I OSK 2691/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 215/23 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.40.3885.2022.śr w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od A. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 215/23, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr SKO.40.3885.2022.śr oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów z dnia 10 listopada 2022 r., nr 5211/79/SP/11/2022 wydane w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 29 lipca 2022 r. A.S. złożył w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Otmuchowie (dalej: MGOPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad córką – J. S. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Nysie z dnia 2 grudnia 2021 r., nr PCPR.Z0.4070.1664.2021 r., J. S. została zaliczona do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności do 31 grudnia 2022 r. Z kolei mocą wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt IV U 194/22, zmieniono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu w części, tj. w punkcie I, III oraz V i zaliczono J. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności począwszy od dnia 29 lipca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., jednocześnie ustalając, iż w związku z zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności: 1) wymaga odpowiedniego zatrudnienia - niezdolna do pracy, 2) wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, 3) wymaga konieczności stałej bądź długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 9 sierpnia 2022 r. ze skarżącym wynika, że nie pracuje, pobiera rentę, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności i częściową niezdolność do pracy, a jego córka Julia nie może się gwałtownie przeciążać fizycznie, schylać się, boi się sama pozostać w domu - popada w panikę, jest samoobsługowa, leczy się w klinice we Wrocławiu. W oświadczeniach z dnia 9 sierpnia 2022 r., strona podała, że zawiesi rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od miesiąca września 2022 r., a także, iż nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do akt dołączono także odpowiedź strony (pismo z dnia 27 października 2022 r.), w której informuje, że w związku z pozyskaniem w ZUS informacji, iż osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która rezygnuje z podjęcia pracy w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności, może pobierać świadczenie pielęgnacyjne, nie zrezygnuje z pobierania przysługującej mu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 10 listopada 2022 r., Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów orzekł o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona pismem z dnia 27 października 2022 r. odmówiła rezygnacji z renty, co wiąże się z faktem, że w sprawie występuje negatywna przesłanka uniemożliwiająca ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu strona zaskarżyła decyzję organu I instancji w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Kolegium pismem z dnia 10 lutego 2023 r. zwróciło się do Kierownika MGOPS w Otmuchowie o odebranie od strony oświadczenia, z którego będzie jednoznacznie wynikało, czy został złożony do powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności nowy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności J. S. lub czy dysponuje już nowym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na wezwanie Kierownik MGOPS w O., pismem z dnia 17 lutego 2023 r. przekazał do Kolegium oświadczenie strony z dnia 16 lutego 2023 r., z którego wynika, iż orzeczenie jego córki jest ważne do grudnia 2022 r. oraz, że nie został złożony nowy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności J. S.. Kolegium pismem z dnia 22 marca 2023 r., poinformowało stronę o możliwości zapoznania się z aktami ww. sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia wniosków procesowych. Ponadto w myśl zasady wyrażonej w art. 79a Kpa zawiadomiono odwołującego, że okoliczność pobierania przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może stanowić wyłączny powód wydania decyzji niezgodnej z żądaniem zawartym w odwołaniu. Stąd też, w celu wykazania, że prawo do ww. renty zostało zawieszone, powinien przedłożyć w Kolegium decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, potwierdzającą ten fakt. Stronę pouczono, że w przypadku nie dostarczenia ww. decyzji lub braku informacji o złożeniu stosownego wniosku do organu emerytalno-rentowego w sprawie zawieszenia prawa do renty w zakreślonym terminie 21 dni od dnia doręczenia przedmiotowego pisma, sprawa zostanie załatwiona w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy. W reakcji na powyższe strona poinformowała Kolegium, że w toku prowadzonego postępowania zwróciła się do ZUS o zawieszenie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jednak pracownicy ZUS poinformowali ją, że nie powinna zawieszać renty, ponieważ Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019r., sygn. akt. SK 2/17, orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ze względu na powyższe odwołujący wniósł o uwzględnienie wniosku i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr SKO.40.3885.2022.śr., utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Otmuchów z dnia 10 listopada 2022 r., nr 5211/79/SP/11/2022. Następnie Kolegium stwierdziło, że skarżący jest osobą, która zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Z akt sprawy wynika, że nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz, że przebywa na rencie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W ocenie Kolegium jedyną przeszkodą do ustalenia stronie prawa świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. We wspominanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zdaniem Sądu nie było żadnych racjonalnych powodów, aby odmawiać osobie częściowo niezdolnej do pracy, ale rezygnującej z pracy zarobkowej celem opiekowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny, prawa do wsparcia w postaci świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym Sąd podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku z 26 czerwca 2019 r. przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Osoba posiadająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskująca świadczenie pielęgnacyjne znajdzie się rzecz jasna w korzystnej świadczeniowo sytuacji, jednak zdaniem Sądu I instancji, nie jest to jednak stan rażący i przez to nieakceptowalny. Sąd I instancji uznał tym samym, że stanowisko Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżając wyrok w całości, opierając środek zaskarżenia na zarzucie naruszenia prawa materialnego: art. 145 § 1 pkt I lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., dalej "u.ś.r.") przez błędną wykładnię ostatniego z ww. przepisów, zgodnie z którą pobieranie (brak zawieszenia/brak wstrzymania wypłaty) renty z tytułu częściowej niezgodności do pracy nie wyłącza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy norma ta, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, pozwala osobie uprawnionej na wybór (pobieranie) tylko jednego ze świadczeń, czyli świadczenia pielęgnacyjnego lub renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi (ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania), a także o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Kolegium zrzekło się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjna A. S. wniósł o: 1. Oddalenie skargi kasacyjnej; 2. Przeprowadzenie rozprawy w sprawie; 3. Zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu koszów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłaty skargowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest zasadna. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stanął na stanowisku, że organy obu instancji obowiązane były do rozpoznania wniosku skarżącego przy uwzględnieniu brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nadanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, tj. z pominięciem negatywnej przesłanki w postaci ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, w przypadku ustalenia przez organ spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek pozytywnych wynikających z treści art. 17 ust. 1 ustawy oraz jednoczesnego nieujawnienia przesłanek negatywnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pełnej wysokości, bez konieczności wyboru jednego ze świadczeń czy zawieszenia jednego z nich. Natomiast zdaniem skarżącego kasacyjnie zaskarżona decyzja organu odwoławczego została podjęta w oparciu o wykładnię systemową i celowościową, nie pomijając przy tym skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Kwestią zasadniczą wymagającą rozstrzygnięcia jest zatem ocena czy w okolicznościach niniejszej sprawy możliwe było przyznanie A. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, pobierającemu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, skoro nie zawiesił on prawa do tego świadczenia. Mając na uwadze powyższe zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei na mocy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Literalna wykładnia powołanego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w ww. przepisie, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W aktualnym orzecznictwie jednak jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej Naczelny Sąd Administracyjny podziela przytoczony pogląd, wskazując jednocześnie, że zasada, zgodnie z którą osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego - nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na co zasadnie zwrócił uwagę skarżący kasacyjnie organ, jest wyrokiem zakresowym, który usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wykreowało z dniem 9 stycznia 2020r. nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ten wyrok Trybunału. Aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504 ze zm.), zwanej dalej "u.f.u.s.". W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2020, sygn. I OSK 254/20; z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 oraz z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20; z 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, z 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 2631/20 publik. CBOSA), a także szereg wyroków przytoczonych w skardze kasacyjnej. Dlatego też - wbrew stanowisku Sądu I instancji - także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, aktualny stan prawny nie pozwala na równoczesne pobieranie przez wnioskodawcę świadczenia rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że pismem z dnia 22 marca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu poinformowało skarżącego, że w przedmiotowej sprawie występuje tylko jedna przesłanka, o której mowa w art. 79a § 1 k.p.a., tj. taka, która może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przesłanką tą jest okoliczność pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ustalonej na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec czego, celem dokonania wyboru polegającego na pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego wskazano, że strona może złożyć wniosek do ZUS o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na powyższe skarżący poinformował, że brak jest podstaw prawnych uniemożliwiających równoczesne pobieranie przez niego świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i oczekuje przyznania wnioskowanego świadczenia. Skoro zatem A. S., pomimo prawidłowego pouczenia, nie zawiesił prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji była prawidłowa. Z tych względów, wbrew stanowisku Sądu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokonało prawidłowej wykładni prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W takich okolicznościach zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego są zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że w sprawie zachodzi przypadek szczególny, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, był wadliwy pogląd prawny Sądu pierwszej instancji, który spowodował wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.