I OSK 1982/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 812/23 w sprawie ze skargi K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 17 lutego 2023 r. nr SKO-NP-4115-442/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy R. z dnia 22 sierpnia 2022 r., znak ŚRWFA.000230.2022.SP; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz K.J. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 812/23, oddalił skargę K.J., zwanego dalej "skarżącym" lub "skarżącym kasacyjnie", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, zwanego dalej "Kolegium", z dnia 17 lutego 2023 r., znak sprawy: SKO-NP-4115-442/22, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – B.J., legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 26 maja 2022 r., kwalifikującym ją do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji od dnia 4 marca 2022 r. Wójt Gminy R., zwany dalej "organem I instancji", decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadniając decyzję organ powołał się na treść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.". Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia uzasadniona została okolicznością, że niepełnosprawność matki skarżącego nie powstała w czasie wskazanym w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a nadto obok skarżącego osobą zobowiązaną do alimentacji jest jego siostra J.K., która legitymuje się jedynie orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu pierwszej instancji, analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do uznania, że zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia, zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 30 czerwca 2022 r.) przez skarżącego, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium generalnie zaakceptowało stanowisko przedstawione przez organ pierwszej instancji. Kolegium wskazało jedynie, że to, iż nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącego, a znaczny stopień niepełnosprawności ustalono w wieku 75 lat, nie może – w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 – stanowić podstawy decyzji odmownej. Na powyższą decyzję złożono skargę do Sądu I instancji, w której podniesiono następujące zarzuty: 1) naruszenie art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", przez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, nieustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy; 2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że siostra skarżącego ma obiektywną możliwość udzielania pomocy w opiece nad matką albo finansowania tej opieki, podczas gdy nie ma takiej możliwości, a posiadanie rodzeństwa nie stanowi przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; 3) naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na skutek błędnego przyjęcia, że: a) nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką z uwagi na to, iż skarżący nie wykreślił działalności z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej, a zawieszenie jej wykonywania nie nastąpiło w rozumieniu art. 16b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podczas gdy każde zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej stenowi rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.; b) posiadanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy posiadanie statusu osoby bezrobotnej oraz przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie wykluczają przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; c) siostra skarżącego ma obiektywną możliwość udzielania pomocy w sprawowaniu opieki, a posiadanie przez skarżącego rodzeństwa wyklucza możliwość przyznania świadczenia, w sytuacji gdy siostra z przyczyn obiektywnych nie ma możliwości wspierania skarżącego ani osobiście, ani finansowo w takim stopniu, aby skarżący mógł podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, a nadto samo w sobie posiadanie rodzeństwa nie jest przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 30 listopada 2023 r. oddalił skargę. W motywach wyroku podniesiono, że nie zostały spełnione przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przede wszystkim przesłanka związku przyczynowego między brakiem zatrudnienia skarżącego a pomocą świadczoną matce - choć część argumentacji sformułowanej w zaskarżonej decyzji nie jest do końca trafna. Zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że B.J. wprawdzie jest osobą obłożnie chorą, ale - zważywszy na ogół okoliczności sprawy - opieka nad nią nie implikuje konieczności rezygnacji z pracy przez skarżącego. W tym też kontekście organ odwoławczy trafnie wskazał na możliwość skorzystania z usług opiekuńczych, a także na to, że w opiece nad B.J. powinna uczestniczyć również jej córka J.K. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostały przy tym wyeksponowane okoliczności, które jednoznacznie świadczą o tym, że J.K. nie ma obiektywnych przeszkód, by powinnościom wynikającym z obowiązku alimentacyjnego względem matki czynić zadość. J.K. mieszka w tej samej miejscowości co matka, nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie jest osobą niezdolną do pracy, nie ma na utrzymaniu dzieci, gospodaruje z mężem. Mąż J.K. również nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym; wprawdzie tylko dorywczo, ale pracuje. J.K. po pracy opiekuje się wnukami, jednak nie można tego uznać za przeszkodę w sprawowaniu opieki nad matką, gdyż obowiązek alimentacyjny wobec matki ma pierwszeństwo. Sąd I instancji zwrócił uwagę na obowiązek alimentacyjny dzieci względem rodziców. Od wyroku Sądu I instancji skargę kasacyjną wniósł skarżący. Zaskarżając wyrok w całości podniesiono podstawę kasacyjną przewidziane w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że na podstawie art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 1a tej ustawy skarżącemu K.J. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, z uwagi na to, że zobowiązaną do alimentacji wobec matki B.J. jest także siostra skarżącego – J.K., podczas gdy zgodnie z brzmieniem tego przepisu (art. 17 ust. 1a u.ś.r.), osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: • rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; • nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; • nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż K.J. jako osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z J.K. jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ przepis art. 17 ust. 1a tej ustawy odnosi się do innych osób niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki; 2. naruszenie prawa materialnego - art. 17 ust. 6 u.ś.r. poprzez uznanie, iż rozpatrywany w sprawie stan faktyczny nie przesądza o tym, iż doszło do rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, podczas gdy z przedstawionego w sprawie stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż Pan K.J. zrezygnował z zatrudnienia tylko i wyłącznie w celu sprawowania opieki nad obłożnie chorą mamą - Panią B.J. Skarżący kasacyjnie w oparciu o powołane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Stosownie do art. 176 § 2 P.p.s.a. zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Jeżeli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie zasadniczym przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest wykładnia at. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie występowania związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W związku z tym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu z Dz. U. z 2023 r. poz. 390) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W świetle powyższego przepisu jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Charakter takiej opieki musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21, powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od dnia 4 marca 2022 r. Z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, którego ustalenia nie zostały podważone, wynika, że matka skarżącego jest osobą całkowicie leżącą, wymagającą stałej opieki drugiej osoby. Dokonując oceny związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki należy brać pod uwagę wszelkie czynności wykonywane na rzecz osoby z niepełnosprawnością, w tym również tak zwane "zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego", jeżeli stan zdrowia tej osoby uniemożliwia jej wykonywanie takich czynności. Zakres opieki uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależny jest od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim od indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Jeśli nawet opieka ta nie ma charakteru stricte leczniczego, to obejmuje szereg czynności, które mieszczą się w zakresie pielęgnacji osoby niepełnosprawnej (por. wyroki NSA: z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2016/22; z dnia 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2455/23 i I OSK 2242/23; z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 1733/23; z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 451/23; z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 3096/23, I OSK 3100/23 i I OSK 3132/23; z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2937/23). Przyjmuje się, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (por. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Przesłanką jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja (lub powstrzymywanie się) z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Wymóg ten nie jest związany żadnym zakresem etatowym (godzinowym) sprawowanej opieki. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21). Biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że zachodzi określony w art. 17 u.ś.r. związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a obowiązkiem sprawowania bezpośredniej opieki nad niepełnosprawną matką. Charakter i intensywność tej opieki są właściwe dla potrzeb osoby z niepełnosprawnością – działania opiekuńcze realizowane są w sposób ciągły, o każdej porze dnia, bez przerw weekendowych czy świątecznych. Poza faktycznie świadczoną opieką, kluczowe znaczenie ma również ciągła dyspozycyjność skarżącego, gotowego do niesienia pomocy zgodnie z bieżącymi potrzebami i stanem zdrowia matki zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Stan permanentnej dyspozycyjności, w którym pozostaje skarżący wobec niepełnosprawnej matki, bez wątpienia eliminuje możliwość podjęcia pracy lub prowadzenia działalności zarobkowej. Wynikający ze stanu faktycznego sprawy zakres opieki w sposób jednoznaczny wskazuje, że B.J. w sposób oczywisty nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności opiekuna.. W takiej sytuacji nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, że skarżący posiada możliwości podjęcia zatrudnienia, które dałoby się pogodzić ze sprawowaną opieką. Zasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że na podstawie art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 1a tej ustawy skarżącemu K.J. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, z uwagi na to, że zobowiązaną do alimentacji wobec matki B.J. jest także siostra skarżącego – J.K. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji jakoby dla oceny występowania związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną miał znaczenie fakt obciążania obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnej w tym samym stopniu pozostałych dzieci wyżej wymienionej. Jako błędne należało uznać twierdzenie Sądu I instancji, jakoby fakt, że istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji tego ustawowego obowiązku, powodował brak istnienia związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną. Skarżący oraz jego rodzeństwo należą do tej samej, pierwszej grupy osób zobowiązanych alimentacyjnie, a zarazem uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wskazuje, która z tych osób powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ani nie określa kryteriów wyboru takiej osoby. W tej sytuacji nie należy kwestionować, że decyzja ta powinna zostać w gestii rodziny. Kiedy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego składa wniosek o przyznanie świadczenia, brak jest podstaw do odmowy tego prawa wyłącznie z uwagi na istnienie innych dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca nie przewidział takiego wymogu w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W pozostałych przypadkach obowiązują ogólne zasady i przesłanki przyznawania świadczenia, w tym rzeczywiste sprawowanie opieki. Gdy zatem jedno z rodzeństwa faktycznie sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiegając się o świadczenie pielęgnacyjne, nie można mu odmówić tego prawa z uwagi na istnienie innych dzieci, które również mogłyby wypełniać obowiązek alimentacyjny, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21). Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 17 ust. 6 u.ś.r. poprzez uznanie, iż rozpatrywany w sprawie stan faktyczny nie przesądza o tym, iż doszło do rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zarzut ten został sformułowany wadliwie od strony konstrukcyjnej. Skarżący kasacyjnie nie wskazuje bowiem, czy zarzuca naruszenie przywołanego przepisu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, czy przez niewłaściwe zastosowanie, czy też zarzut ten opiera na obu formach naruszenia prawa. Jakkolwiek dwie postacie naruszenia prawa materialnego - przez błędną wykładnię lub jego niewłaściwe zastosowanie - w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane, tym bardziej że ustawodawca wyraźnie je wyodrębnił (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 1610/23). Zarzucane postacie naruszenia prawa materialnego winny być wyraźnie wskazane i uzasadnione. Błąd wykładni polega na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. Zarzut błędnej wykładni powinien obejmować zarówno konkretyzację nieprawidłowości wykładni przeprowadzonej przez sąd wojewódzki, jak i wyjaśnienie prawidłowej - zdaniem strony - rekonstrukcji normy prawnej z przepisu. Natomiast niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego obejmuje nieprawidłowość działania sądu w postaci uznania, że ustalony w sprawie, konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi wpisanemu w hipotezę określonej normy prawnej. Polega on na przyjęciu przez sąd błędnej oceny zastosowania (bądź niezastosowania) przez organ administracji przepisu prawa materialnego w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ocena tego rodzaju zarzutu, może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa wyroku, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Niewłaściwe zastosowanie normy prawa polega w tym przypadku na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie objętej dyspozycją przepisu. Błędne zastosowanie prawa materialnego to błąd polegający na mylnym przyjęciu związku, jaki zachodzi pomiędzy ustalonymi w procesie faktami a przepisem prawnym. Ponadto zarzut naruszenia prawa materialnego nie może w istocie stanowić polemiki z ustaleniami stanu faktycznego, tę bowiem można podjąć w oparciu o zarzut naruszenia przepisów postępowania, którego w skardze kasacyjnej nie postawiono. Uznając jednak, że pierwszy zarzut skargi kasacyjnej jest zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.