I OSK 1999/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 258/24 w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 7 marca 2024 r. znak: SKO.PS-80/8309/4820/2023 w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 10 lipca 2024 r. II SA/Ke 258/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: SKO, Kolegium) z 7 marca 2024 r. nr SKO. [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami: uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w części odmawiającej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka J.G.. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Busko-Zdroju decyzją z 27 października 2023 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój, rozpoznając wniosek I.G. z 11 października 2023 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci J.G. oraz J.G.W. postanowił: - przyznać zasiłek rodzinny na dziecko J.G. na okres od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2024 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie; - przyznać dodatek do zasiłku rodzinnego na ww. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100,00 zł jednorazowo we wrześniu 2024 r.; - odmówić przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka; - przyznać zasiłek rodzinny na dziecko J.G.W. na okres od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2023 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie; - przyznać dodatek do zasiłku rodzinnego na ww. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100,00 zł jednorazowo we wrześniu 2024 r. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka J.G. nie został przyznany, gdyż wnioskodawca nie spełnił definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. I.G. zaskarżyła powyższą decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach podnosząc, że ojciec jej drugiego dziecka J.G.W. – T.W. nie jest ojcem J.G., nie jest również jego prawnym opiekunem, zaś jedynym prawnym i faktycznym opiekunem J.G. jest ona, jako matka samotnie wychowująca dziecko. Wspomnianą na wstępie decyzją z 7 marca 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. SKO podzieliło stanowisko odnośnie braku podstaw do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Przytaczając brzmienie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.; dalej: u.ś.r.), Kolegium podkreśliło, że dochód na osobę w rodzinie uprawnia I.G. do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci J.G. i J.G.W.. Powyższe w przedmiotowej sprawie jest bezsporne. Istota sporu sprowadza się do wykładni pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko i rozstrzygnięcia, czy jest nią osoba pozostająca w związku partnerskim i wychowująca dziecko spoza tego związku oraz dziecko pochodzące ze związku z partnerem. Według brzmienia art 3 pkt 17a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. I.G. jest osobą niezamężną i wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, co sprawia, że nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Dokonując wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. Kolegium stwierdziło, że pierwsza część definicji osoby samotnie wychowującej dziecko - określająca stan cywilny takiej osoby jest jasna i nie wymaga szczególnej interpretacji. Natomiast dla prawidłowej wykładni pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" konieczne jest odwołanie się do treści pozostałych przepisów ustawy. Z art. 3 pkt 16 i art. 3 pkt 4 u.ś.r. wynika, że rodzinę mogą tworzyć dzieci, które nie są wyłącznie dziećmi własnymi wnioskodawcy, ale również mogą to być dzieci tylko jednej z osób tworzących aktualny związek. Ponadto w skład rodziny wchodzą rodzice tych dzieci. Prawo do świadczeń rodzinnych, w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ustala się biorąc pod uwagę aktualną sytuację faktyczną i dochodową rodziny, wynikającą m.in. z jej składu osobowego. Zatem definicję osoby samotnie wychowującej dziecko należy wykładać w kontekście przyjętego przez ustawodawcę znaczenia pojęcia rodziny. W ocenie SKO z art. 3 ust. 17a u.ś.r. wynika więc, że osoby w nim wymienione, takie jak: panna, kawaler, wdowa, wdowiec oraz osoba pozostająca w separacji, nie mogą być uznane za samotnie wychowujące dziecko, jeśli wychowując dziecko z wcześniejszego związku, jednocześnie wychowują co najmniej jedno wspólne dziecko z jego rodzicem. Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje nie tylko pojęcie "osoby samotnie wychowującej dziecko", lecz także pojęcie "rodziny". Pojęcie rodziny i członka rodziny jest istotne z punktu widzenia całego systemu świadczeń rodzinnych, uregulowanego w jednej ustawie. W analizowanej sytuacji I.G. wychowuje jedno z dzieci wspólnie z jego rodzicem T.W., zatem skład jej rodziny w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wygląda następująco: odwołująca, dwoje jej dzieci oraz aktualny partner (będący ojcem drugiego dziecka). W takiej sytuacji dochody obojga partnerów - rodziców dzieci są brane pod uwagę przy ustalaniu przesłanek dochodowych zawartych w przepisach art. 5 u.ś.r., nawet jeżeli świadczenie rodzinne ma być przyznane na dziecko, którego tak jak w sprawie niniejszej matka pozostaje w związku z nieformalnym z mężczyzną niebędącym ojcem tego dziecka. I.G. w skardze do WSA w Kielcach zaskarżyła jedynie część decyzji dotyczącą odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. I.G. wskazała, że ojciec jej syna J.G. jest nieznany, a nie można uznać, by w świetle art. 3 pkt 17a u.ś.r. dziecko miał wychowywać również jego ojczym, chyba, że osoba ta adoptowała dziecko, co w tym przypadku nie miało miejsca. Wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji w części zaskarżonej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wskazał, że kontrolą sądowoadministracyjną, z uwagi na zakres zaskarżenia, została objęta decyzja SKO z 7 marca 2024 r. wyłącznie w części dotyczącej odmowy przyznania stronie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka J.G.. Stanowisko SKO w tej ostatniej kwestii, w ocenie Sądu I instancji, nie zasługiwało na aprobatę. Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, zawarta obecnie w art. 3 pkt 17a u.ś.r., zastąpiła definicję zawartą uprzednio w art. 3 pkt 17 u.ś.r., który to przepis - z uwagi na jego niekonstytucyjność oraz niezgodność z Konwencją o prawach dziecka - stracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 maja 2005 r. K 16/04 (OTK-A 2005/5, poz. 51). Zmianie w porównaniu do poprzedniej wersji przepisu uległa jego część końcowa. W zamian za sformułowanie: "jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka" ustawodawca zawarł stwierdzenie: "chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem". Dokonanie zmiany brzmienia przepisu, jak wynika z aktualnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, nie zniwelowało wątpliwości, jakie pojawiały się na kanwie stosowania definicji zawartej uprzednio w art. 3 pkt 17 u.ś.r. W szczególności również obecnie podnosi się, że przepis art. 3 pkt 17a u.ś.r. nie odbiega w żaden sposób od istotnej treści art. 3 pkt 17 u.ś.r. w pierwotnym brzmieniu. W konsekwencji przyjmuje się, że oba przepisy zawierają taką samą normę i nie ma przeszkód, by można było dokonać wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. zgodnie z argumentacją zawartą w wyroku TK z 18 maja 2005 r. (por. K. Małysa-Sulińska [red.], "Świadczenia rodzinne. Komentarz", WKP 2023, t. 61 do art. 3 u.ś.r.). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa TK, w szczególności z ww. wyroku z 18 maja 2005 r. oraz późniejszego wyroku z 23 czerwca 2008 r. P 18/06 (OTK-A 2008/5/83), prowadzi do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym), nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego też dziecko wychowujące się w tzw. rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej dotyczącej art. 3 pkt 17a u.ś.r. (por. m.in. wyroki NSA: z 7 czerwca 2013 r. I OSK 2162/12; z 12 października 2016 r. I OSK 345/15; z 2 czerwca 2017 r. I OSK 26/17; z 20 czerwca 2018 r. I OSK 1876/16; z 8 listopada 2018 r. I OSK 1083/18; i inne). W ocenie Sądu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie również argumentacja przywołana przez SKO dotycząca tego, że definicję osoby samotnie wychowującej dziecko należy wykładać w kontekście przyjętego przez ustawodawcę znaczenia pojęcia rodziny (art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Słusznie zauważył WSA w Lublinie w wyroku z 23 marca 2023 r. II SA/Lu 122/23, że inny jest cel definicji "rodzica samotnie wychowującego dziecko", zaś inny definicji "rodziny". W konsekwencji brak jest sprzeczności pomiędzy traktowaniem skarżącej jako osoby samotnie wychowującej dziecko w kontekście wykładni i zastosowania art. 3 pkt 17a i art. 11 a ust. 1 u.ś.r. z jednej strony, zaś z drugiej uwzględnianiem jej obecnego partnera w kręgu członków jej rodziny, a w konsekwencji również zaliczaniem jego ewentualnego dochodu do dochodu rodziny. Nie budzi wątpliwości, że partner skarżącej jest członkiem jej rodziny w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 16 u.ś.r., bez względu na to, czy jest ojcem biologicznym wszystkich dzieci wchodzących w skład rodziny. Skoro jedną z kluczowych przesłanek determinujących przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym dodatku do zasiłku, jest sytuacja materialna rodziny, to na kształt tej sytuacji wpływają dochody wszystkich członków rodziny wskazanych w definicji ustawowej. Nieracjonalne byłoby wręcz wykluczanie z tego grona partnera wyłącznie dlatego, że nie jest rodzicem biologicznym jednego z dzieci. Na gruncie przepisów u.ś.r, nie ma więc przeszkód, aby uznać za samotnie wychowującą dziecko osobę pozostającą w kolejnym związku (małżeńskim bądź nieformalnym), jednak taki status świadczeniobiorcy nie oznacza automatycznie, że do rodziny nie wlicza się kolejnego partnera (małżonka, bądź przy spełnieniu określonych warunków, również konkubenta) osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, niebędącego rodzicem jej dzieci, a w konsekwencji, że do dochodów rodziny nie wlicza się dochodów tegoż partnera (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r,, sygn. akt I OSK 133/18). Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji w zakresie, w jakim odmawiają przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka J.G., naruszają w istotny sposób art. 3 pkt 17a i art. 11 a ust. 1 u.ś.r. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 10 lipca 2024 r. II SA/Ke 258/24, wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciło mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 17a w zw. z art. 11a ust. 1 u.ś.r., poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do stwierdzenia, że okoliczność, iż I.G. (matka) wychowuje córkę J.G.W. wspólnie z konkubentem T.W. (będącym jej ojcem), nie zmienia jej statusu prawnego, jako osoby samotnie wychowującej dziecko J.G. pochodzącego z jej wcześniejszego związku, gdyż jako jedyna osoba sprawuje nad nim władzę rodzicielską, a w konsekwencji uznanie, że warunek "wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem" należy odnosić nie do każdej osoby związanej z jednym z rodziców dziecka, ale do rodzica dziecka, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, podczas gdy skarżąca wraz z konkubentem wspólnie wychowują ich córkę oraz syna z poprzedniego związku skarżącej, a tym samym tworzą razem rodzinę w rozumieniu ustawy. Wobec tak wywiedzionych zarzutów Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zrzekło się też rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Istota zarzutów skargi kasacyjnej i całej sprawy sprowadza się do właściwego rozumienia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Oznacza to – zgodnie z art. 3 pkt 17a u.ś.r. – pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Skarżące kasacyjnie SKO przyjęło, zgodnie z gramatyczną treścią przepisu, że skoro I.G. "wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko [J.G.W.] z jego rodzicem", to mimo że jest panną i posiada ponadto jeszcze jedno dziecko z innego związku (J.G.), którego ojciec nie jest znany, to nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie stanowisko skarżącego kasacyjnie SKO podziela. Sąd I instancji negując stanowisko organu wyszedł z założenia, że art. 3 pkt 17a u.ś.r. nie odbiega w istotny sposób od treści art. 3 pkt 17 u.ś.r. w pierwotnym brzmieniu, a ten ostatni przepis został uznany wyrokiem TK z 18 maja 2005 r. K16/04 za niezgodny z Konstytucją RP oraz Konwencją o prawach dziecka. W konsekwencji przyjął, że oba przepisy zawierają taką samą normę i nie ma przeszkód, by można było dokonać wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. zgodnie z argumentacją zawartą w wyroku TK z 18 maja 2005 r. W konsekwencji Sąd I instancji podzielił stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa TK, w szczególności z wyroku z 18 maja 2005 r. oraz późniejszego wyroku z 23 czerwca 2008 r. P 18/06 (OTK-A 2008/5/83), prowadzi do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym), nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego też dziecko wychowujące się w tzw. rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Wspomniany przepis stanowi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka. Zdaniem Sądu I instancji takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. m.in. wyroki NSA: z 7 czerwca 2013 r. I OSK 2162/12; z 12 października 2016 r. I OSK 345/15; z 2 czerwca 2017 r. I OSK 26/17; z 20 czerwca 2018 r. I OSK 1876/16; z 8 listopada 2018 r. I OSK 1083/18 i inne). Konfrontację tych poglądów zacząć należy od tego, czy rzeczywiście definicja zawarta w obecnym art. 3 pkt 17a u.ś.r. jest normatywnie tożsama z poprzednią normą zawartą w art. 3 pkt 17 u.ś.r., uznaną przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją RP oraz Konwencją o prawach dziecka (wyrokiem z 18 maja 2005 r. K16/04) oraz jaki był powód takiego rozstrzygnięcia. Art. 3 pkt 17 stanowił, że samotne wychowywanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Obecny art. 3 pkt 17a stanowi, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. O ile podmiotowe (w znaczeniu stanu cywilnego) oznaczenie osoby samotnie wychowującej dziecko: panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona – nie zmieniło się, o tyle warunek "jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka" uległ zmianie na taki, że osobą samotnie wychowującą dziecko nie może być ktoś, kto wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Poprzednio zatem samotne wychowywanie dziecka, przy tym samym zakresie podmiotowym przepisu, wiązało się z brakiem wspólnego jego wychowywania z drugim z rodziców. Obecnie natomiast wychowywanie wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem wyklucza uznanie za osobę samotnie wychowującą, w odniesieniu do innych dzieci. Treść normatywna tych dwóch przepisów – poprzedniego art. 3 pkt 17 u.ś.r. i obecnego art. 3 pkt 17a u.ś.r. – jest zatem zupełnie inna, wbrew temu co ustalił Sąd I instancji. Obecna norma nie była natomiast przedmiotem kontroli konstytucyjnej. Z uwagi na różną treść norm nie można też przyjąć, że mamy do czynienia ze sprawą, która z punktu widzenia zasad konstytucyjnych została już oceniona czy rozstrzygnięta. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie podziela tych poglądów orzecznictwa, które odwołując się do niewłaściwego założenia o braku istotnych różnic pomiędzy normami zawartymi w poprzednim art. 3 pkt 17 u.ś.r. i obecnym art. 3 pkt 17a u.ś.r., odmawiają zastosowania obecnej ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, zastępując ją zasadami wywodzonymi wprost z Konstytucji. Jako przykład takiego orzecznictwa można wskazać wyrok NSA z 11 grudnia 2020 r. I OSK 1877/20 (LEX nr 3179792), gdzie przyjęto, że "skoro aktualnie obowiązujący przepis art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.) nie odbiega w żaden sposób od istotnej treści przepisu art. 3 pkt 17 ww. ustawy w pierwotnym brzmieniu, a który to przepis został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. (sygn. akt K 16/04) za niezgodny z Konstytucją RP oraz Konwencją o prawach dziecka, a zatem oba przepisy zawierają taką samą normę, to nie ma przeszkód by w rozpoznawanej sprawie można było dokonać wykładni art. 3 pkt 17a omawianej ustawy zgodnie z argumentacją zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., zwłaszcza, że także w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny zauważył, że (cyt.): "choć definicja osoby samotnie wychowującej dziecko w ustawie o świadczeniach rodzinnych została zmieniona po krytykującym ją wyroku w sprawie o sygn. akt K 16/04, w dalszym ciągu aktualna pozostaje znaczna część stawianych wobec niej wówczas zarzutów"." W konsekwencji we wskazanym wyżej wyroku z 11 grudnia 2020 r. NSA przyjął, że "Przesłanka samotnego wychowywania dziecka - w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r. - spełniona jest zawsze, gdy dziecko jest wychowywane tylko przez jednego z rodziców, co oznacza, że osoba pozostająca w związku małżeńskim i wychowująca dziecko spoza małżeństwa jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r." Tak odczytanej normy zawartej w art. 3 pkt 17a u.ś.r. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie ze wskazanych wyżej powodów nie podziela. Wbrew temu co stwierdził Sąd I instancji stanowisko, którego egzemplifikacją jest wyrok NSA z 11 grudnia 2020 r. I OSK 1877/20, nie jest ugruntowane, bowiem istnieją też orzeczenia, z których wynika, że "Również osoba pozostająca w związku nieformalnym, jakim jest konkubinat i wychowującą wspólnie z konkubentem co najmniej jedno wspólne dziecko, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w odniesieniu do dziecka z wcześniejszego związku - w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r." (wyrok NSA z 13.01.2022 r. I OSK 760/19, LEX nr 3328326). Zauważyć przy tym należy, że odwoływanie się przy konstruowaniu definicji osoby samotnie wychowującej dziecko wprost do zasad konstytucyjnych stanowiących wzorce kontroli konstytucyjnej w wyroku TK z 18 maja 2005 r. K 16/04, z pominięciem obecnej legalnej definicji ustawowej, która nie była przedmiotem kontroli konstytucyjnej i zawiera odmienną od poprzedniej treść normatywną, nie może być uznane za wykładnię prokonstytucyjną art. 3 pkt 17a u.ś.r. i może być uznane za nieuzasadnione niezastosowanie normy ustawowej. Dużą ostrożność należy zachować też przy przenoszeniu ocen zawartych w uzasadnieniu wyroku TK z 18 maja 2005 r. K 16/04 do obecnego - różnego, jak zaznaczono wyżej - stanu prawnego, zwłaszcza że niekonstytucyjność poprzedniej normy została stwierdzona z uwagi na to, "że regulacja przesłanek uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego jest nie tylko niejasna, ale niespójna z regulacją przewidzianą w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym" (cytat z uzasadnienia wyroku TK). Natomiast zalecenia w stosunku do ustawodawcy zawarte w uzasadnieniu powyższego wyroku TK - "Ustawodawca kierujący się tymi kryteriami powinien odróżnić z jednej strony takie sytuacje, gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, a zatem każde z nich jest uprawnione i obowiązane do wychowywania dziecka, a z drugiej strony takie, w których władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu z rodziców (co ma miejsce wtedy, kiedy drugi z rodziców nie żyje, kiedy stosunek rodzicielstwa nie został ustalony co do obojga rodziców, a także w sytuacji, kiedy ojcostwo dziecka zostało wprawdzie ustalone, ale w wyroku ustalającym ojcostwo sąd nie przyznał ojcu dziecka władzy rodzicielskiej)", zostały uwzględnione w art. 11a ust. 1 u.ś.r. W takiej sytuacji za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 3 pkt 17a w zw. z art. 11a ust. 1 u.ś.r. Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 151 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę (pkt 1 wyroku). Jednocześnie, z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie uznał, że nastąpił szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 207 § 2 p.p.s.a., i na tej ostatniej podstawie prawnej odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu.