I OSK 1905/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 299/23 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 18 stycznia 2023 r. nr SKO.4146.3.23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 23 maja 2023 r. II SA/Łd 299/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z [...] grudnia 2022 r. nr [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Sieradzu zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm; dalej: "u.d.w."), przez jego błędną wykładnię i uznanie, że przyznania świadczenia w postaci dodatku węglowego w warunkach określonych w przedmiotowym przepisie u.d.w., tj. gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie zostało uzależnione od uprzedniego podjęcia przez zainteresowaną osobę działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania gospodarstwa domowego, które to działania nie zakończyły się ustaleniem odrębnego adresu; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm; dalej: "p.g.k."), poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że numer porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu, a wyjątkowo na wniosek zainteresowanych, podczas gdy z powołanego przepisu prawa materialnego wynika, że numer porządkowy budynku nadawany jest zarówno z urzędu, jak i na wniosek zainteresowanych osób, a zatem nie istnieje zasada, z której wynikałoby, że nadanie numeru porządkowego budynku odbywa się z urzędu a wyjątkowo na wniosek; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 3c u.d.w. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy administracji naruszyły wymieniony przepis prawa materialnego; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy administracji naruszyły wymienione przepisy k.p.a.; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej pod zarzutem naruszenia wymienionych przepisów k.p.a. mimo niewykazania, że okoliczność, do której wg Sądu nie odniosły się organy administracji, tj. fakt objęcia postępowaniem podziałowym nieruchomości, na której znajdują się budynki, mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy; d) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku jego podstawy prawnej w zakresie art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. II. Wskazując na powyższe wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie jako bezzasadnej, ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 3) zasądzenie od skarżącej na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. III. Jednocześnie oświadczono, że skarżące kasacyjnie Kolegium zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Skarga kasacyjna oparta została zarówno na zarzutach naruszenia prawa materialnego, jak i na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Mając na uwadze fakt, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe są w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące prawa materialnego. W myśl art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 u.d.w.). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do dodatku węglowego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. W związku z powyższym na organach obu instancji spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w. Z przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego wynika, że pod wnioskowanym adresem [...] znajdują się dwa budynki, w jednym mieszka brat skarżącej J. C., któremu przyznano dodatek węglowy, w drugim zaś mieszka skarżąca, która podnosiła, że obecnie nieruchomość jest przedmiotem podziału. Nie jest przy tym kwestionowana okoliczność, że to drugie gospodarstwo domowe uzyskało już dodatek węglowy. Zdaniem organów obydwu instancji w takim stanie faktycznym skarżąca, aby uzyskać wnioskowany dodatek węglowy, powinna wykazać podjęcie kroków formalnych zmierzających do uzyskania odrębnego adresu dla zajmowanego przez siebie lokalu oraz podać obiektywne przyczyny, że nie było to możliwe do dnia 30 listopada 2022 r. Przedstawione stanowisko organów obu instancji nie znajduje oparcia w przepisach u.d.w. Ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy wspomniana nowelizacja weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (por. wyroki WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. II SA/Gl 474/23 i z 29 czerwca 2023 r. II SA/Gl 391/23). Odmienne stanowisko doprowadziłoby do usankcjonowania nałożenia na osoby występujące o przyznanie przedmiotowego świadczenia obowiązku, który nie wynika z u.d.w. Pozbawione podstaw prawnych pozostaje zatem uzależnienie przyznania wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Sam brak złożenia wniosku o nadanie osobnego numeru porządkowego nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c u.d.w., tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu, wystarczające było złożenie oświadczenia w tym zakresie, co potwierdza dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki WSA w Gliwicach z 11 maja 2023 r. II SA/Gl 355/23 i z 8 maja 2023 r. II SAB/Gl 24/23 oraz z 15 czerwca 2023 r. II SAB/Gl 32/23; wyroki WSA w Krakowie z 11 lipca 2023 r. III SA/Kr 673/23 i III SA/Kr 383/23). Zatem, w ślad za szeroko zaprezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, iż przepisy ustawy nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu porządkowego lokalu. Przesłanka braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, o której stanowi art. 2 ust. 3c u.d.w. zostaje spełniona, gdy wnioskodawca złoży oświadczenie, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania, a pod danym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe w odrębnych lokalach. Takie oświadczenie wnioskodawcy aktualizuje obowiązki organu administracji publicznej określone w przepisie art. 2 ust. 3d u.d.w. Biorąc powyższe pod uwagę słuszna była ocena Sądu I instancji, który uchylił decyzje organów obydwu instancji, bowiem organ powinien w drodze ponownego wywiadu środowiskowego jednoznacznie ustalić stan faktyczny i rozważyć możliwość zastosowania art. 2 ust. 3d u.d.w., skoro z dotychczasowych ustaleń wynika, że pod jednym adresem, w odrębnych lokalach posiadających odrębne źródła ogrzewania, znajdują się odrębne gospodarstwa domowe. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 3c p.d.w. należało uznać za bezzasadny. Za niezasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne bowiem przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Przedmiotem niniejszego postepowania jest kwestia odmowy przyznania dodatku węglowego, nie toczy się zaś postępowania dotyczące zmiany numeru porządkowego nieruchomości. Skoro zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się bezzasadne, to należało także uznać za bezzasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem Sądu I instancji, organy niewątpliwie naruszyły wskazane przepisy, a ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tę ocenę w pełni podzielił Naczelny Sąd Administracyjny. Dlatego zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 3c u.d.w. (pkt a petitum), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3(pkt b petitum),art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (pkt c petitum) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a (pkt c petitum) należało uznać za bezzasadne. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.