I OSK 2059/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 27 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.M. i J.K. o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej J.M. i J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1114/22 w sprawie ze skargi J.M. i J.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2022 r., nr DN.gn.625.133.2021 w przedmiocie umorzenia z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 stycznia 2023r., sygn. akt I SA/Wa 1114/22, oddalił skargę J.M. i J.K. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2022 r., nr DN.gn.625.133.2021 w przedmiocie umorzenia z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, kwestionując zasadność decyzji, wnieśli m.in. o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy K 2/22 w przedmiocie zbadania zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, uzasadniając wniosek twierdzeniem, że rozstrzygnięcie sprawy może zależeć od wyniku postępowania prowadzonego przed Trybunałem Konstytucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Do Trybunału Konstytucyjnego rzeczywiście wpłynął wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa: 1) z art. 2 Konstytucji RP; 2) z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji; 3) z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji - przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. W ocenie Rzecznika poważne wątpliwości w zakresie zgodności ww. przepisu z Konstytucją budzi rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie postępowań pozostających w toku. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634.; dalej: p.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Analizując celowość zawieszenia postępowania, sąd powinien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu. Rozstrzygnięcie w innym, toczącym się postępowaniu musi mieć dla rozpatrywanej sprawy charakter prejudycjalny, co oznacza, że sąd może zawiesić postępowanie, gdy rozstrzygnięcie innej sprawy będzie determinowało sposób rozstrzygnięcia zawisłej przed tym sądem sprawy. Zastosowanie przez sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena pozostawiona została więc do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 2021 r., III OSK 919/21 podkreślił także, że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również celowością, sprawiedliwością, jak i ekonomiką procesową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodzi. Za koniecznością zawieszenia postępowania kasacyjnego nie przemawiają bowiem względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Podkreślić trzeba, że poza wynikającym z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Także treść art. 7 p.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy. Nawet zatem w przypadku przyjęcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do rozpoznania, sąd administracyjny ma obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tymczasem, jak wynika z udostępnionych publicznie przez Trybunał Konstytucyjny informacji w sprawie o sygn. akt K/22 (https://trybunal.gov.pl/s/k-2-22), od dnia wpływu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do dnia wydania niniejszego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny, Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył terminu rozprawy. Kierując się zatem powołaną we wcześniejszych rozważaniach zasadą ekonomiki procesowej oraz koniecznością rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w przypadku wydania orzeczenia na podstawie przepisu uznanego następnie za niekonstytucyjny, skarżący kasacyjnie nie zostaną pozbawieni możliwości obrony swoich praw. W art. 272 § 1 p.p.s.a. przewidziano bowiem możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Wobec tego interes strony jest należycie zabezpieczony. Nie znajdując w niniejszej sprawie podstaw do zawieszenia postępowania ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2023 r., Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.