I OSK 33/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.P. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej B.G., W.G., R.Z., Z.K., R.K., Ł.K., S.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1306/22, w sprawie ze skargi Miasta Poznania na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 marca 2022 r., nr DO-II.7612.549.2019.AB, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: dopuścić M.P. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1306/22, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 marca 2022 r., nr DO-II.7612.549.2019.AB, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji (pkt I) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego Miasta Poznania zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt II). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli: B.G., W.G., R.Z., Z.K., R.K., Ł.K., S.K. Pismem z dnia 9 marca 2026 r. M.P., zwana dalej "wnioskodawczynią", wniosła o uznanie jej jako uczestnika przedmiotowego postępowania na prawach strony w trybie art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W uzasadnieniu wyżej wymieniona wskazała, że wniosek z dnia 13 sierpnia 2001 r. o zwrot przedmiotowych nieruchomości inicjujący postępowanie w sprawie podpisała i złożyła Z.J., żona i spadkobierczyni wywłaszczonego właściciela nieruchomości, tj. zmarłego F.J. W związku ze śmiercią Z.J., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I Ns [...], w sprawie stwierdzenia nabycia spadku, w dniu 24 września 2010 r. wnioskodawczyni podpisała i, wraz z innymi spadkobiercami wymienionymi w ww. postanowieniu, złożyła wniosek w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Wobec powyższego wnioskodawczyni wskazała, iż była uczestnikiem postępowania administracyjnego w sprawie. Zaznaczyła, że w uzasadnieniu do decyzji z dnia 16 sierpnia 2012 r. Wojewoda Wielkopolski wymienił A.P., jednakże ze względu na ustalenia stanu faktycznego i prawnego w sprawie, dokonywane do tej daty przez organy, okoliczność tę należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską organu spowodowaną najprawdopodobniej tym, że pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni udzieliła zmarłemu A.P. upoważnienia do reprezentowania w postępowaniu, co jednak w żadnym razie nie czyniło go stroną tego postępowania lub in aliis verbis uprawnionym do zwrotu nieruchomości. Zmarły A.P., występujący wyłącznie jako pełnomocnik wnioskodawczyni, nigdy nie mógł i nie może być traktowany jako strona, a wydanie jakiegokolwiek orzeczenia na jego rzecz należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wynika z tego, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadniczo spór o legalność działań organów administracji publicznej dotyczy organu i skarżącego. Możliwość rozszerzenia tego podstawowego układu podmiotowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprowadza art. 33 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 marca 2022 r., znak: DO-II.7612.549.2019.AB, utrzymująca w mocy decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 14 kwietnia 2021 r., znak: DO-II.7612.549.2019.JL, orzekającą o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 sierpnia 2012 r., znak: SP-III.7515.1.72.2012.7, oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Starosty Poznańskiego z dnia 21 czerwca 2012 r., znak: GN.7221-2-00139/05, na mocy której odmówiono zwrotu nieruchomości stanowiących własność Miasta Poznania. W dniu 13 sierpnia 2001 r. W.G., Z.J., M.Z., T.Z., A.Z., K.Z., E.L., R.Z., E.A., B.G., A.K. wystąpili z żądaniem zwrotu nieruchomości położonych w Poznaniu w rejonie ulicy [...] stanowiących działki nr: [...], ..., [...] i [...] oraz części działek nr [...], ..., [...] i [...], arkusz mapy [...], obręb [...]. Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2008 r. Z.J. ograniczyła wniosek o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] do działki nr [...], [...], części działki nr [...] o powierzchni ok. 60 m2 oraz części działki nr [...] o powierzchni ok. 338 m2, arkusz mapy [...], obręb [...]. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że dnia [...] 2009 r. zmarła strona postępowania Z.J. Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia 13 lipca 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns [...], stwierdzono, że spadek po Z.J. w miejsce brata Z.P., zmarłego dnia [...] 1962 r., nabyła jego córka M.P. w 1/3 części. Wyżej wymieniona wraz z pozostałymi spadkobiercami Z.J. złożyła w dniu 24 września 2010 r. wniosek o zwrot na ich rzecz nieruchomości stanowiących działki wyszczególnione we wniosku z dnia 13 sierpnia 2001 r. Następnie – w związku z wnioskiem Z.J. z dnia 8 czerwca 2008 r. o ograniczeniu wniosku o zwrot nieruchomości – spadkobiercy wyżej wymienionej pismem z dnia 14 czerwca 2011 r. ograniczyli swój wniosek z dnia 24 września 2010 r. do nieruchomości stanowiących działki nr [...], [...], części działki nr [...] powierzchni ok. 60 m2 oraz części działki nr [...] o powierzchni ok. 338 m2, arkusz mapy [...], obręb [...]. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności sprawy M.P., jako spadkobierczyni zmarłej wnioskodawczyni, która podtrzymała jej wniosek w toczącym się postępowaniu przed organami administracji, stała się uczestnikiem postępowania w przedmiocie zwrotu powyżej wyszczególnionych nieruchomości. Przedmiotowe postępowanie administracyjne zakończyło się decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 sierpnia 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty Poznańskiego z dnia 21 czerwca 2012 r., na mocy której odmówiono zwrotu nieruchomości stanowiących własność Miasta Poznania. Następnie pismem z dnia 21 października 2019 r. K.Z. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 sierpnia 2012 r. oraz utrzymanej przez nią decyzji organu I instancji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", zarzucając ww. decyzjom rażące naruszenie prawa, poprzez skierowanie ich do osoby zmarłej – E.L. Wobec stwierdzenia zasadności sformułowanego zarzutu Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia 14 kwietnia 2021 r. stwierdził nieważność ostatecznej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 sierpnia 2012 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Starosty Poznańskiego z dnia 21 czerwca 2012 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 marca 2022 r. Wyeliminowanie powyższych decyzji z obrotu prawnego spowoduje ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 13 sierpnia 2001 r. o zwrot nieruchomości stanowiących własność Miasta Poznania, który został złożony przez W.G., Z.J., M.Z., T.Z., A.Z., K.Z., E.L., R.Z., E.A., B.G. oraz A.K. W konsekwencji powyższego, M.P., biorąca udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 sierpnia 2012 r. – jako spadkobierczyni wnioskodawczyni Z.J. – posiada interes prawny niezbędny w świetle art. 33 § 2 P.p.s.a. do dopuszczenia do występowania w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 marca 2022 r. wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 sierpnia 2012 r., która to decyzja rozstrzyga o prawach wnioskodawczyni związanych z nieruchomościami, których zwrotu wyżej wymieniona się domaga. W rozpatrywanej sprawie kwestionowanie charakteru uczestnictwa M.P. wynikało z faktu błędnego zakwalifikowania jako uczestnika postępowania A.P. W dniu 20 czerwca 2011 r. M.P. udzieliła pełnomocnictwa A.P. do reprezentowania jej przed wszystkimi organami administracji publicznej i sądami w tym do składania oświadczeń i odbioru korespondencji w postępowaniu o zwrot nieruchomości objętych wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2001 r. Powyższy fakt został odnotowany w zarówno w uzasadnieniu decyzji Starosty Poznańskiego z dnia 21 czerwca 2012 r., jak i uzasadnieniu decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 sierpnia 2012 r. Pomimo tego organ I instancji błędnie potraktował A.P. jako uczestnika postępowania, a nie pełnomocnika uczestniczki postępowania, wyszczególniając jego osobę w oznaczeniu stron postępowania w wydanej decyzji z dnia 21 czerwca 2012 r. Powyższy błąd został powielony w postępowaniu administracyjnym toczącym się w trybie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 zdanie drugie w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.