I OSK 2695/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w E. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 661/14 odrzucającego skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr Rep. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w E. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr Rep. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podziału nieruchomości. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II z dnia 20 czerwca 2014 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie osób podpisujących skargę do reprezentowania skarżącej oraz do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 złotych. Skarżąca została pouczona o skutkach niewykonania wezwań w terminie 7 dni od dnia ich otrzymania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że powyższe wezwania zostały doręczone skarżącej w dniu 27 czerwca 2014 r. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił przedmiotową skargę, podnosząc w uzasadnieniu, że Spółdzielnia, pomimo prawidłowego pouczenia o skutkach niewykonania nałożonego na nią obowiązku, nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi w postaci złożenia dokumentu określającego umocowanie osób podpisujących skargę do reprezentowania skarżącej. Uiściła jedynie wpis sądowy. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w E. reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie uzupełniła wezwania do usunięcia naruszenia braku formalnego skargi, w sytuacji niedoręczenia skarżącej wezwania w tym zakresie; 2. art. 35 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie wezwania do usunięcia braków ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącej adwokatowi M.K.. Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a ponadto o dopuszczenie dowodu z oświadczenia pracownika Spółdzielni I. S. z dnia 19 sierpnia 2014 r. na okoliczność, że przesyłka polecona nadana przez WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 661/14, a odebrana przez nią w dniu 27 czerwca 2014 r. nie zawierała wezwania do usunięcia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w dniu 27 czerwca 2014 r. upoważniony pracownik Spółdzielni odebrał z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przesyłkę, w której – wbrew twierdzeniom Sądu – znajdował się jedynie: odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego wraz z pismem przewodnim oraz odpis odpowiedzi na skargę wraz z pismem przewodnim. Skoro więc doręczona przesyłka nie zawierała wezwania do nadesłania dokumentu określającego umocowanie osób podpisujących skargę do reprezentowania skarżącej, to błędnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Skarżąca podniosła ponadto, że jest w najwyższym stopniu zainteresowana rozpoznaniem jej skargi, czego wyrazem było uiszczenie wpisu sądowego w terminie. Niewątpliwe gdyby wezwanie do złożenia dokumentu w zakresie umocowania do złożenia skargi skarżąca otrzymała, natychmiast by je wykonała. Skarżąca zwróciła również uwagę, że w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w E. była prezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W udzielonym pełnomocnictwie określono reprezentację w niniejszej sprawie przed wszystkim sądami i instytucjami. Zatem wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi powinno być skierowane do pełnomocnika, a nie do skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. W rozpoznawanej sprawie przyczyną odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji było nieuzupełnienie przez skarżącą braków formalnych skargi, tj. nienadesłanie, mimo wezwania, dokumentu określającego umocowanie osób podpisujących skargę do reprezentowania skarżącej. Tymczasem autor skargi kasacyjnej – powołując się na naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – podnosi, że zaskarżone postanowienie jest błędne, bowiem przesyłka Sądu nie zawierała przedmiotowego wezwania. Odnosząc się do powyższego, wskazać należy, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki z dnia 25 czerwca 2014 r. (odebranej przez pracownika Spółdzielni w dniu 27 czerwca 2014 r., k. 19) jako rodzaj przesyłki wpisano: "wezw. do uiszcz. wp. wezw. do złoż. dok. dor. odpow. na sk."". Zważyć jednak trzeba, że jak wynika z akt sprawy, wszystkie te pisma sporządzono na oddzielnych drukach (k. 15, 16 i 17), co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wobec twierdzeń wnoszącego skargę kasacyjną o nieotrzymaniu jednego z nich - nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie dokumentu określającego umocowanie osób podpisujących skargę do reprezentowania skarżącej. O nieotrzymaniu powyższego wezwania może również świadczyć okoliczność, że skarżąca w terminie uzupełniła inne braki skargi (uiściła wpis sądowy). W przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca faktycznie otrzymała wezwanie do nadesłania dokumentu odnośnie upoważnienia do podpisania skargi. W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie jej ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). W pełni należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, który stwierdził: "Za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania." W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia powyższego braku formalnego, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.a. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Nie jest natomiast zrozumiały zarzut naruszania art. 35 p.p.s.a. Po pierwsze wskazać należy, że zarzut ten został sformułowany wadliwie, bowiem powołany artykuł składa się z trzech paragrafów, zaś skarżąca nie podała, którego z nich dotyczy podnoszone uchybienie, co zgodnie z orzecznictwem sądowym wskazuje, iż warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej nie jest spełniony. Po drugie skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu w niedoręczeniu wezwania do usunięcia braków ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, gdy tymczasem zarówno paragraf pierwszy, drugi, jak i trzeci art. 35 wymienia kategorie podmiotów, które mogą wystąpić w sprawie w charakterze pełnomocnika. Mając na uwadze wskazane na wstępie naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.