I OSK 2036/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. T. i J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 502/22 w sprawie ze skargi M. T. i J. T. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2022 r. nr GKII.7221.67.2021 w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 502/22, oddalił skargę M. T. i J. T. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2022 r. nr GKII.7221.67.2021 w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Sąd I instancji stwierdził po pierwsze, że w sprawie nie jest kwestionowane to, iż wpis, którego sprostowania domagają się skarżący dokonano na podstawie wniosku z dnia 11 maja 2015 r. Skarżący również podpisali wówczas wniosek, co miało ten skutek, że organ I instancji dokonał wpisu w drodze czynności materialno - technicznej. Dopiero wnioskiem z dnia 22 września 2021 r. wnioskodawca żądał sprostowania błędnego/nieprawidłowego wpisu z dnia 11 maja 2015 r. poprzez sprostowanie i przywrócenie poprzedniego stanu klasyfikacji gruntów i budynków W trakcie postępowania skarżący podkreślali, że działali w zaufaniu do geodety, który sporządził dokumentację pracy geodezyjnej. Po drugie, zdecydowanie krytycznie należy odnieść się do aktualizacji wpisów ewidencyjnych na podstawie ponownej oceny dokumentów archiwalnych. Otóż nie można pominąć, iż na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów (art. 22 ust. 2 P.g.k.). Reasumując, Sąd zaakceptować rozstrzygnięcie organu oparte na twierdzeniu, iż skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów świadczących o tym, że stan wykazany w operacie ewidencyjnym wymaga aktualizacji na wniosek. Wskazane przez skarżących zapisy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czy też zapisy w decyzji o pozwoleniu na budowę nie są informacjami, w oparciu o które można by dokonać aktualizacji ewidencji w zakresie żądanym przez skarżących. Skarga kasacyjna na powyższe została złożona przez M. T. i J. T., którzy zaskarżyli wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, a to w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a., pomimo iż Organ II instancji przeprowadził postępowania administracyjne w sposób sprzeczny z jego podstawowymi zasadami, w szczególności nie podjął czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, a to w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., pomimo iż Organ nie uwzględnił w sprawie przedstawionych przez Skarżących dowodów w postaci prawomocnych decyzji o pozwoleniu na budowę, z których wynika zupełnie inne przeznaczenie gruntów od tych, które zostały zaktualizowane na podstawie wniosku z dnia 11.05.2015 r., a wniosek z 11.05.2015 r. jako sprzeczny z istniejącymi dokumentami (m.in. decyzją pozwolenia na budowę) nie powinien stanowić podstawy wpisu zmiany danych w ewidencji; II. Równocześnie na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a, w/w wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to: a) art. 24 ust. 2a pkt 1 lit .c) i d) i 2b pkt 1 lit. a) i d) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że błędy w ewidencji gruntów i budynków dla działki o numerze 351/20 położonej w Imielinie przy ul. Malczewskiego, wskazane przez Skarżących nie mogą zostać poprawione z urzędu, pomimo, iż zawierają one oczywiście błędne informacje powstałe w wyniku błędnej aktualizacji danych przez Organ na podstawie nieprawidłowego wniosku z dnia 11.05.2015 r. Biorąc pod uwagę powyższe wniesiono o - zmianę Wyroku Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt. II SA/GI 502/22 i uchylenie decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 27.01.2022 r., GKII.7221.67.2021.oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty Bieruńsko - Lędzińskiego z dnia 6 grudnia 2021 r. Ewentualnie o: - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Jednocześnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczono, iż Skarżący zrzekają się rozprawy Wniesiono także o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne, co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż wskazywane przez kasatora uchybienia tym przepisom, były wynikiem wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, dlatego zasadne jest odniesienie się do wskazanych zarzutów łącznie. W przedmiotowej sprawie istotą problemu jest to, czy organy zasadnie odmówiły na wniosek właściciela aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na przywróceniu poprzedniego zapisu użytków gruntowych dla działki nr 351/20, położonej w Imielinie. Naczelny Sąd Administracyjny wykonując sądowoadministracyjną kontrolę instancyjną podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. W tym zakresie wymaga wyłącznie przypomnienia, że podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków są przepisy art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm. dalej p.g.r.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390), zwanego dalej "rozp.". Regulacje te stanowią, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu, którymi mogą być dokumenty tam wskazane. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można również dokonywać prostowania, jak i usuwania danych błędnych. Sąd kasacyjny podziela ustalenie zaskarżonego wyroku, iż aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2022 r., sygn. I OSK 1118/19 publik. CBOSA). Zdecydowanie nie można stawiać znaku równości pomiędzy prostowaniem błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a żądaniem dokonania przez organ na podstawie tych samych danych wpisu o innej treści od poprzednio dokonanego. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest natomiast dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści przywołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 p.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożyli 1 maja 2015 r. do Starosty wniosek wraz kompletną dokumentacją geodezyjną o dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczący działki nr 351/20, położonej w [...]. Wniosek ten został uwzględniony w trybie czynności materialnotechnicznej. Następnie 27 września 2021 r. do Starosty wpłynął kolejny wniosek M.T., w którym wnosił o przywrócenie poprzedniego stanu klasyfikacji gruntów i budynków. W uzasadnieniu wniosku wskazywał, że poprzednio nie analizował złożonego wniosku i dział w pełnym zaufaniu do geodety, który przygotowywał dokumentację. Należy jednak stwierdzić, ze przepisy o ewidencji gruntów nie znają takiej instytucji jak "przywrócenie poprzedniego wpisu", wykreślenie danego wpisu nie powoduje bowiem, przywrócenia wcześniejszego wpisu. Natomiast wpis o takiej treści może być ponownie dokonany, gdy jest on zgodny z aktualnym stanem faktycznym czy prawnym. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów polega bowiem na wprowadzaniu bieżących zmian dotyczących informacji, które zawarte są w ewidencji. Oczywiście może mieć miejsce sytuacja, gdy wprowadzana aktualnie zmiana będzie tożsama z wpisem, który już wcześniej miał miejsce, ale nastąpi to nie wyniku przywrócenia poprzedniego wpisu, ale dokonania nowego wpisu w związku z bieżącymi zmianami, które zaistniały po dacie kwestionowanego wpisu. Nie ulega wątpliwości, że aktualnie wykazane w ewidencji gruntów i budynków dane dotyczące przedmiotowej działki i posadowionych na tej działce budynków zarejestrowane są w ewidencji od 2015 r. w oparciu o wniosek właścicieli przedmiotowej działki i wskazaną w tym wniosku dokumentację geodezyjną, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego maja 2015 r. Zgodnie z wówczas obowiązującym przepisem art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjne i aktualizacja ewidencji gruntów i budynków następowała w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmowała informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy lub wnioskodawców. Natomiast to, że skarżący kasacyjnie aktualnie twierdzą, że przedmiotowy wniosek przygotowany został przez geodetę uprawnionego, a oni sami tego wniosku nie analizowali szczegółowo i nie byli świadomi jego znaczenia, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Z tego względu konkluzja organów o braku podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących była prawidłowa. Organy prawidłowo ustaliły, a co właściwie zaakceptował Sąd wojewódzki, że aktualnie ujawnione informacje w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej oznaczonej nr [...], położonej w [...], zostały wprowadzone w oparciu o dokumentację geodezyjną przyjętą do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego wedle obowiązujących norm. W takiej sytuacji organy słusznie odmówiły dokonania aktualizacji, bowiem po analizie materiałów Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego nie stwierdzono, aby zawierały one oczywiste błędy. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.