ze stanu zdrowia matki skarżącej, a zakres czynności wykonywanych przez skarżącą wykonywany w sposób długotrwały i ciągły, nie pozwala na podjęcie przez skarżącą jakiejkolwiek pracy, nawet w niepełnym wymiarze. Skarżąca wykonuje wszelkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, załatwianiem spraw, wizyt lekarskich, czego nie musiałaby wykonywać względem zdrowej osoby. Z utrwalonego stanowiska doktryny i judykatury wynika, że przy ocenie prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego niedopuszczalne jest kreowanie przez organy rozstrzygające "dodatkowych" nieznajdujących uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, przesłanek uzyskania świadczenia. Jak wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy, matka skarżącej nie jest samodzielna w codziennych czynnościach, wymaga pomocy i nadzoru a opiekę nad nią sprawuje skarżąca. Sąd pominął także brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione tylko i wyłącznie od rezygnacji z zatrudnienia ale również przysługuje w sytuacji jego niepodejmowania z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Bez znaczenia pozostaje okoliczność absencji zawodowej skarżącej wynikająca z jej decyzji życiowej. Kluczowe jest, że skarżąca jako zdolna do wykonywania pracy w określonym czasie jej nie może podjąć przez potrzebę sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną - co w niniejszym stanie faktycznym ma miejsce. Skarżąca jest osobą zdolną do pracy a przyczyną braku aktywności zawodowej skarżącej na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne była konieczność opieki nad niepełnosprawną matką. Nie powinno budzić wątpliwości organu, że przedstawiona i udowodniona przez skarżącą sytuacja, wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się uzasadniona, niezależnie od argumentacji podanej w jej uzasadnieniu, uzasadnieniem skargi kasacyjnej sąd nie jest jednak związany. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a, skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Zarzut błędnej wykładni wymaga wskazania naruszonych dyrektyw interpretacyjnych i określenia, jakie powinno być prawidłowe znaczenie przepisu (w ujęciu teorii klasyfikacyjnej) bądź jaka norma prawna wynika z danego przepisu (w ujęciu teorii derywacyjnej). Zarzut niewłaściwego zastosowania wymaga wykazania braku korelacji między stanem faktycznym a przepisem prawa, związany jest bowiem z kwestią kwalifikacji prawnej stanu faktycznego. Jak z powyższego wynika, zarzut błędnej wykładni odnosi się nie do okoliczności danego przypadku i kwalifikacji zaistniałych w danej sprawie okoliczności faktycznych, ale do treści normy generalnej i abstrakcyjnej, która stosowana będzie w sprawie indywidualnej. W skardze kasacyjnej, jakkolwiek nominalnie wskazano na zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390; dalej: u.ś.r.), to nie zawarto wymaganej dla tej formy naruszenia argumentacji, zarzut błędnej wykładni nie poddaje się wobec tego rozpoznaniu. Natomiast nawiązanie w treści zarzutu do okoliczności faktycznych przypadku wskazuje, że zarzut odnoszący się do prawa materialnego dotyczy zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i jedynie w odniesieniu do tej formy naruszenia może podlegać rozpoznaniu. Wskazując na niezasadne przyjęcie, że w sprawie brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia i sprawowaniem opieki, zarzut faktycznie odnosi się do prawidłowości zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. Rozpoznany w tym zakresie, zarzut jest uzasadniony. Uzasadniony jest równocześnie zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczących prowadzenia postępowania wyjaśniającego i oceny materiału dowodowego – art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, organy obu instancji ustaliły, że skarżącej przyznane zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Do akt dołączono uwierzytelnione kopie decyzji Wójta Gminy Lisia Góra z 23 listopada 2021 r., nr GOPS-SR-5232/325/21 oraz z 7 grudnia 2022 r., nr GOPS-SR-5212/369/22. Decyzją z 23 listopada 2021 r., nr GOPS-SR-5232/325/21, działający z upoważnienia Wójta Gminy Lisia Góra, Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 104, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), art. 16a ust. 1, ust. 2, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, ust. 2a, ust. 3, art. 25, art. 26 ust. 1, ust. 2, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), § 1 pkt 14 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2021 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2021 r., poz. 1481), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę, na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Kolejną decyzją, z 7 grudnia 2022 r., GOPS-SR-5212/369/22, na wniosek skarżącej z 22 sierpnia 2022 r., w oparciu o powyższą podstawę prawną, z uwzględnieniem zmiany tekstu ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 z późn. zm.) organ przyznał specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę skarżącej, na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. W związku z uwzględnieniem wniosku strony, organ odstąpił od uzasadnienia tych decyzji. W ich podstawie prawnej podany jest jednak przepis art. 16a u.ś.r., który reguluje instytucję specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, zasiłek ten przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przesłanka przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, związana z celem rezygnacji z podejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia jest taka sama, jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W każdym przypadku świadczenie to może otrzymać osoba, na której ciąży wobec osoby niepełnosprawnej obowiązek alimentacyjny i która nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad tą osobą. W obu przypadkach przepisy przewidują zatem istnienie związku przyczynowego między rezygnacją z podejmowania zatrudnienia i sprawowaniem opieki. Istnienie takiego związku, w przypadku skarżącej, organ stwierdził w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skoro na dwa kolejne okresy świadczeniowe, specjalny zasiłek opiekuńczy został przyznany. Z ustaleń poczynionych w kontrolowanym postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie wynika, aby okoliczności dotyczące wcześniejszej aktywności zawodowej skarżącej były odmienne. Tymczasem w niniejszej sprawie organy uznały, że skarżąca zaniechała podejmowania zatrudnienia nie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką, ale będąc matką siedmiorga dzieci i prowadząc gospodarstwo domowe, już wcześniej nie była aktywna zawodowo, skarżąca nie podejmowała zatrudnienia już wcześniej, niż deklarowana potrzeba opieki nad matką. Skoro w postępowaniu przyznającym prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego związek przyczynowy między rezygnacją z podejmowania zatrudnienia a sprawowaniem opieki został stwierdzony i zasiłek na dwa kolejne okresy przyznano, to ocena analogicznych okoliczności w postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego jest niezrozumiała, arbitralna i sprzeczna z dotychczasową oceną tych samych okoliczności faktycznych. Jeżeli istniał związek przyczynowy między opieką nad matką i niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą w roku 2021 i 2022, to istniał on także w roku 2023, bo sytuacja z przeszłości nie mogła ulec zmianie. Stanowisko organów nie zostało wobec powyższego oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, elementem tego stanu był też fakt uprzedniego stwierdzenia, że skarżąca – rezygnując z podejmowania zatrudnienia, sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, w związku z czym przyznany jej został specjalny zasiłek opiekuńczy. Rozważenie tej okoliczności było konieczne nie tylko z punktu widzenia regulacji art. 27 ust. 5 u.ś.r. i zasady wyboru jednego ze świadczeń przez uprawnionego, ale przede wszystkim ze względu na tożsamość przesłanki przyznania każdego ze świadczeń, związanej z kwestią związku przyczynowego. Zasadny wobec powyższego jest zarzut wadliwych ustaleń i oceny materiału dowodowego na okoliczność istnienia związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a rezygnacją z podjęcia zatrudnienia, dokonanych z pominięciem faktu uprzedniego stwierdzenia takiego związku na potrzeby przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W konsekwencji, zasadny jest też zarzut niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem zostało ono dokonane w oparciu o niewłaściwe ustalenia faktyczne. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organy podejmą rozstrzygnięcie uwzględniające zmianę stanu prawnego, dotyczącego przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.