I OSK 421/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 626/16 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 626/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały. W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik P. S. zarzucił naruszenie: - prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163, ze zm.), poprzez uznanie, że nastąpiła zmiana dochodu, tj. uznanie, że zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł stanowi dochód skarżącego, w sytuacji, gdy jest on przyznawany niezależnie od kryterium dochodowego uprawnionego niepełnosprawnego, a więc nie powinien wpływać na inne dochody, w tym zasiłek stały; również wysokość dofinansowania do połowy czynszu nie stanowi dochodu skarżącego, tak więc zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w przypadku skarżącego powinien wynosić 634 zł., - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, w ten sposób, że organ administracyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia zaistniałego stanu faktycznego, w tym nie uwzględnił, że skarżący poinformował w styczniu 2016 r. podczas wywiadu środowiskowego, że otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stan faktyczny sprawy, ponownie przytoczono treść zarzutów kasacyjnych i wskazano, że celem przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego jest częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zmiana ze stopnia niepełnosprawności skarżącego z orzeczenia o jego umiarkowanym stopniu przyznanym na okres od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia [...] lipca 2018 r. na znaczny stopień niepełnosprawności od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] października 2018 r., w żaden sposób nie polepsza sytuacji osobistej skarżącego. Zasiłek pielęgnacyjny ma częściowo pokrywać koszty związane z pogorszeniem zdrowia, nie może zatem wypływać na zasiłek celowy ani być uznawany za dochód skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm. – dalej ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Skarżący kasacyjnie kwestionuje dopuszczalność wliczenia zasiłku pielęgnacyjnego do jego dochodu, warunkującego wysokość wypłacanego zasiłku stałego z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z art. 37 ust. 6 powołanej ustawy wynika zaś, że przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. Ponadto, według art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust. 4 powołanej ustawy wyszczególniono natomiast rodzaje świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, które nie są wliczane do dochodu ustalanego na podstawie ust. 3. W powołanym art. 8 ust. 3 i 4 nie wskazano zasiłku pielęgnacyjnego, jak również nie wskazano jakiegokolwiek świadczenia wypłacanego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114, ze zm.), na podstawie której jest ustalany i wypłacany zasiłek pielęgnacyjny. Nie ulega natomiast wątpliwości, że katalog świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, określony w art. 8 ust. 4 i w art. 37 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej jest katalogiem zamkniętym, ponieważ ustawodawca nie użył w tych przepisach jakichkolwiek sformułowań wskazujących na przykładowe wyliczenie, lecz wskazał konkretne świadczenia, które nie podlegają wliczeniu do dochodu przy ustalania przysługiwania prawa do zasiłku stałego z pomocy społecznej. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uznał brak naruszenia prawa przez organy administracji, które orzekły o obniżeniu skarżącemu kasacyjnie kwoty wypłacanego zasiłku stałego ze względu na uzyskiwanie w okresie pobierania tego zasiłku także zasiłku pielęgnacyjnego, jako świadczenia wliczanego do dochodu determinującego wysokość przysługującego zasiłku stałego z pomocy społecznej. Zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 106 ustawy o pomocy społecznej, jako oparty na błędnym założeniu, że zasiłek pielęgnacyjny nie podlega wliczeniu do dochodu skarżącego kasacyjnie, od którego zależy przysługiwanie i wysokość zasiłku stałego z pomocy społecznej, nie zasługiwał zatem na uwzględnienie. Również zarzut kasacyjny naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ został określony, jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, tymczasem przepisy te normują postępowanie przed organami administracji, a nie przed sądem administracyjnym. Ponadto w skardze kasacyjnej wskazano, że naruszenie tych przepisów nastąpiło w ten sposób, że to organ administracyjny nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego. Z tak sformułowanego zarzutu nie wynika zatem, jakiego naruszenia i których przepisów postępowania sądowoadministracyjnego miał dopuścić się Sąd pierwszej instancji. Na marginesie należy jedynie dodać, że wbrew stwierdzeniu zawartemu w skardze kasacyjnej, wywiad środowiskowy został przeprowadzony w kwietniu 2016 r., a nie w styczniu 2016 r., dlatego okoliczność ta, podniesiona w skardze kasacyjnej, nie ma znaczenia w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – art. 261 ppsa, do którego należy zwrócić się ze stosownym wnioskiem – zgodnie z art. 254 § 1 ppsa.