I OSK 374/21

Dnia 25 czerwca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2703/19 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2020 r. (sygn. akt I SA/Wa 2703/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając w związku ze skargą L.B. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – stwierdził nieważność decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1962 r. nr [...] zmieniającej decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]z dnia [...]maja 1961 r. nr [...], wydaną w przedmiocie przyznania M. i W.W. oraz M. J. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej parcelę nr [...] o powierzchni [...] m kw., ujawnioną w KW wykaz [...]. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Prezydent Miasta [...], wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 1 p.p.s.a., polegające na pozbawieniu uczestnika postępowania - Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, możliwości obrony swych praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, wskutek niedoręczenia odpisu skargi na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r. nr [...] i uniemożliwienia zajęcia stanowiska w sprawie w formie odpowiedzi na skargę. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej bez przeprowadzenia rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019, poz. 2325), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutu kasacyjnego, przytoczonego w skardze kasacyjnej a który to zarzut w tym przypadku okazał się nieskuteczny. Jak wyjaśniono na wstępie, zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności innej decyzji administracyjnej. Zdaniem bowiem Sądu Wojewódzkiego, skoro wśród osób, w stosunku do których została skierowana w/w decyzja Ministra, znalazła się osoba nieżyjąca, to jest J.J., która zmarła w dniu 16 maja 2019 r. (vide: odpis skrócony aktu zgonu k. 29 akt sądowych) to takie rozstrzygnięcie należało uznać za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, przysługujący osobie fizycznej wygasa – jak wyjaśnił Sąd I instancji - wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, iż decyzja ta nie może, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, wywołać odpowiednich skutków prawnych. W skardze kasacyjnej, skarżący nie tylko jednak nie zakwestionował powyższego poglądu Sądu Wojewódzkiego, ale w jej uzasadnieniu wręcz podkreślił, że (cyt.): "Z powyższą oceną WSA w Warszawie, w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, skarżący nie polemizuje". Jego zdaniem, zaskarżony wyrok został zaś wydany w wyniku postępowania obarczonego wadą nieważności, albowiem Prezydent Miasta [...], wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, został pozbawiony możliwości obrony swych praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Skarżący brał bowiem udział w postępowaniu przed Ministrem Finansów, Inwestycji i Rozwoju jako strona (statio fisci Skarbu Państwa). Faktu tego nie poważał zresztą także Sąd Wojewódzki, gdyż Prezydentowi Miasta [...], wykonującemu zadania starosty z zakresu administracji rządowej, w dniu 5 sierpnia 2020 r. został doręczony odpis zaskarżonego wyroku z dnia 13 maja 2020 r. i odpis odpowiedzi na skargę. Rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym – jak wywodził skarżący kasacyjnie - nie mogło jednak prowadzić do pozbawienia stron i uczestników postępowania gwarancji procesowych. Brak zaś uprzedniego doręczenia odpisu skargi uniemożliwił skarżącemu kasacyjnie zajęcie stanowiska w sprawie, a doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę z jednoczesnym doręczeniem wyroku owej wadliwości nie sanowało. W konsekwencji, niezawiadomienie o toczącym się postępowaniu sądowym spowodowało, że – zdaniem skarżącego – nie miał on możności działania w postępowaniu (nie mógł bronić swoich praw). W związku z powyższym skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest istotnie uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Co do zasady zgodzić się zatem trzeba ze skarżącym kasacyjnie, że skoro jako Prezydent Miasta [...], wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, był stroną postępowania, w którym została wydana zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja, to winien być on tak traktowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższe zaś obligowało Sąd I instancji do doręczenia skarżącemu kasacyjnie nie tylko odpisu wyroku i odpisu odpowiedzi na skargę, ale i odpisu samej skargi. Niesporne przy tym było, że odpis tego ostatniego dokumentu nie został w tym przypadku doręczony Prezydentowi Miasta [...], wykonującemu zadania starosty z zakresu administracji rządowej. W realiach rozpoznawanej sprawy powyższe uchybienie nie może jednak prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie zarzutu, sformułowanego w skardze kasacyjnej. Zarzut ten, jako oparty na art. 33 § 1 p.p.s.a., jest bowiem zarzutem procesowym. Zgodnie zaś z treścią art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że owo istotne naruszenie przepisów postępowania winno polegać na tym, że gdyby nie doszło do owego uchybienia, to zapadły wyrok miałby najprawdopodobniej całkowicie odmienną treść od tego, który został wydany. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, jakiej treści wyroku oczekiwał skarżący kasacyjnie oraz, w jaki sposób brak doręczenia mu odpisu skargi wpływał na treść wydanego przez Sąd Wojewódzki wyroku. Biorąc zaś pod uwagę, fakt, że powód stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, wskazany przez Sąd Wojewódzki, nie był przez autora skargi kasacyjnej kwestionowany, nie można uznać, że wskazany wyżej zarzut kasacyjny mógł okazać się w tym przypadku skutecznym. Podkreślić trzeba, że Sąd Wojewódzki, poza stwierdzeniem, że skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej (J. J.) skutkowało uznaniem zaskarżonej decyzji Ministra za obarczoną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie zajął w zaskarżonym wyroku żadnego, merytorycznego stanowiska w sprawie. Poza tym ubocznie niejako wypada też zauważyć, że Sąd Wojewódzki, pismem z dnia 18 lutego 2020 r. zwrócił się do Urzędu Miasta [...] (Urzędu Stanu Cywilnego) mającego swoją siedzibę w [...] przy Al. [...], a więc pod tym samym adresem, pod którym ma swoją siedzibę skarżący kasacyjnie, o nadesłanie aktu zgonu J.J., podając w piśmie sygnaturę sprawy, w której został wydany zaskarżony wyrok. W ten sposób zatem – pośrednio - skarżący miał ewentualnie możliwość powziąć wiadomość o zawiśnięciu przedmiotowej sprawy przed sądem administracyjnym. W rezultacie więc, skoro nie można było przyjąć, że w analizowanej sytuacji doszło do istotnego – w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - uchybienia art. 33 § 1 p.p.s.a., to skarga kasacyjna musiała podlegać oddaleniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.