I OSK 3183/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku L. W. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2297/18 w sprawie ze skargi Gminy Miasta Łódź na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek.

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2297/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Gminy Miasta Łódź, uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w dniu 15 lipca 2019 r. wniósł L. W. Następnie w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesieniem ww. skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pozwem z dnia 14 grudnia 2021 r. L. W. wniósł o ustalenie, że na dzień 27 maja 1990 r., tj. na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych prawo własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w Łodzi, dz. nr [...], obręb [...], uregulowanej księgą wieczystą nr [...] nie przysługiwało Skarbowi Państwa, a przysługiwało w całości małżonkom A. i L. K. na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2019 r., którego dotyczy rozpoznawana w przedmiotowym postępowaniu skarga kasacyjna stwierdził, że kluczowym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było ustalenie, czy istotnie w oparciu o zebrane w aktach sprawy dokumenty uprawnione było stanowisko Ministra o stanie prawnym powyższej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., zaś miarodajna dla tych ustaleń jest treść powadzonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej nr [...]. Z księgi tej wynika wprost, że Skarb Państwa stał się właścicielem działki nr [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa z dnia 18 czerwca 2012 r. Jednocześnie Sąd ten wskazał, że dla zakwestionowania tak ukształtowanego stanu prawnego koniecznym jest przeprowadzenie postępowania przed sądem powszechnym m.in. z powództwa o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 K.p.c. czy w postępowaniu o zasiedzenie, celem wzruszenia domniemania wynikającego z art. 2 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W tej perspektywie, zdaniem skarżącego kasacyjnie, rozstrzygnięcie przez sąd powszechny o stanie prawnym nieruchomości dzień 27 maja 1990 r. jest konieczne dla merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Sąd administracyjny nie jest władny rozstrzygać o stanie prawnym nieruchomości i pozostaje w zakresie związany treścią księgi wieczystej. Złożone przez skarżącego powództwo do sądu powszechnego zmierza zaś do obalenia domniemania wynikającego z treści wpisów w niej ujawnionych, a co za tym idzie - do ustalenia stanu właścicielskiego nieruchomości w zakresie niezbędnym dla rozstrzygania o nieważności decyzji komunalizacyjnej. W tym stanie rzeczy postępowanie sądowoadmintstracyjne winno ulec zawieszeniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Ponadto, stwierdzić trzeba, że posłużenie się w ww. przepisie sformułowaniem "sąd może" świadczy o tym, że decyzja w tym przedmiocie została pozostawiona uznaniu sądu. Obowiązkiem sądu jest zatem zbadanie, czy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w niniejszym przepisie oraz czy wstrzymanie biegu sprawy z uwagi na te okoliczności jest celowe. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przyjęcie w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sad ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). W warunkach niniejszej sprawy ma to szczególne znaczenie, bowiem wystąpienie na drogę cywilną z pozwem o ustalenie, że na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), tj. na dzień 27 maja 1990 r., prawo własności przedmiotowej nieruchomości nie przysługiwało Skarbowi Państwa miało miejsce w dniu po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 25 kwietnia 2019 r., a zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W sprawie będącej przedmiotem skargi nie pojawiła się zatem przeszkoda, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego (kontrola legalności decyzji) i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Trafność dokonanej oceny decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji będzie kontrolowana przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie podstaw kasacji (art. 183 § 2 P.p.s.a.). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została wniesiona przez L. W. w dniu 15 lipca 2019 r., natomiast pozew o ustalenie został przesłany na adres Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi drogą pocztową w dniu 14 grudnia 2021 r., tj. niemal 2,5 roku po wniesieniu skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, mając na uwadze również zasadę szybkości postępowania (art. 7 P.p.s.a.), wniosek o zawieszenie postępowania nie mógł zostać uwzględniony. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.