I OSK 2125/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 89/17 o odrzuceniu skargi T. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę W. w przedmiocie reformy rolnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 5

Postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 89/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. M. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę W. postępowania w przedmiocie reformy rolnej. Sąd ten uznał, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż strona uchybiła przepisom art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., tj. przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie złożył zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Za zażalenie takie nie można zostać uznane, w ocenie Sądu meriti, pismo skarżącego z dnia [...] października 2016 r. adresowane do Wojewody W. W piśmie tym skarżący nie zawarł zarzutów dotyczących przewlekłego prowadzenia postępowania, a jedynie wskazał na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają podjęcie zawieszonego przez Wojewodę postępowania administracyjnego. Wniosek o podjęcie postępowania nie oznacza zdaniem Sądu pierwszej instancji, iż na moment sporządzenia tego pisma skarżący podnosił zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania. Ponadto nie bez znaczenia dla oceny charakteru tego pisma i rzeczywistej woli jego autora pozostaje, iż zostało ono zaadresowane do organu prowadzącego postępowanie – Wojewody W., a nie do organu wyższego stopnia. Sąd ten wskazał, że konieczność wyczerpania trybu z art. 52 P.p.s.a. przed wniesieniem skargi jest obowiązkiem ustawowym i nie są tu przewidziane żadne wyjątki. Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł T. M., zarzucając mu naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie i odrzucenie skargi na przewlekłość postępowania w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki warunkujące skuteczne wniesienie skargi z art. 52 § 1 P.p.s.a.; 2) art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zawieszenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższy zarzut, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem skarżącego w sprawie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a., bowiem pismo z dnia [...] października 2016 r. należy uważać za zażalenie wniesione w oparciu o art. 37 K.p.a., pomimo iż zostało wniesione do organu niewłaściwego - Wojewody W., zamiast do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ponadto zaniechanie zawieszenia przez Sąd pierwszej instancji postępowania, mimo wniosku skarżącego w tym przedmiocie, do czasu rozpoznania przez organ pisma skarżącego z dnia [...] października 2016 r., było naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów, którymi Sąd jest związany, bo brak było okoliczności branych pod rozwagę z urzędu, dlatego podlega ona oddaleniu. Stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, zgodnie z treścią § 2 powołanego przepisu, rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 37 § 1 K.p.a (w brzmieniu z dnia wnoszenia skargi) w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Zatem wniesienie skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania jest możliwe wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 K.p.a., ponieważ zażalenie, o którym mowa w tym przepisie, jest równoznaczne ze środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie wyczerpał opisanego wyżej trybu, a więc przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę W. nie złożył zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia. Brak jest takiego zażalenia w aktach sprawy, zaś twierdzenie pełnomocnika, że zażalenie to stanowi pismo skarżącego z dnia [...] października 2016 r. skierowane do Wojewody W. jest chybione. Wskazać przyjdzie, że pismo na które powołuje się pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zatytułowane "Sprostowanie dotychczasowych żądań z uzupełnieniami" ma ewidentnie charakter informacyjny. Skarżący przedstawia w nim na wstępie stan faktyczny sprawy, opisuje skład gospodarstwa rolnego, ilość inwentarza żywego, dalej wskazuje osoby, które jego zdaniem, mogą być świadkami w niniejszym postępowaniu. W końcowym fragmencie pisma skarżącego czytamy: "proszę o odwieszenie sprawy ponieważ wszystkie wątpliwości wyjaśniłem.". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza treści pisma nie daje podstaw do uznania, że stanowi ono zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Wojewodę W. Zatem skoro T. M. przed wniesieniem skargi w sprawie nie wniósł zażalenia w trybie art. 37 K.p.a. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a więc nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia, to skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., co też prawidłowo uczynił Sąd meriti. Nie sposób również uznać, aby brak zawieszenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji do czasu rozpoznania przez organ administracji pisma skarżącego z dnia [...] października 2016 r. miał jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, jak już wskazano powyżej, pismo to nie jest zażaleniem, które miałoby wszczynać jakiekolwiek postępowanie w przedmiocie nim objętym, a po drugie, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, przy ocenie dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma znaczenia, czy i w jaki sposób takie zażalenie zostało rozpoznane. Istotne jest bowiem samo złożenie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, które warunkuje dopuszczalności skargi w przedmiocie przewlekłości postępowania. Zatem, aby sąd administracyjny mógł ocenić zasadność takiej skargi w kontekście art. 149 § 1 P.p.s.a. powyższy warunek musi zastać spełniony, niezależnie od tego, czy w chwili orzekania organ zakończył już prowadzone postępowanie i czy ten środek rozpatrzył. Istotne jest również to, że zażalenie musi zostać wniesione przed wniesieniem skargi do sądu, co wprost wynika z treści art. 52 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 K.p.a. W sprawie niniejszej tej czynności nie dopełniono. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. ----------------------- 2