I OSK 2071/24

Dnia 4 listopada 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1560/23 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.NP/4115/249/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 14 czerwca 2023 r., nr DŚRDM-5202-115-1/21, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz [...] kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1560/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.NP/4115/249/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej też SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 14 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania [...] prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez Skarżącą a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Istotne w sprawie jest również to, że Skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Zdaniem Sądu organy trafnie uznały, że sama konieczność wykonywania przez skarżącą czynności opiekuńczych przy matce opisanych w zaskarżonej decyzji stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej też u.ś.r., ustawa) samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar tychże czynności, jakie wykonuje opiekując się matką nie musiała rzeczywiście rezygnować z podejmowania zatrudnienia. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego, tj: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy. II. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.: 2. art. 135 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa; 3. art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym koszów zastępstwa procesowego, oraz zrzeczono się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Analizując zarzuty kasacyjne w powyżej określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą kasacyjnie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. W rozpoznawanej sprawie, co wynika z wywiadu środowiskowego, skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która mieszka razem ze skarżącą, legitymuje się Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Tarnowie z dnia 26 marca 2012 r., stwierdzającym, że została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, która powstała 3 lutego 2012 r. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 21 kwietnia 2023 r. oraz epikryz szpitalnych wynika, że matka skarżącej jest wdową oraz posiada jeszcze syna, jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą całodobowej opieki osoby drugiej. Choruje na niewydolność serca, zakażenie układu moczowego, stan po zapaleniu płuc, napadowe migotanie przedsionków, przewlekły zespół wieńcowy, stan po zawale serca w 2012 r., nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzycę typu 2 leczona dietą, hipoproteinemię, łagodne zaburzenia poznawcze, głuchotę, aparat słuchowy w lewym uchu. Niepełnosprawna ma duże ograniczenie w poruszaniu się. Przemieszcza się przy pomocy chodzika lub osoby drugiej w obrębie mieszkania. Nie wychodzi na zewnątrz z uwagi na to, że nie jest w stanie wchodzić i schodzić ze schodów. Korzysta z łóżka rehabilitacyjnego, u boku którego znajduje się krzesło toaletowe. Jest osobą niesamodzielną, wymaga pomocy w każdej czynności życiowej - w utrzymaniu czystości i higieny osobistej, ubieraniu, rozbieraniu, przygotowywaniu garderoby, w utrzymaniu czystości w mieszkaniu (sprzątanie, pranie, prasowanie), robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, zakupie lekarstw, podawaniu leków, umawianiu wizyt lekarskich, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, kontroli ciśnienia krwi, poziomu cukru, podaniu inhalacji. Nadto dodano, że matka skarżącej zgłasza potrzeby fizjologiczne oraz samodzielnie spożywa posiłki. Skarżąca wskazała także, że matka boi się zostać sama w domu, wobec czego musi przebywać z nią cały czas. Z przestawionych okoliczności wynika, że matka skarżącej nie jest w stanie funkcjonować bez pomocy osób trzecich. Z uwagi na powyższe oraz ciągłą (codzienną) obecność oraz nadzór skarżącej nad niepełnosprawną matką brak jest możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Norma ta wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę, oceniając spełnienie przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne winna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który obiektywnie zmusza do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie daje możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Opieka ta musi zatem stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Istotna jest tu ocena, czy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Oczywistym jest, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki (na co jednoznacznie wskazuje treść art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr). W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Celem ustawodawcy było bowiem zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. Już sama językowa wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że nie tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale również niepodejmowanie go w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Ustawodawca nie wprowadził wymogu, żeby opiekun osoby niepełnosprawnej, który nie podejmuje zatrudnienia, pracował kiedykolwiek wcześniej. Również żadna z reguł wykładni nie pozwala wyciągnąć takiego wniosku. (por. wyroku NSA: z dnia 8 listopada 2022 r. I OSK 85/22; z dnia 2 sierpnia 2024 r., I OSK 1979/23; publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca twierdzi, że opiekę stałą nad matką zaczęła wykonywać od 2021 r. gdy stan matki się pogorszył i od tego czasu nieprzerwanie zajmuje się matką, nie mając wolnego dnia dla siebie. Opisana sytuacja działa wręcz na korzyść skarżącej w świetle przedstawionej argumentacji dotyczącej ilości czynności pielęgnacyjnych jakie należy wykonywać codziennie przy chorej matce. Organy zamiast położyć nacisk na opis zakresu i ilości czynności wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad matką, absorbujących jej czas i uwagę, skupił się głównie na fakcie kiedy (w jakich latach) wykonywała pracę skarżąca oraz że mimo posiadania przez matkę orzeczenia o uznaniu jej za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji (marzec 2012 r.) skarżąca nie sprawowała nad nią opieki. Tymczasem te akurat dane nie mają żadnego znaczenia w kwestii przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zasadnie zatem Sąd I instancji wskazał w kwestii podejmowania bądź nie zatrudnienia, że nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia Celem świadczenia pielęgnacyjnego, jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zakreśla przy tym żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką bądź czy aktywność zawodowa istniała. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o to świadczenie, zaś organ pomocowy nie ma uprawnień by ustalać przyczyny braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ pomocy społecznej jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (zob. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Związku przyczynowo - skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można zatem rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że brak aktywności zawodowej nie może świadczyć o braku takiej możliwości na dzień złożenia wniosku, tj. 17 września 2021 r. O braku związku przyczynowego nie będzie świadczyć także ilość, zakres i rozmiar czynności opiekuńczych, jakie wykonuje skarżąca względem matki, a to czy ilość i zakres tych czynności uniemożliwia skarżącej podjęcie aktywności zawodowej w tym samym czasie. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów administracji i Sądu I instancji, o braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z podejmowania zatrudnienia a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką. W świetle zaprezentowanych rozważań należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie związku między brakiem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, o którym mowa w powyższym przepisie, niezasadnie przyjmując, że dla zaistnienia omawianego związku niezbędna jest czasowa korelacja pomiędzy datą powstania niepełnosprawności, niepodejmowaniem zatrudnienia oraz wystąpieniem z wnioskiem o świadczenie. Ponadto, Sąd I instancji błędnie zaakceptował ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo jego rzetelnego zebrania przez ten organ, jednak nieprawidłowej jego analizy, z którego to materiału wynika wystarczająca ilość informacji odnośnie związku pomiędzy chorobami matki skarżącej, a obowiązkami związanymi z opieką nad nią. W konsekwencji uznać należy, że błędnie Sąd I instancji zastosował art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę akceptując stanowisko organów. Wobec podważenia oceny i analizy materiału dowodowego, zebranego w postępowaniu administracyjnym, uzasadniony jest zatem zarówno zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, a także naruszenie art. 151 p.p.s.a., jak i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi, albowiem błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Prawidłowej subsumpcji można dokonać wyłącznie na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, skoro ustalenia faktyczne zostały skutecznie zakwestionowane poprzez podważenie dokonanej przez organ odwoławczy oceny dowodów, w tym stanie sprawy subsumcja ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawnej nie mogła być prawidłowa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowym było wskazanie przez Sąd I instancji na niemający znaczenia fakt, że matka skarżącej oprócz skarżącej ma więcej dzieci. Przyczyną odmowy ustalenia prawa nie może być bowiem posiadanie przez wnioskodawcę rodzeństwa, zobowiązanego alimentacyjnie - w tym samym stopniu co skarżąca - wobec niepełnosprawnej matki. Niezrozumiałe z kolei, w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego było przywołanie przez Sąd I instancji treści art. 17 ust. 1a u.ś.r. zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie określone warunki. Skarżąca jest córką wymagającej opieki [...] czyli spokrewnioną w pierwszym stopniu. Przepis jej zatem nie dotyczy. Wprawdzie przepisu tego jako zarzutu użyła skarżąca w skardze do WSA jednak w kontekście przysługiwania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tymczasem Sąd I instancji nie dokonał żadnej analizy kontekstu oraz użycia przywołanego przez siebie przepisu. Konstytucja RP nakazuje w preambule posiadającej normatywny charakter, aby “działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność" w celu zagwarantowania praw obywatelskich w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 182 § 2 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa. Ponownie badając wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Prezydent Miasta Tarnowa uwzględni wyżej wskazaną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., właściwy w sprawie stan prawny i przeprowadzi należycie postępowanie z uwzględnieniem wszystkich zasad procedury administracyjnej. Związek przyczynowo - skutkowy powinien zostać oceniony przez wymiar sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką oraz jej konkretne potrzeby, wynikające z posiadanych przez nią schorzeń i chorób (por. K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka [w:] P. Kledzik, P. Lisowski, M. Mączyński, A. Ostapski, J. Sapeta, K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2023, art. 17). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).