I OSK 2059/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1620/21 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr .[...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego postanawia: zawiesić postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały zarejestrowanej pod sygnaturą I OPS 2/23.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1620/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr DO-II.7610.12.2021.AK w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa użytkowania wieczystego. Sąd Wojewódzki wskazał, że Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. - dalej "u.g.n.") oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. nr NWIV.752.31.2016 odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha KW nr [...], nr [...] o pow. [...] ha KW nr [...] i nr [...] o pow. [...] ha KW nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr DO-II.7610.12.2021.AK. Sąd Wojewódzki wskazał, że wnioskodawca na potwierdzenie istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do nieruchomości przedłożył kopię decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1987 r. o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], wyszczególnionych w załączniku nr 1 wraz z załącznikiem nr 1, kopię decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 8 sierpnia 1988 r. o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r., kopię oświadczenia Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w Katowicach o aktualizacji ceny gruntu będącego przedmiotem użytkowania wieczystego [...] w [...] z dnia 4 września 1992 r. nr UR-OG- 7224/313/R/92. Sąd Wojewódzki podnisół, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159) wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Tymczasem, decyzje opłatowe z 1987r. i 1988r. nie zawierają wzmianki o konkretnej decyzji przekazującej [...] sporne nieruchomości w użytkowanie, zatem - jak wskazał Sąd Wojewódzki - nie mogły być uznane za dokumenty potwierdzające istnienie prawa zarządu do przedmiotowych gruntów. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] S.A. z siedzibą w [...] zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rozwoju Pracy i Technologii, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegającym na braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności bezzasadnego uznania, iż przedłożone dowody w postaci: kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1987 r., Nr G.8224/b/286/87 o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], wyszczególnionych w załączniku nr 1 wraz z załącznikiem nr 1, kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 8 sierpnia 1988 r. nr G.8224/b/283/87/88 o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r., kopii oświadczenia Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Rejonowego w Katowicach o aktualizacji ceny gruntu będącego przedmiotem użytkowania wieczystego [...] w [...] z dnia 4 września 1992 r, nr UR-OG-7224/313/R/92, protokołu zdawczo — odbiorczego z dnia 20 maja 1996 r. spisanego w celu wykonania decyzji Prezydium [...] w [...] z dnia 18 kwietnia 1963 r., nr GKM-MT-12/41/63 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] w [...] terenu o łącznej powierzchni 3.3355 ha oraz decyzji Prezydium [...] w [...] z dnia 22 maja 1964 r., nr GKM-MT-12/12/64 w sprawie przekazania w użytkowanie [...] w [...] terenu o łącznej powierzchni 1,9372 ha, protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 27 grudnia 1949 r., orzeczenia Ministra Przemyślu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r., nie są wystarczające do ustalenia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu względem spornych nieruchomości, uzasadniające stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy prawa. Zarzucono też naruszenie prawa materialnego , co miało wpływ na wynik sprawy: 1.art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), dalej GospNierU, w związku z art. § 4 ust. 6 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia tych przepisów, podczas gdy pomimo wskazania przez skarżącą dokumentów w postaci: kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 sierpnia 1987 r., Nr G.8224/b/286/87 o ustaleniu ceny gruntów położonych w [...], wyszczególnionych w załączniku nr 1 wraz z załącznikiem nr 1, kopii decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 8 sierpnia 1988 r. nr G.8224/b/283/87/88 o zmianie ww. decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r., protokołu zdawczo — odbiorczego z dnia 27 grudnia 1949 r., orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 grudnia 1947 r., będących podstawą do stwierdzenia prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. i w konsekwencji stwierdzenia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, organ odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa przez [...] względem spornych działek, 2. art. 87 obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w związku z art. § 4 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa, może być stwierdzone tylko w przypadku wydania decyzji przekazującej w zarząd lub użytkowanie przed 1 sierpnia 1985 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisów nie prowadzi do talach wniosków. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że wbrew stanowisku Sądu I instancji (strona 9 uzasadnienia), w którym odwołano się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt 6/99 (OTK 1999, nr 7, poz. 159), z powołanego przypisu rozporządzenia nie wynika aby warunkiem sine qua non udowodnienia prawa zarządu było wykazanie w tej decyzji informacji o ustanowieniu prawa zarządu na rzecz danego podmiotu. Taki sposób interpretacji powołanego przepisu rozporządzenia nie jest zgodny z jego literalnym brzmieniem, a przede wszystkim godzi w zasadę swobodnej oceny dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 223 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z uwagi na fakt, że Prokurator Generalny wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały wyjaśniającej przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych: "Czy w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, za samoistny dowód wykazujący posiadanie gruntów w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) powinna być uznana decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120), w związku z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.)?" kontrola prawidłowości dokonanej przez Sąd Wojewódzki oceny decyzji opłatowych z 1987 r. i 1988 r. dotyczy kwestii prawnej będącej istotą sprawy niniejszej, należało zawiesić postępowanie kasacyjne. Pytanie prawne zostało zarejestrowane pod sygnaturą I OPS 2/23. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji