I OSK 2169/22

Dnia 27 marca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. i Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 302/22 w sprawie ze skargi K. S. i Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 10 sierpnia 2022 r. II SA/Rz 302/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. S. i Z. S. (Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (Kolegium) z [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zaskarżyli wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 145 §1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n") poprzez oddalenie skargi i uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu na złożenie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości jest nieuzasadniona, podczas gdy twierdzenia Skarżących, zawarte we wniosku z dnia 11 maja 2021 r. o przywrócenie terminu na złożenie ww. wniosku, dotyczące przebywania na kwarantannie w okresie między wrześniem a październikiem 2020 r. oraz pozostawania w leczeniu farmakologicznym do dnia 5 maja 2021 r., są wystarczające do stwierdzenia, że Skarżący uprawdopodobnili brak zawinienia w uchybieniu ww. terminu, 2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 u.g.n. poprzez oddalenie skargi i uznanie, że Skarżący nie dochowali 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości jest nieuzasadniona, podczas gdy Skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 od ustania przyczyny uniemożliwiającej zachowanie terminu, tj. w ciągu 7 dni od dnia zakończenia leczenia farmakologicznego, 3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy Skarżący wykazali, że postępowanie Kolegium naruszyło zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, że z przyczyn niezawinionych, nie dochowali 30-dniowego terminu do złożenia do Kolegium wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości jest nieuzasadniona, określonego w art. 78 ust. 2 u.g.n. Przyczyną uchybienia terminu był stan zdrowia Skarżących, który po zakażeniu koronawirusem COVID-19, uległ znacznemu pogorszeniu. Skarżący przebywali na kwarantannie w okresie między wrześniem a październikiem 2020 r., natomiast proces leczenia po zakażeniu zakończył się w dniu 5 maja 2021 r. W okresie od objęcia kwarantanną do 5 maja 2021 r. stan zdrowia Skarżących uniemożliwił im wniesienie ww. wniosku do Kolegium. Jednocześnie Skarżący nie mieli możliwości skorzystania z pomocy osoby trzeciej, która w ich imieniu sporządziłaby wniosek i złożyła na biurze podawczym organu lub nadała w placówce operatora pocztowego. W związku z tym, wniesienie przez Skarżących 12 maja 2021 r. do Kolegium wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku określonego w art. 78 ust. 2 u.g.n., zostało dokonane z zachowaniem 7-dniowego terminu, liczonego od ustania przyczyny uniemożliwiającej dochowanie terminu wynikającego z art. 78 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Do przywrócenia terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie, które nie jest tożsame z udowodnieniem. Brak jest więc podstaw prawnych do tego aby wymagać od strony przedłożenia dowodów uzasadniających jej twierdzenia o przyczynach niedochowania terminu. Twierdzenia Skarżących, dotyczące ich stanu zdrowia, powołane we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 11 maja 2021 r., stanowiły wystarczającą podstawę do uznania, że uprawdopodobnili brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie niezasadnie uznał, że nie uprawdopodobnili braku zawinienia w niezłożeniu w terminie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona. W konsekwencji, za bezzasadne uznać należy również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w przedmiocie złożenia przez Skarżących wniosku o przywrócenie terminu z uchybieniem 7 dniowego terminu, wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a. Skoro Skarżący uprawdopodobnili we wniosku o przywrócenie terminu, iż proces leczenia zakończył się 5 maja 2021 r., to wniosek złożony 12 maja 2021 r" uznać należało za wniesiony z zachowaniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie dostrzegł, że postępowanie Kolegium, naruszyło art. 8 § 1 k.p.a., który nakazuje organom administracyjnym prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Naruszenie zasady prowadzenia sprawy w sposób wzbudzający zaufanie stron do organu, polegało na wydaniu postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości jest nieuzasadniona, w sytuacji, w której Skarżący uprawdopodobnili brak zawinienia w uchybieniu terminu i złożyli wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pismem z 15 września 2020 r., Prezydent Miasta Rzeszowa - działając imieniem Gminy Miasto Rzeszów - wypowiedział Skarżącym wysokość opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 1739 m.kw. w obr.[...], położonej w R. przy ul. P. w kwocie 3605,46 zł i równocześnie złożył ofertę nowej opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie wskazanej nieruchomości w kwocie 15.935,34 zł, począwszy od 1 stycznia 2021 r. W piśmie z [...] maja 2021 r. Skarżący zwrócili się do Kolegium o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia powyższego wniosku. Wskazali, że w okresie między wrześniem a październikiem 2020 r., a więc w czasie, w którym powinien być złożony pierwotnie wniosek, utrzymywali kontakt z osobami, które były zakażone wirusem SARS-CoV-2., w związku z czym nałożona została na nich kwarantanna. W okresie izolacji oraz następującym po przymusowej kwarantannie, w związku z problemami zdrowotnymi, pozostawali pod opieką lekarzy rodzinnych, stosowali leki astmatyczne oraz leki wspomagające układ oddechowy, których celem było ułatwienie oddychania. Stan zagrożenia ustąpił po zakończeniu leczenia farmakologicznego, co nastąpiło 5 maja 2021 r. Kolegium postanowieniem z [...] grudnia 2021 r., odmówiło Skarżącym przywrócenia terminu. Kolegium zauważyło, że Skarżący powołują się na okoliczność pozostawania na przymusowej kwarantannie, która według wiedzy powszechnej obejmuje okres maksymalnie 14 dni. Nie wskazują natomiast szczegółów co do okresu przebywania na niej oraz okresu jej zakończenia. Kolegium oceniło, że jest to jednak kwestia drugorzędna bowiem, bez względu na czasokres trwania przymusowej izolacji, wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z twierdzeniem stron, przymusowa izolacja miała miejsce w okresie pomiędzy wrześniem a październikiem 2020 r., w konsekwencji czego złożenie wniosku w dniu [...] maja 2021 r. nastąpiło ze znacznym przekroczeniem 7 - dniowego terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, który jest już terminem nieprzywracanym. Kolegium zauważyło, że czas przymusowej kwarantanny uprawdopodabnia niewątpliwie stan obiektywnie istniejącej przeszkody do złożenia wniosku, ale Skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku, powołując się na stan zdrowia i proces leczenia aż do 5 maja 2021 r. Zdaniem Kolegium, pozostawanie stron w leczeniu farmakologicznym nie wyłącza zdolności do nadania pisma w placówce pocztowej, np. przy okazji wizyt u lekarza rodzinnego, zakupu leków lub za pośrednictwem osób, które wskazane przez stronę leki musiałyby wykupić w aptece lub wspomagać strony w innych czynnościach codziennej egzystencji, np. zakupie żywności itp. - w sytuacji, gdyby zdolność stron faktycznie była wyłączona. Według organu, wnioskodawcy posiadali obiektywną możliwość skutecznego wniesienia wniosku, co najmniej w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, do której Kolegium zaliczyło wyłącznie okres kwarantanny. W pozostałym okresie - w ocenie Kolegium - strony, egzystujące w życiu codziennym, samodzielnie lub przy współudziale osób trzecich, posiadały obiektywnie istniejącą możliwość skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a w konsekwencji wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 1739 jest nieuzasadniona. Ustalenia faktyczne poczynione przez Kolegium oraz dokonaną przez organ ich ocenę prawną w pełni podzielił Sąd Wojewódzki oddalając skargę. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Warunki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostały ustanowione w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Norma ta stanowi, że w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z regulacji art. 58 k.p.a. wynika, że są cztery przesłanki przewrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, które muszą wystąpić łącznie, tj.: brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono przywracalny termin. Przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie, jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu (por. stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2022 r. I OSK 821/19). W niniejszej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona, Skarżący podali fakt objęcia kwarantanną w okresie doręczenia wypowiedzenia to jest wrzesień – październik 2020 r., a następnie pogorszenie stanu zdrowia i objęcie leczeniem farmakologicznym, które zakończyć się miało 5 maja 2021 r.. Sąd kasacyjny podkreśla, że do akt sprawy nie zostały złożone żadne dowody potwierdzające fakt objęcia Skarżących kwarantanną w okresie września – października 2020 r. Nie przedstawiono również żadnych dokumentów potwierdzających by Skarżący rzeczywiście podlegali leczeniu w okresie od zakończenia kwarantanny do 5 maja 2021 r. i to leczeniu, którego charakter uprawdopodabniałby brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia środka odwoławczego. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że rzeczywiście, w art. 58 § 1 k.p.a mowa jest o uprawdopodobnieniu, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Jednak strona zamierzająca skorzystać z instytucji przywrócenia terminu zobowiązana jest do wykazania okoliczności, których zaistnienie uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że strona winna wykazać, że zaistniały okoliczności takie jak np. ciężka nagła choroba czy inne zdarzenie losowe, które uprawdopodobniają, że do uchybienia terminowi doszło bez jej winy. Strona nie może poprzestać na wskazaniu, że w bliżej niesprecyzowanym okresie była chora, ponieważ samo takie stwierdzenie nie jest wystarczające dla uznania, że zaistniały okoliczności uprawdopodobniające brak winy w dochowaniu terminu. Rację miał zatem Sąd pierwszej instancji wskazując, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu czy zachowanie siedmiodniowego terminu na wystąpienie z wnioskiem, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych twierdzeń strony, stanowiących jedynie własny podgląd na temat jej stanu zdrowia. W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazali ani faktu ani dat poddania ich kwarantannie. Nie wykazali też by rzeczywiście podlegali jakiemukolwiek leczeniu po ustaniu kwarantanny i to leczeniu, którego charakter uniemożliwiał złożenie środka odwoławczego. Oznacza to, że Skarżący nie wykazali, by wniosek o przywrócenie terminu złożony został z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 58 § 2 k.p.a. W konsekwencji, nie doszło również do naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. Jak słusznie bowiem wskazał Sąd pierwszej instancji, merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu możliwe jest jedynie w razie jego złożenia z zachowaniem terminu wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a. W sprawie nie doszło zatem również do naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., Skarżący, którzy nie podjęli jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej w celu wykazania zaistnienia okoliczności uprawdopodobniających, że do 5 maja 2021 r. nie mogli złożyć środka odwoławczego nie mogą zarzucać organowi naruszenia wynikające z art. 8 § 1 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej. Sąd kasacyjny podkreśla, że to właśnie uwzględnienie wniosku w stanie faktycznym niniejszej sprawy, to jest wyłącznie na podstawie twierdzeń Skarżących świadczyłoby o naruszenie tejże zasady, byłoby bowiem dowodem arbitralności w działaniu organu. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.