I OSK 1817/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Jakub Zieliński (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SAB/Wa 485/24 w sprawie ze skargi K.K., T.S., S.S., L.S. i M.K. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych solidarnie na rzecz K.K., T.S., S.S., L.S. i M.K. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 kwietnia 2025 r. o sygn. akt IV SAB/Wa 485/24 wydanym po rozpoznaniu skargi K. K., T. S., S. S., L. R. i M. K. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji: 1. stwierdził, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się bezczynności w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 30 września 2019 r. zn. DLI-IV.4615.416.2018.MP; 2. stwierdził, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3. przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii sumę 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz K. K.; 4. przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii sumę 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz T. S.; 5. przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii sumę 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz S. S. 6. przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii sumę 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz L. R.; 7. przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii sumę 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz M. K.; 8. zasądził od Ministra Rozwoju i Technologii kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych solidarnie na rzecz K. K., T. S., S. S., L. R. i M. K. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister" lub "Organ") zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2018 .poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) i art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 12, art. 35, art. 36 § 1 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. - dalej: K.p.a.), poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu, a w szczególności do rażącej bezczynności organu, w sytuacji gdy działanie Ministra nie wynikało ze złej woli organu, czy też z chęci lekceważenia stron postępowania, ale z konieczności podjęcia przez organ niezbędnych czynności wyjaśniających w sprawie, co wpłynęło na przedłużenie załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z dnia 30 września 2019 r., znak: DLI-IV.4615.416.2018.MP, 2. art. 149 § 2 p.p.s.a., w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 12 K.p.a., art. 35 K.p.a., art. 36 § 1 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a., poprzez przyznanie na rzecz skarżących K. K., T. S., S. S., L. R. i M. K. sumy pieniężnej w kwocie po 2 000 zł, w sytuacji gdy mająca miejsce bezczynność organu nie była zawiniona i nie miała charakteru rażącego naruszeniem prawa, a stan bezczynności ustał poprzez wydanie (przed rozpoznaniem skargi przez Sąd I instancji) decyzji kończącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z dnia 30 września 2019 r., znak: DLI-IV.4615.416.2018.MP. W związku z powyższym wniesiono: 1. na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie: 2. na podstawie art. 188 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, 3. na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. - o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu Minister podniósł, iż w jego ocenie ustalenia Sądu I instancji są błędne w zakresie bezczynność Ministra, a w szczególności że miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd l instancji w sposób nad wyraz arbitralny doszedł do przekonania, że w sprawie zaistniał stan rażącej bezczynności, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. Bezczynność nie może bowiem a priori sprowadzać się do stwierdzenia, że jest rażąca. Zdaniem Organu rażące naruszenie prawa stanowi postać kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd orzekający stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie tego stanowiska. Nie każde naruszenie prawa wskutek bezczynności lub prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Zauważono, że wynikająca z art. 12 § 1 K.p.a zasada szybkości i prostoty postępowania jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej, a zatem dążenie organu do szybszego załatwienia sprawy w postaci nieuzasadnionego uproszczenia postępowania dowodowego pozostaje w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej i nie jest zgodne z przepisami prawa. Z tego względu art. 12 § 1 K.p.a. nakazuje organom działać nie tylko szybko, ale i wnikliwie. Minister wskazał, że w chwili otrzymania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra nie dysponował kompletnym materiałem dowodowym pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia. Powyższa okoliczność nie usprawiedliwia wprawdzie organu od stawianych mu zarzutów, niemniej jednak powinna zostać uwzględniona przy rozpatrzeniu skargi. W toku prowadzonego postępowania organ pozyskał akt poświadczenia dziedziczenia z 3 września 2020 r., z którego wynika, że spadek po zmarłym w dniu [...] lutego 2020 r. T. K. nabył syn K. K. Natomiast dopiero w dniu 13 kwietnia 2023 r. do akt sprawy wpłynął akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 3 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że spadek po zmarłym w dniu [...] czerwca 2017 r. M. C. nabyła córka T. C. oraz syn M. C. Dopiero więc od tej daty organ nadzorczy dysponował pełnym materiałem dowodowym, który umożliwiał stwierdzenie nieważności decyzji Ministra. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z 30 września 2019 r. zn. DLI-IV.4615.416.2018.MP wskazano bowiem, że powyższa decyzja została skierowana między innymi do M. C., natomiast osoba ta nie żyje, a jej spadkobiercami są żona T. C. oraz syn M. C. Równocześnie Organ zwrócił uwagę, że przedmiotowa sprawa dotyczyła postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji, co z kolei wymaga wnikliwej analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz weryfikacji wydanego rozstrzygnięcia pod kątem ewentualnego obarczenia decyzji ostatecznej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wiedzą znaną z urzędu zarówno WSA w Warszawie, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, potwierdzaną w licznych wyrokach, jest też wysoce skomplikowany charakter spraw o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej na podstawie specustawy drogowej i wielość niezbędnych do podjęcia czynności, zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, jak i niedokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć). Żadna z tych czynności nie może zostać pominięta, co skutkuje (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi i wskazywanych w odpowiedzi na skargę brakach kadrowych po stronie organu) tym, iż mogą zdarzyć się opóźnienia lub niezałatwienie spraw w terminie wynikającym z K.p.a. W ocenie Organu prawidłowym działaniem WSA w Warszawie byłaby ocena opóźnienia Ministra w wydaniu aktu jako "zwykłe". Ministrowi nie można bowiem przypisać złej woli i umyślnego odwlekania wydania decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe. Uzasadniało to więc odstąpienie od przyznawania na rzecz skarżących sum pieniężnych. W niniejszej sprawie stopień bezczynności nie uzasadniał sięgania po ten środek dyscyplinujący. Co więcej, w dniu 12 listopada 2024 r., a więc po niecałym miesiącu od wpłynięcia skargi na bezczynność do organu i 5 miesięcy przed dniem rozpoznaniem skargi przez WSA w Warszawie, Minister wydał decyzję kończącą postępowanie odwoławcze. W związku z powyższym, przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w łącznej kwocie 10 000 zł ma charakter nadmiernie rygorystyczny, a zarazem jest skutkiem niewystarczająco wnikliwej analizy przez Sąd I instancji akt sprawy i wynikających z nich okoliczności faktycznych. Nie można się więc zgodzić ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że okoliczności związane z charakterem sprawy i okresem kilkuletniej zwłoki w załatwieniu sprawy, pozwoliły na jednoznaczne stwierdzenie, że po stronie organu doszło do rażącego zlekceważenia zasad postępowania administracyjnego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Faktyczny okres bezczynności należałoby by bowiem liczyć dopiero od dnia 13 kwietnia 2023 r., gdy do akt sprawy wpłynął akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 3 kwietnia 2023 r. Pismem 16 października 2025 r. K. K., T. S., S. S., L. R. i M. K. ( Skarżący) reprezentowani przez radcę prawnego wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Oświadczyli nadto, iż zrzekają się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Tytułem wstępu zauważyć należy, że przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, którą stosownie do art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego sprowadzające się do zakwestionowania przyjęcia przez Sąd I instancji, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się bezczynności w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 30 września 2019 r., znak: DLI-IV.4615.416.2018.MP, a w szczególności że bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa oraz przyznania z tego powodu na rzecz Skarżących kwoty pieniężnej. W ocenie Organu o jego bezczynności można mówić co najwyżej od dnia 13 kwietnia 2023 r., gdy do akt sprawy wpłynął akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 3 kwietnia 2023 r. umożliwiający załatwienie sprawy. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w k.p.a. ( art. 35 § 4 k.p.a.) Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 K.p.a. Powyższe regulacje są konsekwencją wynikającej z art. 12 K.p.a. zasady szybkości i prostoty postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z bezczynnością mamy do czynienia, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. – art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. W świetle powyższych regulacji zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż Minister na dzień wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o stwierdzenie nieważności decyzji z 30 września 2019 r. zn. DLI-IV.4615.416.2018.MP. Jak wynika z akt sprawy wniosek ten wpłynął do Organu w dniu 9 października 2019 r. We wniosku wskazano, że powyższa decyzja została skierowana między innymi do M. C., który nie żyje, a jego spadkobiercami są: żona T. C. oraz syn M. C. Pismo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad zainicjowało postępowanie w trybie nadzwyczajnym. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W związku z powyższym postanowieniem z 16 października 2019 r. Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju, wstrzymał na podstawie art. 159 § 1 K.p.a. wykonanie ww. decyzji z 30 września 2019 r. Z akt sprawy wynika, iż Organ dopiero 18 listopada 2020 r. zwrócił się do następców zamarłego M. C. o informację, czy przeprowadzono postępowanie spadkowe. Następnie w dniu 8 grudnia 2020 r sporządzono notatkę , iż M. C. poinformował telefonicznie, iż w styczniu 2021 r. planuje zająć się sprawą i przeprowadzić postępowanie spadkowe po zmarłym M. C. W dniu 13 kwietnia 2023 r. do Ministra wpłynęło pismo pełnomocnika K. K., który poinformował kto jest następca prawnym zmarłego M. C. oraz nadesłał poświadczenia dziedziczenia z 3 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że spadek po zmarłym w dniu [...] czerwca 2017 r. M. C. nabyła córka T. C. oraz syn M. C. Pismem z 21 września 2024 r., które wpłynęło do Ministra Rozwoju i Technologii dnia 30 września 2024 r K. K., T. S., S. S., L. R. i M. K. złożyli ponaglenie w sprawie postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 30 września 2019 r., a następnie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii, która wpłynęła do organu w dniu 14 października 2024 r. Z akt sprawy wynika, iż dopiero zawiadomieniem z 16 października 2024 r., Minister Rozwoju i Technologii zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 30 września 2019 r. Decyzją z 12 listopada 2024 r., znak: DLI-IV.7617.350.2019.AS Minister Rozwoju i Technologii stwierdził nieważność decyzji Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 30 września 2019 r. Z powyższego wynika, iż od dnia wpłynięcia wniosku do wydania decyzji upłynęło przeszło 5 lat. W okresie od listopada 2019 do października 2024 r. organ podjął z własnej inicjatywy tylko jedną czynność – wystosował pismo z 18 listopada 2020 r. do ewentualnych spadkobierców zmarłego. Po tym piśmie organ nie podejmował czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Organ nie zawiesił też postępowania, ani nie informował stron ( na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.) o przyczynie zwłoki. Co istotne mimo uzyskania w kwietniu 2023 r. informacji o następcach zmarłego M. C. - co nastąpiło inicjatywy innych stron postępowania – do października 2024 r. Minister nadal nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zakończenia w sprawy. Dopiero wniesienie ponaglenia i skargi zmotywowały organ do podjęcia czynności w sprawie i jej załatwienia w drodze decyzji administracyjnej. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż taki sposób prowadzenia postępowania pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 K.p.a. oraz podważa wynikającą z art. 8 K.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Bezczynność Organu należy ocenić jako mającą miejsce z rażącym naruszaniem prawa. Pojęcie rażącego naruszenia prawa nie posiada definicji legalnej, zakwalifikowanie określonego stanu faktycznego jako rażącego naruszenia prawa zostało pozostawione do uznania sądu w każdym indywidualnym przypadku. Zważywszy, że każde przekroczenie przez organ administracji publicznej terminu na załatwienie sprawy stanowi naruszenie prawa, przyjęcie że konkretne naruszenie ma charakter kwalifikowany – "rażący" – musi wiązać się z wystąpieniem dodatkowych okoliczności obciążających po stronie organu. W orzecznictwie przyjmuje się, że ta forma naruszenia prawa wystąpi w sytuacjach szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jako przykładowe okoliczności obciążające organ można wskazać oczywisty brak podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie, czy też oczywiste lekceważenie strony w postępowaniu (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 529/23 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W oczywisty sposób nie każde przekroczenie terminu załatwienia sprawy będzie oznaczało rażące naruszenie prawa – w takim bowiem przypadku norma z art. 149 § 1a p.p.s.a. byłaby normą pustą. Z reguły dopiero sytuacja, gdy długość postępowania stanowi wielokrotność (kilkunastokrotność) miary czasu wyznaczonego przez prawodawcę jako maksymalny termin załatwienia sprawy, pozwala mówić o przekroczeniu na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, iż nie budzi wątpliwości ocena uznająca go za przekroczenie kwalifikowane ( por. wyrok NSA z 3 lutego 2026 r . o sygn. akt III OSK 1400/25). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do wystąpienia rażącego naruszenia prawa w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Jak wskazano wyżej Organ w okresie od listopada 2019 do października 2024 r. z własnej inicjatywy podjął wyłącznie jedną czynność zmierzającą do załatwienia sprawy, a od 13 kwietnia 2023 r. posiadał już informacje na temat spadkobierców zmarłego M. C. Minister nie tylko nie załatwił sprawy w terminie wskazanym przez ustawodawcę, ale mimo jego upływu latami nie podejmował czynności zmierzającej do ustalenia okoliczności istotnych dla jej załatwienia. Nie może też umknąć uwadze, iż chronologia wydarzeń sugeruje, iż zakończenie postępowania i wydanie decyzji było konsekwencją wniesienia ponaglenia i skargi na bezczynność przez Skarżących, a brak aktywności z ich strony najprawdopodobniej tylko przedłużyłby zwłokę organu w załatwieniu sprawy. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że stwierdzona przez ten Sąd bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ całkowicie ignorował uprawnienia strony do uzyskania wnioskowanej decyzji w ustawowym terminie. W skardze kasacyjnej Organ zwrócił uwagę na wysoce skomplikowany charakter spraw o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej na podstawie specustawy drogowej i wielość niezbędnych do podjęcia czynności. Trzeba zatem zaznaczyć, iż przedmiotem postępowania było stwierdzenie nieważności takiej decyzji z uwagi na jej skierowanie do osoby zmarłej. Postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji koncentruje się wyłącznie na ocenie, czy decyzja ostateczna dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, a ponadto czy waga tego naruszenia przemawia na rzecz wzruszenia decyzji ostatecznej. W toku postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ skupia się na wadach tkwiących w kontrolowanej decyzji. Postępowanie nieważnościowe nie jest bowiem kolejną instancją, a zatem nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie w całokształcie, lecz wyłącznie rozstrzyga o ewentualnych wadach kontrolowanej decyzji w kontekście zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Z tych też przyczyn podnoszone uwagi nie mogły tłumaczyć wieloletniej bezczynności Organu w przedmiotowej sprawie. Fakt wydania przez organ decyzji po wniesieniu przez Skarżących skargi na bezczynność do Sądu I instancji wyłącza jedynie możliwość uwzględnienia takiej skargi poprzez zobowiązanie organu do dokonania tej czynności. Nie ma natomiast znaczenia dla oceny rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przyznania od organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może orzec z urzędu albo na wniosek o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jest zależne wyłącznie od uznania sądu. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (por. wyroki NSA z dnia: 24 czerwca 2025 r. o sygn. akt II GSK 317/25, 7 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1499/24; 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 557/22). Ustawodawca - podobnie jak kwestię uznania bezczynności lub przewlekle prowadzonego postępowania z rażącym naruszeniem prawa, tak też zagadnienie dotyczące wymierzenia organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, pozostawił w sferze uznania sądu rozpatrującego konkretną sprawę. Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej - czy też odstąpienia od zastosowania tychże środków powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, którym jest zwalczenie bezczynności lub przewlekłości i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Ta instytucja ma zatem na celu oddziaływać na organ mobilizująco (w sytuacji gdy organ nadal pozostaje w stanie bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie ), ale także represyjnie (z uwagi na stwierdzony stan bezczynności lub przewlekłości) i prewencyjnie – aby wzmocnić gwarancje terminowego załatwiana spraw. W doktrynie wskazuje się, że suma pieniężna przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter mieszany, zarówno represyjny – jako rodzaj sankcji dla organu za ignorowanie przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych, jak i kompensacyjny – stanowiąc swoistego rodzaju zadośćuczynienie dla strony postępowania, za wszelkiego rodzaju dolegliwości, których doznała w wyniku niewywiązania się organu ze spoczywających na nim obowiązków, zwłaszcza gdy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zob. J. P. Tarno, Suma pieniężna jako środek dyscyplinujący w postępowaniu sądowo-administracyjnym, Kw.Pr.Pod 2017, nr 2, s. 41-54). Mając powyższe na uwadze i zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stwierdził rażące naruszenie prawa, nie sposób dopatrzeć się przekroczenia granic uznania sędziowskiego co do przyznania sumy pieniężnej. Podkreślić przy tym należy, że dla przyznania sumy pieniężnej nie jest niezbędne aby Skarżący udowodnili poniesienie szkody czy też wystąpienie po ich stronie krzywdy na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Żaden przepis p.p.s.a. nie nakłada na stronę takiego obowiązku, co w połączeniu z dyskrecjonalnością władzy sędziego w tym zakresie oraz faktem, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna może być przyznana również z urzędu, w ogóle bez wniosku strony, nie pozwala zająć takiego stanowiska. Okolicznością wystarczającą dla przyznania sumy pieniężnej był bowiem sam fakt, że Sąd Wojewódzki stwierdzając rażące naruszenie prawa dostrzegł jednocześnie potrzebę zrekompensowania stronie negatywnych skutków związanych z tą sytuacją. O nieprzekroczeniu granic uznania sędziowskiego w opisanej sytuacji świadczy przy tym także to, że jak wskazuje się w doktrynie, w przypadku stwierdzenia rażącego naruszenia prawa odstąpienie od przyznania stronie sumy pieniężnej może nastąpić jedynie w sytuacji wyjątkowej (por. wyrok NSA z 23 lutego 2025 r. o sygn. akt I OSK 2285/23). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. – pkt 2 sentencji.