I OSK 27/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Fundacji [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej S. Z., L. K. – P. i M. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 441/16 w sprawie ze skargi S. Z., L. K.– P. i M. Z. na zarządzenie Prezydenta Miasta Słupska z dnia [...] kwietnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie zakazu udostępniania terenów stanowiących własność Miasta i Skarbu Państwa na cele związane z organizowaniem objazdowych przedstawień cyrkowych z udziałem zwierząt postanawia: dopuścić Fundację [...] do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Postanowieniem z dnia 111 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 441/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. Z., L. K. – P. i M. Z. na zarządzenie Prezydenta Miasta Słupska z dnia [...] kwietnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie zakazu udostępniania terenów stanowiących własność Miasta i Skarbu Państwa na cele związane z organizowaniem objazdowych przedstawień cyrkowych z udziałem zwierząt. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyli skarżący. Wnioskiem z dnia 1 marca 2017 r. Fundacja [...], na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu podniosła, że jest organizacją pożytku publicznego, której statutowym celem działania jest działalność charytatywna i edukacyjna, m.in. w zakresie opieki i pomocy zwierzętom bezdomnym, porzuconym lub okrutnie traktowanym, a także wspierania działań w zakresie ochrony środowiska. Podkreśliła, że jest członkiem Koalicji Cyrk Bez Zwierząt. Od wielu lat prowadzi kampanie społeczne oraz edukacyjne mające na celu uświadomienie problemu okrutnego traktowania zwierząt w cyrkach. Wnioskująca podniosła, że wspiera wszelkie działania, które zmierzają do ograniczenia wykorzystywania zwierząt w cyrkach. Popiera cyrki, które zdecydowały się zrezygnować z pokazów z udziałem zwierząt, takie jak np. cyrk Arlekin, którego trasę wnioskująca objęła patronatem. Ważną rolę w statutowej działalności wnioskującej odgrywa edukacja, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Wolontariusze i pracownicy Fundacji prowadzą w szkołach nieodpłatnie zajęcia, podczas których uczą dzieci szacunku do zwierząt oraz prawidłowej nad nimi opieki. Fundacja podkreśliła, że niniejsze postępowanie dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Wielokrotnie wyraziła poparcie dla wydanych zarządzeń zakazujących wynajmowania gruntów miejskich pod działalność cyrkową wykorzystującą zwierzęta. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W świetle art. 33 § 2 P.p.s.a. każdy cel działania określony w statucie nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji, uzasadniającym dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Ponadto przepis art. 33 § 2 P.p.s.a. stosuje się w takich przypadkach, gdy toczy się postępowanie w sprawie jakiegoś podmiotu, a organizacja społeczna zabiega o udział w tym postępowaniu nie dlatego, żeby wesprzeć stronę, ale żeby przeciwstawić się jej żądaniom i interesom. Organizacja społeczna może działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może też nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego. Powyższy przepis nie ogranicza możliwości udziału organizacji społecznych w postępowaniach sądowoadministracyjnych tylko do tych, w których przedmiotem skargi są akty wydane w postępowaniu administracyjnym (na podobieństwo art. 33 § 1 P.p.s.a.). Za wykładnią pozwalającą przyznać możliwość dopuszczenia udziału organizacji społecznych w charakterze uczestnika w każdym postępowaniu sądowoadministracyjnym, niezależnie od jego przedmiotu, przemawia nie tylko wykładnia literalna, ale ponadto wykładnia funkcjonalna i prokonstytucyjna. Udział organizacji społecznej zapewnia bowiem zasadniczo społeczną kontrolę działalności judykatury, pozwalając naświetlić i wyjaśnić sprawę z dodatkowych perspektyw. Wpływać to może zatem pozytywnie na realizację prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), jak również na sprawność działania organów państwa, której zapewnienie stanowi wartość konstytucyjną (zob. preambuła Konstytucji). Jednocześnie zapewnienie prawnej możliwości ubiegania się przez organizacje społeczne o dopuszczenie do udziału w postępowaniu stanowi wyraz koncepcji społeczeństwa obywatelskiego, pozwalając na wypowiedzenie się zainteresowanych sprawą grup interesu. Wobec powyższego w pierwszej kolejności, Sąd rozpoznając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinien zbadać, czy sprawa, do której zgłosiła udział organizacja społeczna, dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. Te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie. Podkreślić również należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 P.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09). Decydujące dla oceny wniosku fundacji o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej jest bowiem wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy jej statutowej działalności, ale okoliczności, że za udziałem tym przemawia interes społeczny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że za udziałem Fundacji [...] w przedmiotowym postępowaniu przemawia interes społeczny o jakim mowa we wniosku o dopuszczenie ww. Fundacji do udziału w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu odnotowuje również, że kwestia organizacji wydarzeń cyrkowych z udziałem zwierząt jest przedmiotem toczącej się w Polsce debaty społecznej, odnotowywanej także w prasie oraz w postaci m.in. petycji, co świadczy o randze toczącego się postępowania sądowo- administracyjnego, determinującego walor udziału w nim organizacji społecznej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.