I OSK 3022/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1158/23 w sprawie ze skargi "Ż." sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 17 marca 2023 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz "Ż." sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1158/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "Ż." sp. z o.o. z siedzibą w S. (skarżący) na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 17 marca 2023 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie z dnia 10 listopada 2022 r. znak [...] i zasądził od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych zaskarżył ww. wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 4, art. 4 pkt 4 oraz art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2409 ze zm., dalej: "u.o.g.r.l.") poprzez ich błędną wykładnię i w związku z tym przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do przejścia obowiązku wnoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntu leśnego z produkcji (część działki nr [...]) na skarżącego, podczas gdy zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w przepisach ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (art. 4 pkt 4, art. 4 pkt 13 w zw. z art. 12 ust. 4 ustawy) prawidłowa wykładnia przepisów tej ustawy powinna prowadzić do przyjęcia, że zobowiązanym do wnoszenia opłat rocznych jest podmiot korzystający z wyłączenia gruntu leśnego z produkcji - w niniejszej sprawie - "Ż." sp. z o.o.; 2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 4 oraz art. 4 pkt 4 ustawy poprzez błędne niezastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie, podczas gdy skarżący władał częścią działki [...], w okresie którego dotyczą tytuły wykonawcze, jak posiadacz samoistny, co powinno skutkować przyjęciem, iż obowiązek wnoszenia opłat rocznych przeszedł na skarżącego - "Ż." sp. z o.o.; 3) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 oraz art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że organ administracji dokonał błędnej wykładni tych przepisów i nie uwzględnił zarzutów egzekucyjnych skarżącego, podczas gdy w niniejszej sprawie nie było przesłanek do uznania zarzutów egzekucyjnych wniesionych przez skarżącego; 4) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a. poprzez uznanie, że okoliczności dotyczące sposobu korzystania z działki [...] przez W. M. i jego następców prawnych nie mają istotnego znaczenia dla ustalenia przejścia obowiązku uiszczania opłat rocznych na skarżącego (na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy), podczas gdy okoliczności te mają kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o rozpoznanie i oddalenie skargi skarżącego; 2) zasądzenie zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Sądu kasacyjnego. Organy obu instancji oddaliły zarzuty wniesione przez skarżącego w stosunku do tytułów wykonawczych: z dnia 18 października 2021 r. nr [...] na kwotę 17.110,60 zł, nr [...] na kwotę 16.708,52 zł, nr [...] na kwotę 33,51 zł, nr [...] na kwotę 17.359,02 zł, nr [...] na kwotę 16.951,10 zł, nr [...] na kwotę 51.021,00 zł, nr [...] na kwotę 27.667,22 zł, nr [...] na kwotę 33,99 zł. Organy ustaliły, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na działkach nr [...] i [...] dokonała spółka O. sp. z o.o. w O. (dalej O.) na podstawie wydanych decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Działka nr [...] stanowiła własność O. sp. z o.o. w O. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa D. Z działki nr [...] O. sp. z o.o. w O. korzystała na podstawie umowy dzierżawy zawartej na czas określony od 11 grudnia 2006 r. do 31 grudnia 2013 r. Umową tą wydzierżawiono grunt o powierzchni [...]ha (część działki nr [...]) w celu eksploatacji kruszyw mineralnych oraz prowadzenia prac towarzyszących. Po wygaśnięciu umowy dzierżawy, w związku z upływem czasu na jaki została zawarta O. S.A. w O. bezumownie korzystała z tego gruntu do dnia sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, to jest "Ż.", co nastąpiło umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 15 grudnia 2015 r. W okresie bezumownego korzystania z części działki [...] O. S.A. w O. wnosiła opłaty związane z wyłączeniem gruntów leśnych z produkcji. "Ż." nabył W. M. (prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "S."). Umowa sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa została zawarta aktem notarialnym repertorium A nr [...] z dnia 15 grudnia 2015 r. Działka nr [...] była objęta aktem notarialnym (§ 1 pkt 3 aktu notarialnego) i stała się własnością W. M. Opłaty roczne z tytułu wyłączenia gruntu leśnego z produkcji na działce nr [...], zobowiązany był ponosić W. M. Wynika to wprost z art. 12 ust. 4 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Organy nie podzieliły stanowiska skarżącego, że jedynie O. sp. z o.o. w O. (a następnie jej prawni następcy) była zobowiązana do uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntu leśnego z produkcji. Wskazały, że odnośnie działki nr [...] jest oczywiste, że od dnia nabycia tego gruntu zobowiązanym do uiszczania opłat rocznych był W. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "S." (a następnie jego prawni następcy). Zdaniem organów obu instancji, również w przypadku opłat rocznych związanych z wyłączeniem z produkcji leśnej działki nr [...] do ich wnoszenia zobowiązany był W. M., korzystający bezumownie z działki nr [...] od stycznia 2016 r., a następnie jego prawni następcy i dlatego organ doręczył wskazane na wstępie osiem tytułów wykonawczych z dnia 18 października 2021 r. W takich okolicznościach zobowiązany, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, wniósł do wierzyciela zarzuty egzekucyjne dotyczące nieistnienia obowiązku opisanego w tytułach wykonawczych, błędu co do osoby zobowiązanego. Organy w opisanych na wstępie postanowieniach oddaliły zarzuty. Sąd Wojewódzki uchylając zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Regionalnego wyjaśnił, że w art. 12 ust. 4 ustawy mowa jest o "zbywcy" i "nabywcy" gruntów wyłączonych z produkcji, a zatem przeniesienie prawa własności nieruchomości powinno nastąpić w drodze czynności cywilnoprawnej. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że interpretacja przepisu art. 12 ust. 4 ustawy wskazuje jednoznacznie, że zmiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat rocznych odbywa się w trybie regulowanym przez przepisy prawa cywilnego. Ustawa nie zdefiniowała bowiem na swój użytek pojęcia "zbycie gruntów" (w art. 4 tej ustawy zawierającym definicje użytych w niej pojęć, termin "zbycie gruntów" nie występuje). W celu prawidłowego zastosowania art. 12 ust. 4 ww. ustawy należy odwołać się więc do przepisów kodeksu cywilnego regulującego kwestię zbycia gruntów (nieruchomości), tj. przeniesienia ich własności (art. 155 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16, poz. 934 ze zm.) Zatem o zbyciu gruntu można mówić w szczególności w przypadku zawarcia umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, ustanowienia użytkowania wieczystego i - co istotne - przy zachowaniu przy tym formy aktu notarialnego. (...) nie znajduje uzasadnienia przyjmowanie dowolnej i rozszerzającej interpretacji tego terminu, a co więcej - odmiennej od występującej w porządku prawnym. Sąd stwierdził, że jeżeli W. M. (prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "S.") nie nabył w 2015 r. działki nr [...], to nie można uznać, że jest on nabywcą nieruchomości wyłączonej z produkcji leśnej w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy. Zdaniem Sądu, fakt, iż W. M., prowadzący następnie działalność gospodarczą w formie spółki "Ż." spółka jawna z siedzibą w S. korzystał z tej nieruchomości, co najmniej w zakresie przejazdu przez tę nieruchomość drogą wewnętrzną i uiszczał na rzecz Nadleśnictwa D. od 2016 r. opłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości, nie oznacza, że był on nabywcą tej nieruchomości w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy. Do zbycia tej nieruchomości nie doszło, cały czas jej właścicielem był Skarb Państwa – PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo D., o czym wiedział zarówno zbywca, jak i nabywca przedsiębiorstwa "Ż.". Sąd nie podzielił stanowiska organów, że zastosowanie w sprawie ma definicja "właściciela" zawarta w art. 4 pkt 4 ustawy. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielu rozumie się przez to również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika, użytkownika wieczystego i dzierżawcę. W przepisie art. 12 ust. 4 ustawy nie ma mowy o właścicielu, lecz o "zbywcy" i "nabywcy" gruntu, zatem przepis art. 4 pkt 4 ustawy nie mógł mieć w sprawie zastosowania, w szczególności, że do zbycia prawa własności działki nr [...] w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego nie doszło. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, zatem co do zasady w pierwszej kolejności winny być rozpoznane zarzuty o charakterze procesowym. Jak jednak wynika ze sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienia, istota sporu na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni pojęcia zbycia nieruchomości w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy, uznając, że pojęcie to winno być wykładane zgodnie z cywilistycznym jego rozumieniem. W konsekwencji, w pierwszej kolejności rozpoznane zostaną zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 ustawy organ powiązał z zarzutem naruszenia art. 4 pkt 4 ustawy, w świetle którego, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielu - rozumie się przez to również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika, użytkownika wieczystego i dzierżawcę. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 4 zdanie pierwszej ustawy: w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2593/18, w świetle którego wykładnia art. 12 ust. 4 uwzględniać winna definicję właściciela, o której mowa w art. 4 pkt 4 ustawy. W wyroku tym skład orzekający podzielił stanowisko wyrażone w glosie Małgorzaty Szalewskiej do wyroku NSA z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2093/12. W tej glosie wskazano, że na potrzeby ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ustawodawca przyjął – jak wynika z art. 4 pkt 4 – iż ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielu rozumie się również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika, użytkownika wieczystego i dzierżawcę. Ustawodawca w ten sposób dał wyraz woli rozszerzenia kręgu podmiotów objętych szczególnym reżimem prawnym gruntów rolnych i leśnych, poza wąski krąg właścicieli nieruchomości w ujęciu cywilistycznym, obejmując nim również podmioty będące posiadaczami samoistnymi, zarządcami, użytkownikami, użytkownikami wieczystymi i dzierżawcami. Zatem to sam ustawodawca uznał, że dla realizacji funkcji i celów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych uzasadnionym jest zrównanie sytuacji prawnej podmiotów władających nieruchomością zarówno na podstawie tytułu własności, jak i innych, wymienionych w art. 4 pkt 4 ustawy, tytułów. W cytowanym wyroku podkreślono, że pojęcia "zbycie" nie można rozumieć jako każdego przeniesienia (utraty) prawa do gruntu, ale wyłącznie z tytułów wymienionych w art. 4 pkt 4 ustawy. Wynika to z redakcji przepisu art. 4 pkt 4 ustawy, który wskazując jak należy rozumieć pojęcie "właściciela" nie posługuje się zwrotem "w szczególności", lecz wylicza dokładnie kto nim może być. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko, w świetle którego, skoro ustawodawca, na potrzeby konkretnej regulacji prawnej, w tak znaczny sposób rozszerzył zakres znaczeniowy terminu właściciel, nie można przyjąć, że jego wolą jest ograniczenie pojęcia zbycia gruntów wyłącznie do cywilistycznej konstrukcji przeniesienia prawa własności w rozumieniu art. 155 k.c. Brak jest jakichkolwiek racjonalnych argumentów, wynikających z analizy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ograniczających pojęcie zbycia gruntów zarówno w płaszczyźnie przedmiotowej – wyłącznie prawo własności, jak i formalnej – wyłącznie czynności cywilnoprawne. Użyte przez ustawodawcę w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych pojęcie właściciela oznacza, że w ujęciu przedmiotowym ze zbyciem gruntów mamy do czynienia w każdym przypadku zmiany podmiotu władającego gruntem na podstawie tytułów wskazanych w art. 4 pkt 4 u.o.g.r.l. Za taką wykładnią przemawia zarówno wykładnia systemowa jak i wykładnia celowościowa zważywszy, że przedmiotem ustawy jest regulacja zasad ochrony gruntów rolnych i leśnych, a ochrona ta będzie pełniejsza gdy adresatem zasad będzie szerszy krąg podmiotów niż tylko właściciele. Opowiadając się za powyższym stanowiskiem uznać należy, że nie miał racji Sąd Wojewódzki uznając, że do zbycia gruntów, a co za tym idzie, przeniesienia obowiązku uiszczania opłaty rocznej w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy dochodzi wyłącznie w razie zbycia nieruchomości w jego cywilistycznym rozumieniu, to jest w razie przeniesienia prawa własności. Do zbycia gruntów w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy, skutkującego obowiązkiem uiszczania opłat rocznych przez nabywcę dochodzi również w razie zmiany podmiotu będącego posiadaczem samoistnym, zarządcą, użytkownikiem, użytkownikiem wieczystym lub dzierżawcą. Mając na uwadze, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołał się do prawomocnych wyroków z dnia 10 września 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 745/21, IV SA/Wa 746/21, IV SA/Wa 747/21 i IV SA/Wa 748/21, przedmiotem których było stwierdzenie wygaśnięcia obowiązku uiszczania opłat rocznych, to z urzędu stwierdzić należy, że w sprawach w których wydane zostały przedmiotowe wyroki, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawy wydał w dniu 19 marca 2024 r. następujące wyroki: IV SA/Wa 254/24 (poprzednio był to wyrok IV SA/Wa 746/21), IV SA/Wa 255/24 (poprzednio był to wyrok IV SA/Wa 745/21), IV SA/Wa 256/24 (poprzednio był to wyrok IV SA/Wa 748/21). W powołanych wyrokach z dnia 19 marca 2024 r. jednoznacznie wskazano, że w sytuacji gdy grunty wyłączone zostały z produkcji stają się przedmiotem obrotu, to ustawodawca regulując tę kwestię w art. 12 ust. 4 ustawy wskazuje, że obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Dalej Sąd wskazuje, że ze zbyciem gruntów mamy do czynienia w każdym przypadku zmiany podmiotu władającego gruntem na podstawie tytułów wskazanych w art. 4 pkt 4 ustawy. Nie tylko zatem nabycie prawa własności gruntu wyłączonego z produkcji leśnej przesądza o powstaniu obowiązku ponoszenia opłat rocznych z tytułu ich wyłączenia, zgodnie bowiem z art. 4 pkt 4 mogą to być takie tytuły jak: własność, posiadanie samoistne, zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste lub dzierżawa. W powołanych wyrokach Sąd zajął również stanowisko, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie można uznać, "S.", a następnie "Ż." spółka jawna z siedzibą w S. byli posiadaczami samoistnymi działki nr [...], na temat posiadania samoistnego w dalszej części. Zaznaczyć należy, że na tle stanu faktycznego i okoliczności towarzyszących powstało kilka spornych spraw przedmiotem których były takie zagadnienia jak: w powołanych wyżej wyrokach WSA z dnia 19 marca 2024 r. przedmiotem sprawy było stwierdzenie wygaśnięcia obowiązku uiszczania opłat rocznych, w rozpoznawanej sprawie przedmiotem było rozpoznanie zarzutów w sprawie egzekucyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych, natomiast elementem wspólnym było prawidłowe ustalenie stanu prawnego dotyczącego obowiązku uiszczania opłat rocznych w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, a więc wykładania art. 12 ust. 4 ustawy, stąd też zasadne było odwołanie się do powołanych wyżej wyroków. Uznanie, że do przeniesienia prawa własności w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy dochodzi w razie zmiany podmiotu, będącego właścicielem gruntu w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy, to jest również w razie zmiany posiadacza samoistnego, zarządcy, użytkownika wieczystego lub dzierżawcy oznacza, że podmiot taki staje się zobowiązany do uiszczania opłat rocznych, o których mowa w art. 4 pkt 13 ustawy. W konsekwencji, zarzut objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 w związku z art. 4 pkt 4 uznać należało za zasadny. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że skoro w świetle art. 12 ust. 4 w związku z art. 4 pkt 4 ustawy pojęcie zbycia nieruchomości oznacza również zmianę podmiotu będącego posiadaczem samoistnym, zarządcą, użytkownikiem, użytkownikiem wieczystym lub dzierżawcą, to wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego okoliczności dotyczące sposobu korzystania ze spornej działki przez poprzedników prawnych skarżącego miały znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co czyni zasadnym zarzut objęty punktem 4 petitum skargi kasacyjnej. Jednak pomimo zasadności powyższych zarzutów zaskarżony wyrok nie podlega uchyleniu, bowiem mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada on prawu. W zarzucie objętym punktem 2 petitum skargi kasacyjnej Dyrektor Generalny wskazywał, że skarżący władał częścią działki [...] w okresie, którego dotyczą tytuły wykonawcze jak posiadacz samoistny, co powinno skutkować przyjęciem, że obowiązek ponoszenia opłat rocznych przeszedł na skarżącego. Pojęcie samoistnego posiadacza nie zostało zdefiniowane w sposób odrębny w ustawie. Pojęcie to nie pochodzi również z języka naturalnego, w konsekwencji należy się odwołać do jego definicji zawartej w przepisach kodeksu cywilnego. W świetle art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy przedstawionych sądowi, pomiędzy skarżącym (i jego poprzednikami prawnymi) a Nadleśnictwem D. (Nadleśnictwo) prowadzone były ustalenia dotyczące korzystania ze spornej działki. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora przywołano pisma: a) poprzednika prawnego skarżącego z dnia 18 października 2016 r., w którym zwrócił się on z prośbą o zawarcie umowy dzierżawy działki [...] w celu umożliwienie przejazdu przez tę działkę w związku z działalnością gospodarczą polegającą na produkcji i transporcie kruszyw; b) Nadleśnictwa z dnia 3 listopada 2016 r., w którym wyrażono wolę zawarcia urnowy dzierżawy działki [...] oraz wskazano, że warunkiem zawarcia umowy dzierżawy jest wykonanie rekultywacji gruntów bezumownie użytkowanych, a także wniesienie opłat za bezumowne korzystanie z tej działki; c) poprzednika prawnego skarżącego z dnia 9 listopada 2016 r., w którym przyjęto warunki finansowe dotyczące rozliczenia z tytułu bezumownego korzystania działki [...] oraz wskazano, że rekultywacje powinna przeprowadzić O. S.A.; d) Nadleśnictwa z dnia 24 listopada 2016 r., w którym ustalono należności za bezumowne korzystanie z gruntu nadleśnictwa o powierzchni [...]ha, w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. ogółem w kwocie 88.811,94 zł oraz poinformowano, że od 1 sierpnia 2016 r. należność za bezumowne korzystanie zostanie wyliczona na podstawie operatu szacunkowego zleconego przez nadleśnictwo. W piśmie tym poinformowano o wezwaniu O. S.A. do przeprowadzenia rekultywacji-działki [...] i odpowiedzi udzielonej przez O. S.A., zgodnie z którą rekultywacja działki [...] nie jest obecnie możliwa, gdyż na tej działce prowadzona jest działalność gospodarcza przez poprzednika prawnego skarżącego; e) poprzednika prawnego skarżącego z dnia 1 grudnia 2016 r., w którym zobowiązał się on do zapłaty należności z tytułu bezumownego korzystania z działki [...] (zapłata została dokonana) oraz oświadczył, że rekultywację działki [...] wykona za O. S.A. Dyrektor Generalny zwrócił również uwagę, że noty księgowe z tytułu bezumownego korzystania z gruntu za okres od stycznia 2016 r. do stycznia 2020 r. zostały opłacone. Skoro jak ustalił organ, a ustalenia te nie zostały zakwestionowane na żadnym etapie postępowania, skoro poprzednicy prawni, tj. O. sp. z o.o. posiadała działkę nr [...] na podstawie umowy dzierżawy, to jako dzierżawca była posiadaczem zależnym, również po wygaśnięciu umowy dzierżawy uiszczanie opłat z tytułu bezumownego korzystania gruntu potwierdza fakt posiadania zależnego. Również skarżącego, który nie legitymował się żadnym tytułem prawnym do gruntu i uiszczał opłaty z tytułu bezumownego korzystania z gruntu nie można uznać za samoistnego posiadacza spornej nieruchomości. Uiszczanie opłat z tytułu bezumownego korzystania z gruntu, jak również prowadzenie rozmów co do zawarcia umowy dzierżawy i warunków tej umowy, do zawarcia której nie dochodzi, jednoznacznie oznacza, że skarżący nie włada gruntem jak właściciel, a zatem nie jest posiadaczem samoistnym. Jak wskazuje się w doktrynie posiadanie samoistne, zwane także właścicielskim charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie jak właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą do jakiej uprawniony jest właściciel. Tylko ten, kto rzeczą faktycznie włada z zamiarem władania dla siebie jest jej posiadaczem samoistnym. Ustalenie charakteru posiadania (czy jest ono samoistne czy zależne) odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i musi odnosić się do konkretnego przypadku. Wskazane wyżej okoliczności dotyczące tej konkretnej działki nr [...] potwierdzają, że skarżący nie był jej samoistnym posiadaczem. Dodatkowo należy jeszcze raz odwołać się do powoływanych wcześniej prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt IV SA 254/24, IV SA/Wa 255/24 oraz IV SA/Wa 256/24, w których nie tylko wyrażono pogląd, że ze zbyciem gruntów w rozumieniu art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. mamy do czynienia w każdym przypadku zmiany podmiotu władającego gruntem na podstawie tytułów wskazanych w art. 4 pkt 4 u.o.g.r.l., oraz że poprzednik prawnej skarżącej spółki W. M. nie stał się właścicielem działki nr [...] gdyż nie była ona objęta umową sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 15 grudnia 2015 r., ale również Sąd zajął jednoznaczne stanowisko w kwestii posiadania samoistnego. Mianowicie, w ocenie Sądu, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można uznać, że "S.", a następnie "Ż." spółka jawna z siedzibą w S. byli posiadaczami samoistnymi działki nr [...], gdyż nie wyrażali oni woli faktycznego władania tą nieruchomością jak właściciel. W konsekwencji, za niezasadny uznać należało zarzut objęty punktem 2 petitum skargi kasacyjnej. Skoro skarżący (jego poprzednik prawny) nie władał sporną działką [...] jako posiadacz samoistny, nie można uznać, by przeszedł na niego obowiązek uiszczania opłat rocznych. W konsekwencji, za niezasadny uznać należało zarzut objęty punktem 3 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 oraz art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym"). Zgodnie z przywołanymi przepisami, podstawą zarzutu w sprawie egzekucyjnej jest określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c o postępowaniu egzekucyjnym) oraz błąd co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 cytowanej ustawy). Skoro w realiach rozpoznawanej sprawy nie można uznać skarżącego (ani jego poprzedników prawnych) za posiadacza samoistnego spornej działki, a co za tym idzie za jej nabywcę w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy, to nie można również przyjąć, by w tym trybie przeszedł na niego obowiązek uiszczania opłaty rocznej. Podsumowując uznać należało, że zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu, co na podstawie art. 184 p.p.s.a. obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do oddalenia skargi kasacyjnej. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego od organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.