Sygnatura
I OSK 415/23
I OSK 415/23 - Wyrok NSA z 2026-04-21
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki "[...]" S.A. z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1110/21 w sprawie ze skargi Spółki "[...]" S.A. z siedzibą we W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 15 marca 2021 r. nr DP-III.025.1.23.2020.MD/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Spółki "[...]" S.A. z siedzibą we W. na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1110/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę Spółki "[...]" S.A. z siedzibą we W. (dalej: "Skarżąca", "Skarżąca Spółka", "Skarżąca kasacyjnie Spółka") na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z 15 marca 2021 r. nr DP-III.025.1.23.2020.MD/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożyła Skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1) § 1 lit. A pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własności Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym (Dz. U. Nr 2, poz. 7, dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r.") w związku z art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, ze zm., dalej: "ustawa nacjonalizacyjna") poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że przepisy powołanego wyżej rozporządzenia, w tym w szczególności jego wyżej wskazany przepis, nie będą miały zastosowania w przypadku nacjonalizacji przedmiotowego przedsiębiorstwa; 2) art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej poprzez błędne przyjęcie, że do nacjonalizowane przedsiębiorstwo było zdolne zatrudnić więcej niż 100 pracowników bezpośrednio przy produkcji na jedną zmianę. 2. przepisów postępowania tj.: 1) art. 10 i 90 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej "specustawa koronawirusowa", "u.COVID"), poprzez błędne ich zastosowanie i nie przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość pomimo posiadania przez sąd stosownych możliwości, co uniemożliwiło Skarżącej pełne przedstawienie jej zarzutów opinii biegłego i jej oceny dokonanej przez organy obu instancji, a w efekcie nieuwzględnienie skargi, co miało istotny wpływ na wynik postępowania; 2) art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, podczas gdy organy obu instancji naruszyły art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") a także art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiałów dowodowego i błędne uznanie, że przeprowadzony w postępowaniu administracyjnym dowód w postaci opinii biegłego A. L. w zakresie rzeczywistej zdolności zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę nacjonalizowanego przedsiębiorstwa został przeprowadzony prawidłowo, w sposób profesjonalny i rzetelny oraz pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że powyższe przedsiębiorstwo było w stanie zatrudnić ponad 100 pracowników bezpośrednio przy produkcji na jedną zmianę i nie przeprowadzenie mimo złożonego przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego, a w efekcie nie uchylenie zaskarżonej decyzji w celu przeprowadzenia ponownego dowodu na powyższą okoliczność, który miał kluczowe znaczenia w sprawie, co w efekcie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do oddalenia złożonej skargi; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutu naruszenia przez organy obu instancji art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nie zbadanie i nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie analizy rażącego naruszenia przez Ministra Przemysłu i Handlu orzeczeniem nr 26 z dnia 14 lutego 1948 r. art. 44 i art. 46 § 1 obowiązującego w dacie wydania wyżej wymienionej decyzji Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341), także w kontekście rażącego naruszenia przez powyższą decyzję § 43 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze. zm.) nie wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, czy Sąd I instancji uznaje, że takie postępowanie wyjaśniające zostało przez organy obu instancji należy przeprowadzone oraz że stanowisko tych organów, że nie doszło do rażącego naruszenia wyżej wymienionych przepisów Rozporządzenie Prezydenta RP jest zasadne, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej stanowiska Sądu I instancji w odniesieniu do powyższej kwestii. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na rozprawie. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodu uzupełniającego w postaci załączonej do skargi kasacyjnej opinii pn. "Ocena zdolności zatrudnienia w przedsiębiorstwie "[...]." sporządzonej przez mgr inż. M. A., rzeczoznawcę Stowarzyszenia Technicznego Odlewników Polskich i mgr inż. A. C., hutnika o specjalności odlewnictwo na okoliczność wadliwości metodologii sporządzenia opinii przez biegłego A. L. oraz określenie, że wyżej wymienione przedsiębiorstwo zdolne było do zatrudnienia mniej niż 100 pracowników bezpośrednio przy produkcji na jedną zmianę. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania P. S.A. w W. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zaskarżony wyrok pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie nieważnościowym, a więc w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Istotą tego postępowania jest weryfikacja decyzji organu administracji publicznej (tu: orzeczenia nacjonalizacyjnego z 14 lutego 1948 r.; orzeczenia z 10 listopada 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego) pod kątem kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ocena ta odbywa się na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy aktualnego na datę wydania zaskarżonego aktu, przy czym w rozpatrywanym przypadku miarodajną dla oceny spełnienia ustawowych przesłanek nacjonalizacji jest data 5 lutego 1946 r., tj. data wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Należy podkreślić, że prowadzenie postępowania dowodowego w toku postępowania nieważnościowego stanowi sytuację wyjątkową i może dotyczyć jedynie weryfikacji kluczowych faktów, istotnych w aspekcie ziszczenia się przesłanek nieważności. Celem postępowania prowadzonego na podstawie z art. 156 § 1 k.p.a. nie jest bowiem ponowne zebranie i ocena materiału dowodowego sprawy w sposób właściwy dla postępowania zwyczajnego. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, stanowiąc wyjątek od przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, może być zastosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Wyjątkowość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga ścisłego interpretowania tego pojęcia. Przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wolno więc wykładać w sposób rozszerzający. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to takie uchybienie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. O naruszeniu prawa mającym kwalifikowany charakter można zatem mówić tylko wówczas, gdy weryfikowane orzeczenie administracyjne jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej żadnych wątpliwości i mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych. W takiej sytuacji zasadniczo w pierwszej kolejności powinny zostać omówione zarzuty dotyczące naruszenia przez sąd wojewódzki przepisów o charakterze proceduralnym, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy zaaprobowany przez ten sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy lub nie został skutecznie zakwestionowany, można przejść do oceny procesu subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego. Niemniej jednak w rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie ma wykładnia przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, gdyż stanowi ona zasadniczą kwestię sporną. Sposób rozumienia przesłanek nacjonalizacji wynikających z przywołanego przepisu determinuje z kolei zakres ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy i wyznacza kierunek postępowania dowodowego. W konsekwencji od poprawności wykładni wskazanego przepisu ustawy nacjonalizacyjnej zależy zatem trafność przyjętej przez Sąd I instancji oceny co do prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy administracji oraz poczynionych przez nie ustaleń faktycznych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod A, jeżeli zdolne są zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. Spod działania tego przepisu wyłącza się przedsiębiorstwa robót budowlanych oraz instalacyjnych bez względu na ilość pracowników, którą zdolne są zatrudnić. Rozporządzenie Rady Ministrów może podwyższyć dolną granicę 50 pracowników w przemyśle wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanym, bądź o charakterze pionierskim lub sezonowym. W związku z tym Rada Ministrów wydała w dniu 19 grudnia 1946 r. stosowne rozporządzenie. Na podstawie § 1 lit. A pkt 1 i 2 tego rozporządzenia dolną granicę zdolności zatrudnienia przewidzianą w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej podwyższono w odlewniach żelaza i w zakładach mechanicznych o charakterze zakładów naprawczych do 100 pracowników na jedną zmianę. Zdaniem Skarżącej kasacyjnie Spółki "zdolność zatrudnienia", o której mowa w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, w odniesieniu do odlewni została podniesiona z 50 pracowników produkcyjnych na jednej zmianie roboczej do 100 pracowników. Stanowisko to nie jest trafne. Treść normy prawnej w § 1 lit. A pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. nie budzi żadnych wątpliwości - jasno określa rodzaj przedsiębiorstwa, do którego miało zastosowanie podwyższenie granicy zdolności zatrudnia pracowników na jedną zmianę. Z materiału dowodowego wynika bezspornie, że przedmiotowe przedsiębiorstwo stanowiło fabrykę maszyn rolniczych. Istotnie posiadało oddział odlewni żelaza, jednak nie stanowiła ona odrębnego przedsiębiorstwa. Faktycznie produkowano odlewy na własne potrzeby fabryki, jak i na zewnątrz. Jednakże przedmiotowe przedsiębiorstwo nie było odlewnią żelaza, na co wskazuje Skarżąca kasacyjnie Spółka. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organu, że z uwagi na profil działalności przedmiotowej fabryki, który ukierunkowany był na produkcję maszyn i urządzeń dla rolnictwa, a także produkcję odlewów na potrzeby własnej działalności, jak również na zlecenia zewnętrzne - przepisy powołanego wyżej rozporządzenia nie miały w tym przypadku zastosowania. Oznacza to, w trafnej ocenie Sądu I instancji, że rolą organu nadzoru było dokonanie oceny, czy zdolność zatrudnienia pracowników przy produkcji na jednej zmianie była większa niż 50 pracowników według stanu na dzień 5 lutego 1946 r. Naczelny Sąd Administracyjny ponadto stwierdza, że przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej normatywne kryterium "zdolności przedsiębiorstwa do zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę" dotyczy potencjalnej zdolności zatrudnienia pracowników, uwarunkowanej realnymi możliwościami produkcyjnymi danego przedsiębiorstwa ocenianymi na dzień 5 lutego 1946 r. Nie chodzi tu zatem o faktyczny stan zatrudnienia istniejący w tej dacie, lecz o prawdopodobną liczbę pracowników związaną z potencjałem produkcyjnym przedsiębiorstwa. Taki sposób interpretacji wskazanej przesłanki upaństwowienia prezentowany jest także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. np. uzasadnienia wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2175/14; 27 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 581/15; 8 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1869/16; 11 grudnia 2018 r.; sygn. akt I OSK 170/17; 6 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 464/17; 30 września 2025 r., sygn. akt I OSK 1711/22, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W konsekwencji powyższego postępowanie dowodowe należało prowadzić pod kątem weryfikacji ziszczenia się w sprawie ustawowego kryterium zdolności zatrudnienia rozumianego w wyżej przedstawiony sposób. Wobec tego nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty proceduralne skargi kasacyjnej, skoro organ administracji prowadził postępowanie dowodowe w takim właśnie zakresie, natomiast autor skargi kasacyjnej forsował tezę o konieczności uwzględnienia, że wyżej wymienione przedsiębiorstwo zdolne było do zatrudnienia mniej niż 100 pracowników bezpośrednio przy produkcji na jedną zmianę. Niezależnie od powyższego zarzuty te są nieskuteczne z uwagi na to, że podstawą skargi kasacyjnej określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być tylko przepisy regulujące proces dochodzenia przez sąd do rozstrzygnięcia, a nie przepisy regulujące samo rozstrzygnięcie. Ponadto należy zauważyć, że art. 77 składa się z 4 paragrafów, o różnej treści normatywnej. Autor skargi kasacyjnej ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, nie wskazał paragrafu, którego naruszenia się dopatruje. Brak wyraźnego określenia w skardze kasacyjnej przepisu, którego naruszenie zarzuca się Sądowi I instancji, a nadto brak uzasadnienia stawianego zarzutu, pozwalającego na odczytanie intencji profesjonalnego pełnomocnika sporządzającego wysoce sformalizowany środek zaskarżenia (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009, sygn. akt I OPS 10/09, źródło CBOSA), skutkuje niemożnością rozpoznania nieprecyzyjnego zarzutu naruszenia w części powołującej "art. 77". Przechodząc dalej wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia art. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., a także art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., a zatem nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i Sąd I instancji wniesioną skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając w tym kontekście legalność zaskarżonej decyzji - Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że w sprawie zgromadzono kompletny materiał dowodowy, ustalono stan faktyczny sprawy w następstwie jego wszechstronnej oceny oraz dokonano prawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego w postaci ustawy nacjonalizacyjnej. Stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.); w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Skoro organy prawidłowo zebrały cały dostępny materiał dowodowy i wszechstronnie oceniły całokształt materiału dowodowego, to nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H Beck 2021, s. 550-551, nb 1-3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uznać za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, który to zgodził się z oceną organu odwoławczego, iż kwestionowanie przez Skarżącą prawidłowości ustalenia przez organ nadzoru zdolności zatrudnienia pracowników na jedną zmianę w przedsiębiorstwie, w tym kwestionowanie wiarygodności dowodu - opinii biegłego A. L. są bezpodstawne. Opinia z 26 listopada 2019 r. jest profesjonalna, rzetelna, szczegółowa i obejmuje swoim zakresem całość zagadnienia dotyczącego zdolności zatrudniania w fabryce. Sąd I instancji zasadnie podzielił twierdzenia organu nadzoru, iż brak jest podstaw do kwestionowania wiedzy i umiejętności biegłego do sporządzenia przedmiotowej opinii. A. L. oparł swoje stanowisko na szczegółowych wyliczeniach wynikających z wiedzy specjalistycznej. Biegły w opinii z 26 listopada 2019 r. uwzględnił faktycznie istniejący stan przedsiębiorstwa wynikający ze zgromadzonej dokumentacji i ustalił zdolność zatrudnienia w poszczególnych oddziałach do obsługi konkretnych urządzeń. Wobec powyższego organ nadzoru i Sąd I instancji zasadnie uznały, iż szczegółowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwala na ustalenie, że przedmiotowe przedsiębiorstwo w dniu 5 lutego 1946 r, posiadało rzeczywistą zdolność zatrudnienia przekraczającą kryterium upaństwowienia, a zatem organ nacjonalizacyjny prawidłowo ustalił, iż spełniało ono kryterium upaństwowienia. Zatem mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zaakceptował ustalenia Ministra, iż orzeczenie nacjonalizacyjne z 14 lutego 1948 r. oraz orzeczenie z 10 listopada 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego nie zostały wydane z naruszeniem prawa. Nie doszło również do naruszenia art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 15zzs4 ust. 2 i 3 u.COVID. W tym miejscu należy wskazać, iż rozpoznawanie spraw na rozprawie jest zasadą postępowania sądowoadministracyjnego (art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu nie tylko na podstawie art. 45 ust. 2 Konstytucji, ale również ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skoro bowiem jednym z elementów prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) jest prawo do jawnego postępowania sądowego, to należy uznać, że prawo to może być ograniczone na ogólnych warunkach przewidzianych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, a zatem ze względu na m.in. zdrowie publiczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1802/21, źródło CBOSA). W przypadkach określonych w przepisach szczególnych rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu niejawnym a nie na rozprawie, nie stanowi zatem naruszenia podstawowych uprawnień procesowych strony. Art. 15zzs4 ust. 3 u.COVID stanowi taki właśnie przepis szczególny w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, ONSAiWSA 2021/3/35). Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje zatem samej możliwości skierowania sprawy na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 u.COVID. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 u.COVID stanowi wyjątek od ogólnej zasady jawności posiedzeń sądowych (art. 90 § 1 p.p.s.a.), dlatego musi odbywać się w warunkach zapewniających stronie gwarancje prawa do sądu, w tym przede wszystkim możność obrony swoich praw. Odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej powinno bowiem następować z zachowaniem wymogu rzetelnego procesu sądowego. Za najważniejsze dla zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego należy uznać zagwarantowanie prawa do obrony (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3462/21, źródło CBOSA). Należy podzielić pogląd, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 u.COVID, zachowuje standardy ochrony prawa strony w sytuacji, gdy strony zostały zawiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie przed terminem posiedzenia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FSK 203/21; 20 lipca 2021r. sygn. akt II FSK 136/21; 12 kwietnia 2022r., sygn. akt II OSK 1802/21; 22 kwietnia 2022r., sygn. akt II GSK 1220/21; 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1442/21; 29 czerwca 2023, sygn. akt II OSK 1927/22; 1 października 2024 r., II GSK 1881/21; 28 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1219/21, źródło CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu 18 lutego 2022 r. wydane zostało zarządzenie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, w którym powołując się na art. 15zzs4 ust. 3 u.COVID, wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 31 marca 2022 r. oraz wyznaczono skład orzekający w sprawie i wskazano, by odpis tego zarządzenia doręczyć stronom lub ich pełnomocnikom. O wydaniu tego zarządzenia strony zostały zawiadomione przed terminem posiedzenia niejawnego, na którym wydano wyrok. Następnie zarządzeniem z 11 marca 2022 r. sprawę zdjęto z wokandy posiedzenia niejawnego wyznaczonego na dzień 31 marca 2022 r. Nowe zarządzenie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, w którym również powołano się na art. 15zzs4 ust. 3 u.COVID wydano w dniu 14 marca 2022 r. i wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 28 kwietnia 2022 r. w tym samym składzie orzekającym. W tych okolicznościach sprawy uznać należy, że Skarżąca kasacyjnie Spółka miała zagwarantowane prawa do obrony i miała możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie przed terminem posiedzenia. Dodać należy, że z uprawnienia tego pełnomocnik Skarżącej kasacyjnie Spółki skorzystał, gdyż 22 marca 2022 r. przeglądał akta sprawy w czytelni akt Sądu I instancji. Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny ustalił lub przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2687/21, źródło CBOSA). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09, źródło CBOSA). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile to te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, Lex 173345). Najistotniejsze jest to, aby z wywodów wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku Skarżącej kasacyjnie Spółki, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w omawianym przepisie i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika także, jaki stan faktyczny ustalił i przyjął za podstawę zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji wskazał wyraźnie, jakimi okolicznościami faktycznymi kierował się podejmując orzeczenie w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał, iż podziela stanowisko organu nadzoru, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenia nacjonalizacyjne nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, iż całkowicie podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji i uznaje za własne poczynione tam ustalenia i rozważania bez potrzeby ich powtarzania. Ponadto należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego - kontroluje jedynie prawidłowość takiego postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Innymi słowy, postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek nie był niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Dlatego wniosek Skarżącej kasacyjnie Spółki o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi kasacyjnej dokumentów nie mógł być uwzględniony. Z uwagi na to, że ustalony w postępowaniu nadzorczym stan faktyczny sprawy - zaaprobowany przez WSA – nie został skutecznie zakwestionowany przez Skarżącą kasacyjnie Spółkę, to Naczelny Sąd Administracyjny jest związany tymi ustaleniami. Organ administracji potwierdził zaś, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka upaństwowienia, określona w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, wobec zdolności zatrudnienia przez przejmowane przedsiębiorstwo przy produkcji na dzień 5 lutego 1946 r. w wysokości powyżej 50 pracowników na jedną zmianę. W konsekwencji brak jest podstaw do postawienia orzeczeniu nacjonalizacyjnemu oraz orzeczeniu z 10 listopada 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego zarzutu rażącego naruszenia prawa. Reasumując Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że brak było podstaw do uznania, że orzeczenie nacjonalizacyjne z 14 lutego 1948 r. oraz orzeczenie z 10 listopada 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w konsekwencji zasadnie oddalił skargę. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 marca 2023
- Symbol z opisem
- 6291 Nacjonalizacja przemysłu
- Hasła tematyczne
- Nieruchomości
- Skarżony organ
- Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii~Minister Infrastruktury
- Sędziowie
- Dariusz Chaciński Karol Kiczka /przewodniczący/ Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 184 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny