I OSK 1891/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Z.G. i L.G. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Z.G. i L.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1197/22 w sprawie ze skargi Z.G. i L.G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 marca 2022 r., nr DAP-WN-727-115/2021/KKW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1197/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z.G. i L.G. (dalej "skarżący") na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 marca 2022 r., nr DAP-WN-727-115/2021/KKW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku skarżący zawarli wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania w związku z wydaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 7 września 2022 r., nr DNI.gn.625.77.2022 stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak DN.gn.625.75.2019 w przedmiocie uchylenia w całości decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 20 sierpnia 2019 r., znak NSP-II.7515.2.2014.DA oraz odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 10 listopada 1979 r. nr 8220/3/79. W uzasadnieniu podniesiono, że rozstrzygnięcie w powyższej sprawie będzie miało wpływ na wynik niniejszego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z dnia 27 grudnia 1993 r. nr G-VI-7223/50/84/93. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Należy przy tym zauważyć, że z przywołanego przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który - podejmując postanowienie w tym zakresie - winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania. Wedle natomiast art. 56 P.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Przede wszystkim należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 56 P.p.s.a. odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego zostało uruchomione postępowanie nadzwyczajne dotyczące wzruszenia tego samego aktu, który stanowi przedmiot skargi. Skarga taka jest dopuszczalna, ale z uwagi na prowadzone przez organ administracji postępowanie w jednym z trybów nadzwyczajnych w stosunku do tego samego aktu stanowi to czasową przeszkodę w rozpoznaniu sprawy przez sąd. Ustawodawca w takim przypadku daje pierwszeństwo rozpoznaniu sprawy na drodze administracyjnej (zob. wyroki NSA z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2061/11 - LEX nr 1610613 i z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1655/16 - LEX nr 2357941). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Wbrew zarzutom pełnomocnika skarżących brak było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania sądowego z mocy art. 124 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 56 P.p.s.a., jako że w stosunku do zaskarżonego do sądu postanowienia z dnia 23 marca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne w celu jego zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie administracyjne prowadzone równolegle dotyczy innego aktu - decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 10 listopada 1979 r., którą to decyzją przejęto na własność państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń, jako opuszczone, gospodarstwo rolne położone we wsi [...], gm. [...], woj. [...], obejmujące działki nr A i B. Skarga do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie dotyczy postanowienia z dnia 23 marca 2023 r., którym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2021 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z dnia 27 grudnia 1993 r. przekazującej nieodpłatnie na własność Gminy [...] ww. nieruchomości gruntowe. Skarżący podjęli natomiast próbę wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, w tym przypadku w trybie stwierdzenia nieważności, wobec decyzji Wojewody Gdańskiego z dnia 27 grudnia 1993 r. Na skutek tego postanowieniem z dnia 17 listopada 2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 23 marca 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Gdańskiego. Skarga na postanowienie z dnia 23 marca 2022 r. była przedmiotem nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1197/22. Między nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym mającym się toczyć w trybie stwierdzenia nieważności, a niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym nie zachodzi relacja, o jakiej mowa w art. 56 P.p.s.a. W ocenie sądu kasacyjnego, brak więc było podstaw do zawieszenia postępowania na tej podstawie. Przypomnieć należy, że celem przepisu art. 56 P.p.s.a. jest wyeliminowanie sytuacji, w której ten sam akt będzie podlegał weryfikacji w dwóch odrębnych trybach (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 141/14). Istotnym jest ponadto, że skarżący domagając się zawieszenia postępowania powołują się na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2022 r., którą to decyzją organ stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2022 r. orzekającej o uchyleniu decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 20 sierpnia 2019 r. oraz odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 10 listopada 1979 r. Z uzasadniania decyzji wynika, że organ II instancji, zgodnie z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., obowiązany był stwierdzić nieważność decyzji organu I instancji z uwagi na skierowanie decyzji do zmarłej strony postępowania. Dlatego też, organ przyjął, iż skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należało stwierdzić, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że stwierdzenie nieważności decyzji z powyższych względów, nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania zainicjowanego skargą skarżących. Tym samym, w analogiczny sposób ocenić należało zarzut braku zawieszenia postępowania sądowego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie bowiem sprawy dotyczącej obligatoryjnego stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 kwietnia 2022 r. z uwagi na wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej nie jest w żaden sposób uzależnione od wyniku sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 56 P.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.