I OSK 245/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.A. i W.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 449/20 w sprawie ze skargi R.A. i W.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] marca 2020 r. nr SKO.721.21.2020 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 449/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.A. i W.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] marca 2020 r. nr SKO.721.21.2020 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddalił skargę. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyli R.A. i W.A., zastępowani przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 264 § 1 k.p.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. poprzez ich zastosowanie i uznanie za prawidłowe postanowienia w zakresie, w jakim obciąża skarżących R. i W. małż. A. połową kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie w wysokości 2.767,50 zł w sytuacji, gdy: a) konieczność zainicjowania postępowania rozgraniczeniowego spowodowana była stanowiskiem organu przymuszającego uczestników małż. A. do wykonania elewacji ściany, co wymagało wejścia na grunt sąsiedni, na co zgody nie wyrazili sąsiedzi – małż. P. oraz zawinionym niedbalstwem ze strony Gminy przy dokonywaniu pomiaru geodezyjnego, przez co powstał spór, tym samym skarżący jako uczestnicy postępowania nie z własnej woli nie powinni ponosić kosztów udziału biegłego geodety w tym postępowaniu; b) nie wskazano, jakie składniki składają się na tę kwotę, którą zostali obciążeni skarżący, czy kosztów konkretnych czynności geodety, co czyni uprawnionym uznanie, że koszty postępowania rozgraniczeniowego ustalone zostały w sposób dowolny. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych, a w przypadku przedłożenia spisu kosztów zgodnie z jego wyliczeniem. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Organ oraz uczestnicy postępowania nie złożyli odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej pokrywają się z zarzutami skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. nie zostały powiązane z zarzutami naruszenia p.p.s.a. Ze skargi kasacyjnej nie wynika, na czym polegał błąd Sądu I instancji polegający na zastosowaniu art. 264 § 1 k.p.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. Autor skargi kasacyjnej nie odniósł się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak również nie odniósł się ani nie zakwestionował ustaleń faktycznych dokonanych przez organy i przyjętych przez Sąd I instancji jako podstawa wyrokowania. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z stanowiskiem Sądu pierwszej instancji co do wyników przeprowadzonej kontroli, a w szczególności z przedstawionym stanowiskiem prawnym. Sąd I instancji przywołał art. 262 § 1 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony lub zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Z ww. przepisu wynika wprost, że organ prowadzący postępowanie ponosi te koszty postępowania, które wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Kasator stoi natomiast na stanowisku, że organ powinien ponieść koszty postępowania rozgraniczeniowego, jednakże nie wskazuje przepisu ustawowego, z którego wynikałby obowiązek organu wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Argument kasatora, że Gmina ma interes prawny w rozgraniczeniu nieruchomości, a mając na uwadze popełnione błędy i nienależyte wywiązywanie się z obowiązków to organ winien ponieść w całości koszty postępowania, nie jest w tej sytuacji skuteczny. Na marginesie należy zauważyć, że twierdzenie kasatora, że organ zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. winien kierować się celem postępowania rozgraniczeniowego, a zatem zauważać korzyści, jakie dzięki rozgraniczeniu nieruchomości uzyskują strony w nim uczestniczące, a nie tylko skupiać się na podmiocie, który wystąpił z żądaniem jego wszczęcia, nie zmienia powyższej oceny o braku podstaw do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego przez organ prowadzący to postępowanie. Organ prowadzący postępowanie nie ma bowiem statusu strony postępowania, a zatem bez względu na to, jak rozkładają się korzyści powstałe dzięki rozgraniczeniu nieruchomości, nie można obciążyć organu obowiązkiem poniesienia kosztów niewynikających z jego ustawowych obowiązków. Twierdzenie, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone w sposób dowolny, również nie jest zasadne. Sąd I instancji dokonał analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego pod kątem prawidłowości ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wystawiona przez geodetę faktura z 17 stycznia 2020 r., z której wynika, że prace zostały wykonane zgodnie z umową zawartą 14 października 2019 r., również znajdującą się w aktach administracyjnych sprawy, oraz że wynagrodzenie geodety wynosi 5535 zł. Konkludując, nie było podstaw do uznania zarzutów skargi kasacyjnej za zasadne. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).