I OSK 3060/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak–Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 392/23 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 392/23, oddalił skargę A. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2022 r., nr [...], ustalającą od skarżącej odpłatność za pobyt jej babci – M. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...] od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. w kwocie [...] zł, od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 marca 2022 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie, natomiast od dnia 1 kwietnia 2022 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie, do chwili ustania potrzeby. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. K., zawierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając konieczność zastosowania instytucji ochrony tymczasowej skarżąca wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody z uwagi na całkowitą wysokość zobowiązania i narastające wysokie odsetki za opóźnienie, będące konsekwencją ustalenia obowiązku skarżącej wnoszenia opłaty za pobyt M. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...], których konieczność zapłaty doprowadzi do drastycznego pogorszenia sytuacji materialnej skarżącej a pośrednio także jej rodziny, również osób bliskich, które skarżąca stale i aktywnie wspiera. Skarżąca wskazała ponadto, że przez wykonanie kwestionowanego rozstrzygnięcia istnieje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody, w szczególności w aspekcie finansowym bezpośrednio związanym z naliczaniem odsetek stanowiących konsekwencję ustalonego obowiązku. Skarżąca zaznaczyła, iż aktywnie stale wspiera w pierwszej kolejności własną mamę, która wymaga tego z uwagi na wiek oraz stan zdrowia a także wychowuje córkę i te potrzeby z trudnością są zaspokajane. Podkreśliła, że w trakcie rozprawy przed sądem administracyjnym wskazała, iż przedmiotowa sprawa w sposób bezpośredni przełożyła się także negatywnie na jej sytuację osobistą i rodzinną, w szczególności na relacje z mężem. Obciążenie skarżącej obowiązkiem zapłaty wraz z odsetkami przekracza jej możliwości finansowe oraz negatywnie odbija się na życiu jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w ww. przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla wnioskodawcy, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe, niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, jednak nie wszystkie podlegają ochronie tymczasowej. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W tym celu wnioskodawca winien tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Oznacza to bezsprzecznie występującą po stronie wnioskodawcy konieczność przedstawienia we wniosku okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. i poparcia ich wszelkimi możliwymi dowodami na uprawdopodobnienie istnienia realnego oraz bezpośredniego zagrożenia wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego powinno zatem odnosić się do ściśle określonych zdarzeń, świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawiera jedynie ogólnikowe twierdzenia, które nie mogą stanowić skutecznej podstawy do wstrzymania wykonania kwestionowanego aktu. Skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny, że przesłanki dla zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. Nie poparła konkretnymi okolicznościami własnego twierdzenia, że brak wstrzymania wykonania decyzji - z uwagi na całkowitą wysokość zobowiązania i wysokie narastające odsetki za opóźnienie - narazi skarżącą na znaczną szkodę. Nie przedstawiła dodatkowych informacji ani nie złożyła dokumentów pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne, w tym dokumentów dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej i rodzinnej, jak również nie poparła żadnymi dowodami twierdzenia o udzielaniu wsparcia finansowego mamie. Natomiast to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać Sąd o potrzebie udzielenia ochrony tymczasowej. Rolą sądu nie jest wyręczanie wnioskodawcy i poszukiwanie za niego okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej. Skoro więc skarżąca nie wykazała aby zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji spełniał ustawowe przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej, to nie może oczekiwać, że Sąd ochrony takiej jej udzieli. Podkreślić również trzeba, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość finansową co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zatem sama okoliczność powstania po stronie wnioskodawczyni obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Jednocześnie uiszczenie kwoty pieniężnej ma ze swojej natury charakter odwracalny. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarżąca, w związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o zastosowanie ochrony tymczasowej, nie wykazała zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s. a tym samym brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić trzeba, że w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy i nie dokonuje oceny legalności zaskarżonego aktu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji