I OSK 3190/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Kr 166/14 w sprawie ze skargi M.K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1748/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie umorzył postępowanie sądowe oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż przedmiotem skargi M. K. była bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego co do udzielenia informacji publicznej na wniosek z dnia 19 września 2013 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na udzielenie informacji pismem z dnia 6 marca 2014 r., doręczonym dnia 15 marca 2014 r. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że: Ponieważ Prezes SO w Krakowie udostępnił żądaną informację publiczną pismem z dnia 6 marca 2014 r. tj. przed rozpoznaniem nin. skargi, to w dniu rozpoznania sprawy organ nie pozostawał już w bezczynności. Postępowanie sądowe ulegało zatem umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności. Jednocześnie uwzględniając stan faktyczny niniejszej sprawy tj. zarówno prawie 6 miesięczny upływ czasu pomiędzy złożeniem wniosku, a udzieleniem informacji i brak w tym zakresie jakiejkolwiek aktywności organu (nie można bowiem za taką uznać pism z dnia 17 października i 5 grudnia 2013 r., gdyż nie dotyczą one w ogóle wniosku o udzielenie informacji publicznej) Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie, prawidłowo reprezentowany, zarzucając wyrokowi: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 i w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. wyrażające się w nieuwzględnieniu przez Sąd wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy oraz błędnej ocenie pisma organu z dnia 5 grudnia 2013 r., co doprowadziło do niezawarcia w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia dlaczego Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa z odwołaniem się do wszystkich okoliczności sprawy; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a. wyrażające się w zastosowaniu wynikającej z powyższego przepisu normy, tj. uznanie bezczynności organu za rażąco naruszającą prawo w sytuacji, która nie wypełniała warunków określonych przez jej hipotezę, to jest bezczynność organu administracji publicznej nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, iż art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a. jest przepisem postępowania, zaskarżonemu wyrokowi na podstawie 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 i w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. wyrażające się w nieuwzględnieniu przez Sąd wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy oraz błędnej ocenie pisma organu z dnia 5 grudnia 2013 r., co doprowadziło do niezawarcia w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia dlaczego Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa z odwołaniem się do wszystkich okoliczności sprawy; 2. art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a. wyrażające się w uznanie bezczynności organu za rażąco naruszającą prawo w sytuacji, w której okoliczności sprawy wskazywały, że bezczynność organu administracji publicznej nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 183 § 1 P.p.s.a., stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji. Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie wyłącznie przepisów postępowania. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej sprowadzają się w istocie do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji co do zasadności zastosowania w sprawie art. 149 § 1 P.p.s.a. (w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie, jakimi motywami się kierował stwierdzając rażące naruszenie prawa przez organ. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. należy stwierdzić, że przepis ten określa, jakie elementy powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Zarzut kasacyjny związany z wadliwością uzasadnienia może zostać skutecznie podniesiony wtedy, gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji przytoczył podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 149 § 1 P.p.s.a., wyjaśniając z jakich przyczyn uznał, że stwierdzona bezczynność miała znamiona rażącego naruszenia prawa, dokonał również wykładni art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), w zakresie koniecznym do wydania orzeczenia. Sąd przede wszystkim wskazał na czas trwania bezczynności (od października 2013 r. do marca 2014 r.) i uznał, że ta okoliczność przesądza o kwalifikowanym naruszeniu prawa przez organ. Sąd I instancji, przytoczył też zwięźle stan sprawy, jak również stanowiska obu, biorących udział w postępowaniu stron, zawarte tak w skardze, jak i w odpowiedzi na skargę. Stąd też zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należało uznać za nieuzasadniony. Nie został również naruszony art. 149 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania sądowego, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie kwestionowane jest stanowisko Sądu I instancji odnośnie do stwierdzenia, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty, bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo. Rażące naruszenie prawa musi przy tym posiadać pewne dodatkowe, kwalifikujące je cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie prawa. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącego złożony został w dniu 9 października 2013 r. Na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej powinien on zostać, co do zasady, załatwiony w terminie 14 dni od daty wpływu. Tymczasem, w niniejszej sprawie, wniosek M. K. załatwiony został dopiero w dniu 6 marca 2014 r. (doręczenie stronie odpowiedzi na wniosek nastąpiło w dniu 15 marca 2014 r.). Organ, w okresie bez mała pół roku od dnia złożenia wniosku, nie podjął właściwie żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Jak słusznie zauważył to Sąd I instancji za tego typu czynności w żadnym razie nie mogą być uznane pisma organu z dnia 17 października i 5 grudnia 2013 r., nie dotyczą one bowiem bezpośrednio wniosku, a stanowią jedynie formę repliki na pisma składne przez stronę. Nie stanowi okoliczności tłumaczącej tak znaczną zwłokę także fakt, iż pisma skarżącego formułowane są w taki sposób, że zawierają wiele wniosków i środków prawnych, kierowanych często do różnych podmiotów. Organizacja pracy organu i ewentualne trudności we właściwym rozpoznawaniu kierowanych do niego pism w żadnym razie nie usprawiedliwiają blisko półrocznej zwłoki w załatwieniu wniosku skarżącego. Ponadto z okoliczności sprawy wynika, że nawet wniesienie skargi na bezczynność organu nie wpłynęło w żaden sposób na opieszałość jego działań. W tej sytuacji bezspornym wydaje się być, że organ pozostawał w bezczynności, a bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny, przyjmując takie stanowisko, w żadnym razie nie naruszył art. 149 § 1 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.