I OSK 1847/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1166/23 w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 października 2023 r. znak SKO Gd/3331/23 w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r. oddalił skargę T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 31 października 2023 r., SKO Gd/3331/23, w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Burmistrz P., decyzją z dnia 24 września 2007 r. skierował F. T. do Domu Pomocy Społecznej w W. Następnie, decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. orzekł o ustaleniu T. T. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) oraz Z. T. opłaty za pobyt ich ojca w DPS w W. od 1 października 2019 r. do 15 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, rozpoznając odwołanie T. T., decyzją z dnia 20 października 2021 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 13 października 2022 r. o sygn. III SA/Gd 36/22, oddalił skargę T. T. na decyzję Kolegium. Decyzją z dnia 20 maja 2022 r. Burmistrz P. orzekł o obowiązku zwrotu przez T. T. kwoty 20.430,19 zł z tytułu opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w W., poniesionych zastępczo przez gminę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem. WSA w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 20 września 2022 r., o sygn. II SA/Gd 142/23, oddalił skargę T. T. na decyzję Kolegium. Wnioskiem z dnia 7 listopada 2002 r. T. T., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, zwrócił się o zwolnienie go z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w W. Burmistrz P., decyzją z dnia 22 marca 2023 r., odmówił wnioskodawcy zwolnienia z obowiązku wniesienia opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 31 października 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść oraz wykładnię przepisu art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej jako "u.p.s.") organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydawana w oparciu o wskazany przepis jest decyzją opartą na uznaniu administracyjnym. Z treści wniosku z dnia 7 listopada 2022 r. wynika, że złożony on został w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 64 pkt 7 u.p.s. Wnioskodawca zwrócił się bowiem o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia opłat z powodu rażącego naruszenia przez ojca obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem strony. We wniosku w szczególności wskazano, że ojciec wnioskodawcy: nadużywał alkoholu, zaniedbywał swoich synów, nie dbał o więzi emocjonalne, nie wykazywał żadnej aktywności w roli ojca, był osobą awanturniczą, której zachowanie niszczyło poczucie bezpieczeństwa i wsparcia wnioskodawcy. W opinii Kolegium okolicznościom wskazanym we wniosku nie można przypisać stopnia rażącego naruszenia. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających podnoszoną argumentację o zaistnieniu rażącego naruszenia przez mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. W ocenie organu sam wniosek o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadka nie oznacza wymaganego przepisem art. 64 pkt 7 u.p.s. "dołączenia dokumentów do wniosku". Zdaniem organu składając przedmiotowy wniosek strona nie wykazała także przesłanek wynikających z art. 64a u.p.s. Końcowo Kolegium uznało za niezasadny zarzut odwołania dotyczący niezastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s., ponieważ zastosowanie tego przepisu wymaga złożenia wniosku przez pracownika socjalnego, osobę zobowiązaną lub jej pełnomocnika, natomiast w toku postępowania przed organem I instancji ani też przed organem odwoławczym żadnego wniosku nie złożono. Złożono jedynie wniosek o zwolnienie z opłat, w którym jako podstawę wskazano przepis art. 60 pkt 7 u.p.s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j.: 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że użyte w art. 64 pkt 7 u.p.s. sformułowanie wskazuje, że decyzja wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. jest decyzją o charakterze uznaniowym. Oznacza to, że jeżeli zostaną spełnione ustawowe przesłanki zwolnienia organ administracji nie ma obowiązku wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony, a jedynie "może" to zrobić. Szczególny charakter decyzji uznaniowych powoduje, że ich kontrola sądowa dokonywana jest w ograniczonym zakresie. Sąd bada jedynie czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu I instancji podstawę rozstrzygnięcia stanowił także art. 64a u.p.s., pominięty w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Z treści decyzji organu I instancji, jak również uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, że organy rozważyły zawarte w nim przesłanki zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty. Uzasadnia to wniosek, że również ten przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia, a brak jego wskazania w postawie prawnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku stanowi uchybienie o charakterze nieistotnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiono prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu F. T. władzy rodzicielskiej, co wyklucza możliwość zastosowania w sprawie art. 64a u.p.s. Trafnie zatem orzekające w sprawie organy administracji uznały, że nie zaistniały przesłanki zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty przewidziane w tym przepisie. W odniesieniu do drugiej z przesłanek odmowy zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty Sąd I instancji podzielił stanowisko organów administracji, że także i ta przesłanka nie zaistniała w sprawie, gdyż ze zgromadzonych w sprawie akt postępowania administracyjnego nie wynika, by ojciec skarżącego rażąco naruszył obowiązki alimentacyjne. Sąd I instancji wskazał, że za rażące naruszenie innych niż obowiązek alimentacyjny obowiązków rodzinnych uznaje się podejmowanie w sposób uporczywy wobec zobowiązanego do wnoszenia opłaty obiektywnie społecznie potępianych działań, takich jak wszczynanie awantur, ubliżanie, rzucanie wyzwisk, używanie przemocy fizycznej, brak jakiegokolwiek zainteresowania losem członka rodziny, w tym zupełny brak wsparcia i pomocy w sytuacjach tego wymagających. Jeżeli wskutek tego rodzaju zachowań pensjonariusz domu pomocy społecznej doprowadził do całkowitego zerwania więzi rodzinnych z obowiązanym do wnoszenia opłaty, będzie można mówić o spełnieniu warunku rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych w rozumieniu art. 64 pkt 7 u.p.s. Podzielono również ocenę organu odwoławczego, że sam wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, bez wskazania jego miejsca zamieszkania, nie oznacza "dołączenia dokumentów do wniosku" w rozumieniu art. 64 pkt 7 u.p.s. Zdaniem Sądu I instancji trafnie też organ odwoławczy ocenił zarzut niezastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że wniosek, o którym mowa w tym przepisie może złożyć pracownik socjalny lub osoba zainteresowana. Skoro w sprawie wniosku takiego nie złożył pracownik socjalny, osoba zainteresowana ani jej pełnomocnik, to oczywistym jest, że przepis ten nie mógł być zastosowany. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę powołane przez skarżącego okoliczności, jak również wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, którego wnioskodawca nie przedstawił, nie wyczerpują przesłanki wykazania rażącego naruszenia innych obowiązków rodzinnych stanowiących przesłankę zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty. W sytuacji, gdy przepis prawa wyraźnie wskazuje, że na stronie postępowania spoczywa ciężar dowodu, a strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika i w zakresie gromadzenia dowodów pozostaje bierna to nie sposób skutecznie postawić organom administracji zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Ponadto, Sąd w składzie orzekającym w sprawie podzielił wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1605/96, LEX nr 33414). W konsekwencji powyższego Sąd I instancji stwierdził, że kontrolowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z prawem, a w postępowaniu poprzedzającym ich wydanie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. T. Zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i rozpatrzenie skargi poprzez zwolnienie skarżącego kasacyjnie z obowiązku wniesienia opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Ponadto zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1, 2 p.p.s.a. zarzucono: 1. naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, pomimo wadliwości tego rozstrzygnięcia, polegającej na uznaniu, że skarżący nie wykazała istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających zwolnienie go z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy skarżący wykazał oczywisty brak więzi pomiędzy nim i jego ojcem, a także rażące naruszanie obowiązków rodzinnych i rodzicielskich, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku pomimo wadliwości tego rozstrzygnięcia, polegającej na uznaniu, że to na skarżącym ciąży obowiązek udowodnienia rażących naruszeń obowiązków rodzinnych leżących po stronie ojca, uznając że organ nie jest w tym wypadku władny do podejmowania czynności związanych z wyjaśnieniem sprawy, dokonaniem rozpytania lub przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co w konsekwencji uniemożliwia przyjęcie wystąpienia szczególnych okoliczności uzasadniających zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej jego ojca; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku, w szczególności polegające na braku prawnego uzasadnienia w zakresie wyjaśnienia toku rozumowania Sądu, które pozwoliłoby zrozumieć skarżącemu kasacyjnie dlaczego Sąd uznał za słuszne stanowisko organu, które to polegało jedynie na powieleniu stanowiska organu; 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p. p. s. a., poprzez brak uwzględniania skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wskutek pominięcia okoliczności faktycznych sprawy i uznanie wbrew zgromadzonemu w aktach sprawy materiałowi, że zaskarżony wyrok utrzymujący w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, odpowiada prawu podczas gdy wniosek takowy jest chybiony i w świetle stanu prawnego przedstawionego w uzasadnieniu niniejszej skargi nieuzasadniony, 5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku Sąd wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz, że dokonał ich właściwej oceny, podczas gdy Sąd w sposób bezrefleksyjny powielił argumentację organu I instancji w zakresie okoliczności i podstaw prawnych wydanej decyzji, 6. naruszenie prawa materialnego, tj. Art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 64 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej nie znajduje uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach leżących po stronie skarżącego i stanowiłoby nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, podczas gdy w sposób oczywisty relacje rodzinne skarżącego były zaburzone, a ojciec zaniedbywał rodzinę i w sposób rażący dopuszczał się naruszenia obowiązków rodzinnych; 7. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy organ w zaskarżonej decyzji będącej przedmiotem badania przez Sąd nie przedstawił merytorycznych rozważań dotyczących relacji rodzinnych skarżącego kasacyjnie i sytuacji zmarłego ojca F. T., organ nie zwrócił się także do Domu Pomocy Społecznej o informacje o ewentualnych odwiedzinach rodziny, osobach z którymi zmarły utrzymywał kontakt, etc, co skutkowało brakiem przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego przez Organ; 8. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. u.p.s. poprzez błędną wykładnię ww. ustawy polegającą na uznaniu, iż okoliczności zaniku więzi rodzinnych, czy też rażącego naruszania obowiązków rodzinnych przez ojca skarżącego kasacyjnie, nie mają wpływu na zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, tym bardziej, że ustawodawca uzależnił obowiązek wnoszenia opłat od stopnia zażyłości, utrzymywania kontaktów rodzinnych, istniejących w rodzinie konfliktów itp., uwzględniając fakt, że prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż powołane okoliczności mieszczą się w pojęciu "uzasadnionych okoliczności", na które strona ma prawo się powoływać, a które w ocenie skarżącego mają wpływ na zasadność obciążenia go kosztami pobytu wstępnego w DPS; 9. naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 64 u.p.s. polegającą na błędnej wykładni tego przepisu, tj. uznaniu, iż okoliczności takie jak stopień zażyłości utrzymywania kontaktów rodzinnych, konfliktów itp. nie mogą być okolicznościami, które mogą mieć wpływ na zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłat za pobyt wstępnego w domu pomocy społecznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż użycie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności jeżeli" oznacza, iż strona ma prawo powoływać się na wszystkie przesłanki, które w jej ocenie mają wpływ na zasadność obciążenia jej kosztami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a ponadto nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Te zaś uzasadniały przyjęcie stanowiska, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. W przedmiotowej sprawie kasacja zawiera zarzuty naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i materialnego, jednakże nie dowiedziono ich zasadności. Rozpoznanie skargi kasacyjnej rozpocząć należy od zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., określającego wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu. Jest to bowiem zarzut najdalej idący, gdyż jego ewentualne uwzględnienie byłoby skutkiem uznania, że uzasadnienie to wyraża stanowisko sądu w sposób uniemożliwiający jego kontrolę z punktu widzenia pozostałych zarzutów kasacyjnych. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może wprawdzie stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jednak tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego, przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z argumentacją zaprezentowaną w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku uznając, iż jedynie powielono stanowisko organu, nie oznacza naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Pozostałe zarzuty, oparte na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., wypada ocenić łącznie, gdyż skupiają się one na forsowaniu poglądu, iż wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, przedstawione przez skarżącego okoliczności wskazują na rażące naruszenie przez mieszkańca domu pomocy społecznej obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Tę część rozważań zacząć należy od przypomnienia, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Koniecznym warunkiem uznania postępowania za prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organu administracji jest kierowanie się przez ten organ zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Ponadto organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.). Wbrew natomiast twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji dokonał właściwej analizy wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, uwzględnił w stanie faktycznym wszystkie okoliczności sprawy, a swoją ocenę uzasadnił nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego nie może być uznane za tożsame z uchybieniem powyżej powołanych przepisów. Uzasadnienie omawianych zarzutów sprowadza się w istocie do wyrażenia przez ich autora odmiennego od przyjętego przez Sąd I instancji poglądu co do wykazania rażącego naruszenia przez ojca skarżącego innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. W realiach badanej sprawy wypada więc przede wszystkim zauważyć, że zarówno organy administracyjne, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wzięły pod rozwagę powoływane przez skarżącego okoliczności. Skarżący kasacyjnie twierdząc, iż nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, nie powołuje się na inne czynniki niż te które zostały przytoczone we wniosku, a których uwzględnienie miałoby jego zdaniem doprowadzić do oceny, że ojciec skarżącego rażąco naruszał obowiązki rodzinne. Kasacja nie zawiera wywodu, który skutecznie podważałby argumentację organów administracji w tym zakresie, zaaprobowaną przez Sąd I instancji. Autor kasacji pominął, wskazywaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, bierność skarżącego w zakresie gromadzenia dowodów. Nie ma racji skarżący kasacyjnie, że organ był zobligowany do prowadzenia z urzędu czynności w zakresie rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych, skoro przepis art. 64 pkt 7 u.p.s. wprost wskazuje, że zwolnienie z opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej może nastąpić po wykazaniu takiego naruszenia przez osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty. Zdaniem Sądu II instancji, dla oceny spełnienia przesłanek z powołanego przepisu, nie ma większego znaczenia podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, czy osoba przebywająca w domu pomocy społecznej odwiedzana była przez członków rodziny, bowiem nie sposób powiązać jej jednoznacznie z ewentualnym naruszeniem obowiązków rodzinnych. Oczywiście może to świadczyć o rozluźnieniu czy wręcz zaniku więzi rodzinnych, ale samo w sobie nie wskazuje powodów takiego stanu rzeczy( wyrok NSA z 16 stycznia 2025 r., sygn. I OSK 98/24) Zaznaczenia wymaga, że "w art. 64 pkt 7 u.p.s. ustawodawca nie definiuje co należy rozumieć przez wspomniane w nim obowiązki. Analizując treść uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej, którą dodano pkt 7 do art. 64 jak również stanowisko wyrażane w doktrynie, przepis ten dotyczy okresu, w którym zobowiązani do wnoszenia opłat wymagali właściwego dla ich wieku wsparcia (opieki, wychowania, utrzymania, dbałości o rozwój), przy czym owe zaniechania winny mieć charakter rażący - to jest wyraźny, rzucający się w oczy, bardzo duży" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 stycznia 2025 r., sygn. I OSK 120/24). W doktrynie podnosi się, że w ramach przesłanek wskazanych w pkt 7 należałoby uwzględnić porzucenie dziecka, długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki, zmuszanie go do pracy lub działalności przestępczej, stosowanie przemocy. Chodzi o obiektywnie społecznie potępiane działania, takie jak wszczynanie awantur, ubliżanie, rzucanie wyzwisk, używanie przemocy fizycznej, brak jakiegokolwiek zainteresowania losem członka rodziny, w tym zupełny brak wsparcia i pomocy w sytuacjach tego wymagających (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2025, art. 64). W realiach niniejszej sprawy skarżący faktu naruszenia obowiązków rodzinnych przez ojca względem jego osoby upatruje w zaniedbywaniu dzieci, nie dbaniu o więzi emocjonalne, nie wykazywaniu aktywności w roli ojca, niezapewnianiu poczucia bezpieczeństwa i nieudzielaniu wsparcia. Odnotować przy tym trzeba, iż powyższe okoliczności skarżący kasacyjnie przedstawił wyłącznie we wniosku o zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS. Na poparcie swych twierdzeń nie wskazał skutecznie żadnych środków dowodowych, będąc reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. W takiej sytuacji nie sposób zatem uznać, że skarżący dowiódł rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych przez swojego ojca, wymaganych przepisem art. 64 pkt.7 u.p.s.. Uwzględniając powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sformułowane w skardze kasacyjnej w pkt. 1-2, 4-5 oraz w pkt. 7 (błędnie określonego w jej treści jako zarzut naruszenia prawa materialnego). Zatem skoro skarżący w toku postępowania administracyjnego nie wykazał rażącego naruszenia przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, to w sprawie brak było podstaw do zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Nie jest przy tym prawdą, jakoby Sąd I instancji uznał, że okoliczność rażącego naruszania obowiązków rodzinnych nie ma wpływu na zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Do tej przesłanki w zaskarżonym wyroku odniesiono się wprost wskazując, co uznaje się za takie rażące naruszenie obowiązków rodzinnych, oraz stwierdzając, że ojciec skarżącego tych obowiązków w taki sposób nie naruszył. Ponadto, w świetle literalnego brzmienia art. 64 pkt 7 u.p.s., nie sposób zgodzić się z poglądem skarżącego, iż do zwolnienia z opłaty, o której mowa w art. 64 u.p.s., wystarczające jest stwierdzenie dowolnych zaburzeń relacji rodzinnych. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że choć w skardze kasacyjnej powołano się na wyjątkowe okoliczności leżące po stronie skarżącego, to nie tyle nawet ich nie wykazano, ile wręcz nie wyjaśniono, o jakie okoliczności dokładnie chodzi. Ograniczono się bowiem jedynie do wyrażenia poglądu, że muszą to być okoliczności szczególnie uzasadnione i związane z wyjątkową lub trudną sytuacją (rodzinną, osobistą czy majątkową) podmiotu ubiegającego się o zwolnienie). Pomimo dostrzeżenia, że chodzi o zdarzenia związane ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny, jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej, będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego, tego rodzaju okoliczności, tak we wniosku o zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS, jak i w toku postępowania administracyjnego, nie podnoszono. W konsekwencji powyższego brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, sformułowanych w pkt. 6, 8, 9 skargi kasacyjnej. Podsumowując, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i oddalił skargę wobec niewykazania naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.