I OSK 2274/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Miron Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku R. P. o wyłączenie sędziów NSA: Aleksandry Łaskarzewskiej i Małgorzaty Jaśkowskiej oraz sędziego WSA Mirosława Wincenciaka w sprawie ze skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 1029/14 w sprawie ze skargi R. P. na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 sierpnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić wniosek

R. P. w dniu 22 marca 2018 r. złożył do protokołu rozprawy wniosek o wyłączenie sędziów NSA: Aleksandry Łaskarzewskiej i Małgorzaty Jaśkowskiej oraz sędziego WSA Mirosława Wincenciaka od orzekania w sprawie z jego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 1029/14 w sprawie ze skargi R. P. na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziów NSA Aleksandry Łaskarzewskiej i Małgorzaty Jaśkowskiej skarżący podał, że Regulamin wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie w jakim dotyczy zasad wyznaczania składu orzekającego jest niezgodny z art. 17 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), gdyż Regulamin nie zawiera pełnego określenia sposobu i szczegółowych zasad wyznaczania składu orzekającego. Ponadto obowiązujący Regulamin dopuszcza regulowanie zasad przydziału spraw sędziom w sposób niejawny. Regulacje te zaś nie są publicznie dostępne. Skutkuje to naruszeniem zasad jawności postępowania sądowego, które dotyczą również ustalania składu orzekającego. Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziego WSA Mirosława Wincenciaka R. P. podał, że wskazany sędzia został powołany na stanowisko sędziego bez podstawy prawnej, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt SK 43/06 uznał za niezgodny z Konstytucją art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Skutkiem utraty mocy obowiązującej tego przepisu była niedopuszczalność dokonywania ocen kandydatów na sędziów w okresie od grudnia 2006 r. do 27 marca 2012 r. włącznie. We wskazanym okresie nie było zatem możliwości, z uwagi na brak przesłanek do oceny kandydatów sędziowskich, powołania sędziego. Powołanie na stanowisko sędziego w tym okresie było niezgodnie z prawem, co stanowi przesłankę wyłączenia sędziego, gdyż budzą wątpliwości co do osoby sędziego. W dniach 4 i 13 kwietnia 2018 r. sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie złożyli pisemne oświadczenia, że po ich stronie nie zachodzą przesłanki wyłączenia określone w art. 18 oraz w art. 19 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sędzia jest wyłączony w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa ponadto tzw. względne przesłanki wyłączenia. Zgodnie z art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w powołanym przepisie określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Należy przez to rozumieć takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobnym jest, że w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Samo subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu strony. Ponadto musi ona w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że strona, domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie powinna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne, również dla obiektywnego obserwatora, wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Wyłączenie sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sądowego sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt II FZ 60/08, z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OZ 340/14 i z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 130/12 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt SNO 32/00). W konsekwencji instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwianiu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziów. Po pierwsze, argumenty strony nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., a zatem nie mogą one skutkować wyłączeniem wskazanych sędziów z mocy ustawy. Po drugie, podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów stosownie do treści art. 19 P.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby pomiędzy nim a sędziami, o wyłączenie których wnosił, istniał, jakiś szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do ich bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Dodatkowo, odnosząc się do wniosku o wyłączenie sędziego WSA Mirosława Wincenciaka, wyjaśnić należy, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt SK 43/06 podniósł, że osoby powołane na stanowiska sędziowskie mają wszystkie wymagane przez prawo kwalifikacje do zajmowania tych stanowisk. W tym kontekście stwierdzenie niekonstytucyjności art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy nie uzasadnia kwestionowania legalności aktów powołania sędziów wydanych po przeprowadzeniu postępowania przy zastosowaniu kryteriów oceny określonych na podstawie wymienionego przepisu. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez wszystkich sędziów, których wniosek dotyczy. Sędziowie złożyli wymagane oświadczenia, wskazując, że wobec nich nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie R. P. nie przedstawił jakichkolwiek dowodów dyskredytujących prawdziwość oświadczeń złożonych przez sędziów objętych jego wnioskiem. W ocenie NSA, żądanie skarżącego kasacyjnie zmierza w istocie do uniemożliwienia rozpoznania sprawy przez Sąd. Z powyższych względów wniosek o wyłączenie wskazanych sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.