I OSK 2415/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 801/22 w sprawie ze skargi S.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 września 2022 r. nr SKO/SR-418/50/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o czasowym odebraniu psa 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 801/22 w ten sposób, że w miejsce numeru postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 września 2022 r. "SKO/SR-418/51/2022" wpisuje "SKO/SR-418/50/2022"; 2. oddala skargę kasacyjną, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz S.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. .

I OSK 2415/23 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 801/22 po rozpoznaniu skargi S.K. (dalej "skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 września 2022 r. nr SKO/SR-418/50/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o czasowym odebraniu psa uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził zwrot kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy, zaskarżając je w całości. Skarżący kasacyjnie organ zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa wynikające z niezasadnego (błędnego) zarzutu Sądu I instancji w stosunku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania ze skutkiem mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), poprzez zbyt formalistyczne i przekraczające intencje ustawodawcy podejście i przyjęcie przez Kolegium, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż do uchybienia terminu do złożenia odwołania, doszło bez jego winy, gdy tymczasem, zdaniem Kolegium, przedłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy w ostatnim dniu terminu do złożenia odwołania, bez poparcia wniosku o przywrócenie terminu żadną dodatkową argumentacją, nie świadczy o tym, że wnioskodawca dostatecznie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; 2. względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; 3. zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie organ oświadczył jednocześnie, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na jednym zarzucie, a mianowicie naruszeniu przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. Oś sporu dotyczy natomiast kwestii zasadności dokonanej przez Sąd I instancji oceny uprawdopodobnienia przez pełnomocnika skarżącej uchybienia terminu do złożenia odwołania bez jego winy. Na gruncie niniejszej sprawy należy przypomnieć, iż strona skarżąca korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, która jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (zob. postanowienia NSA z: 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10; 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16; publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; por. Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Redakcja naukowa M. Wierzbowski, R. Stankiewicz, Warszawa 2022, s. 119–127). Wedle brzmienia art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że postępowanie w przedmiocie wniosku o przywróceniu terminu opiera się na uprawdopodobnieniu przez wnioskującego, że nie ponosi on winy w jego uchybieniu. To zatem po stronie wnioskującej leży inicjatywa zgłoszenia takich środków dowodowych, czy przywołania takich okoliczności, które uprawdopodobnią brak winy. Zauważyć należy również, że odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony lub osób, którymi się ona posłużyła, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (zob. np. wyrok NSA z 22 maja 2024 r., II OSK 2047/21, dostępny w CBOSA). Przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, zaś ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do upływu terminu dokonania czynności. Kwestia winy (jej braku) oceniana być winna z perspektywy obiektywnych, nie zaś subiektywnych mierników staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Z orzecznictwa wynika także, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. wyrok NSA z 27 marca 2024 r., I OSK 317/23, dostępny w CBOSA). W przypadku tej ostatniej okoliczności podkreślenia wymaga i co jest przyjmowane jednolicie w orzecznictwie, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Uprawdopodobnienia bowiem wymaga, że okoliczności związane z chorobą były nie do przezwyciężenia, pomimo zachowania staranności, w tym także – szczególnie w przypadku profesjonalnego pełnomocnika – że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej. Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, zwrócić należy uwagę, że decyzję o czasowym odebraniu zwierzęcia doręczono skarżącej 29 sierpnia 2022 r., natomiast termin do złożenia odwołania upływał z dniem 1 września 2022 r. W dniu 5 września 2022 r. pełnomocnik skarżącej – adwokat – zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że w dniu, w którym upływał termin do złożenia środka odwoławczego przebywał na zwolnieniu lekarskim. Podkreślił, że prowadzi Kancelarię jednoosobowo, zaś aplikant adwokacki, z którym współpracował, w dniu 26 czerwca 2022 r. uchwałą ORA we Wrocławiu przestał być aplikantem i rozpoczął praktykę jako niezależny adwokat pod innym adresem kancelarii. Natomiast sekretarz zatrudniony w Kancelarii nie posiada wykształcenia prawniczego, jest jedynie pracownikiem o charakterze biurowym - pomocniczym i nie potrafiłaby tego uczynić, a już na pewno osoba ta nie była do tego umocowana. W tak przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy, rację należy przyznać Sądowi I instancji, że skoro pełnomocnik skarżącej przebywał na zwolnieniu lekarskim do dnia 2 września 2022 r. (piątek), zaś odwołanie wniósł 5 września 2022r. (poniedziałek), to brak jest podstaw do stwierdzenia, iż dopuścił się on niedbalstwa. Wbrew twierdzeniom podniesionym w skardze kasacyjnej, pełnomocnik wykazał, iż nie mógł posłużyć się inną osobą celem dokonania czynności w wymaganym terminie – aplikant adwokacki pracował już na własny rachunek, zaś pracownik zatrudniony w Kancelarii nie potrafiłby tego uczynić. Sąd I instancji odniósł się do wskazanych kwestii podnosząc, że "pełnomocnik skarżącej nie mógł posłużyć się inną osobą, ponieważ prowadzi kancelarię jednoosobowo, zaś osoba wcześniej aktywna w sprawie zaprzestała współpracy ze skarżącym". W ocenie składu orzekającego, w takim stanie faktycznym Sąd Wojewódzki w sposób prawidłowy nie podzielił stanowiska Kolegium, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.