I OSK 1802/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 209/24 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO.4111/620/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE32 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 209/24 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 21 grudnia 2023 r. nr SKO.4111/620/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez jego niezastosowanie i przyznanie wnoszącej skargę kasacyjną prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2023 r. a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to jest od 1 grudnia 2022 r.; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez wnoszącą skargę kasacyjną stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi w całości. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jak podkreśliła wnosząca skargę kasacyjną, nie zgadza się z wydanym wyrokiem co do początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z art. 24 ust. 2 u.ś.r. wynika, że prawo do świadczenia rodzinnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z kolei, w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, co wynika z art. 24 ust. 4 u.ś.r. W niniejszej sprawie wnosząca skargę kasacyjną złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w grudniu 2022 r. Zatem, brak było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane wnoszącej skargę kasacyjną i przyznać świadczenie od 1 listopada 2023 r., zamiast od 1 grudnia 2022 r. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, organ naruszył również art. 27 ust. 5 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. przyjmując, że sam fakt pobierania przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego, skutkuje brakiem możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie pominięto, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz "zasiłku dla opiekuna" (powinno być "specjalnego zasiłku opiekuńczego" – przypis NSA), osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. Wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że w sprawie sporna była wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w zakresie, w jakim wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz "zasiłku dla opiekuna" (powinno być "specjalnego zasiłku opiekuńczego" – przypis NSA). Tymczasem, zbieg taki jest możliwy, co wynika wprost z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 2) i zasiłku dla opiekuna (pkt 5; powinno być "specjalnego zasiłku opiekuńczego" (pkt 3)" – przypis NSA), przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Zatem, Sąd I instancji stwierdził, że przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi podstawę do odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W ten sposób Sąd I instancji błędnie zastosował w sprawie jedynie wykładnię językową przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., z pominięciem wyników wykładni systemowej i funkcjonalnej. Tymczasem, właściwa wykładnia tego przepisu wymagała uwzględnienia treści art. 27 ust. 5 tej ustawy, jak i funkcji obydwu tych przepisów. Ponadto, względy celowościowe nakazywały wziąć pod uwagę fakt częściowej niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., a także skutki niekonstytucyjności regulacji prawnej, która wcześniej, z dniem 1 lipca 2013 r., pozbawiła świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które nabyły do niego prawo przed wprowadzeniem bardziej restrykcyjnych przepisów. W opinii wnoszącej skargę kasacyjną, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której wcześniej prawo to odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając" niejako do ubiegania się o świadczenie mniej korzystne (zasiłek dla opiekuna), a którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego). Taki pogląd został zaakceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. Z uwagi na powyższe, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną organ II instancji błędnie uznał, że pobieranie przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pominął również fakt, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego dla opiekuna, osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. Wnosząca skargę kasacyjną zaznaczyła, że Sąd I instancji mógł na podstawie art. 135 P.p.s.a. dokonać korekty wadliwych czynności organów i uchylić decyzję Wójta Gminy X. z 30 grudnia 2022 r. "od dnia 1 grudnia 2022 r. zgodnie z żądaniem strony zawartym już we wniosku" o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych, aby ograniczać przyznane świadczenie pielęgnacyjne skarżącej od 1 listopada 2023 r. zamiast od 1 grudnia 2022 r. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, A. A. we wniosku z 27 grudnia 2022 r., który wpłynął do organu 2 stycznia 2023 r., zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem B. B., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnosi o uchylenie decyzji Wójta Gminy X. z 8 listopada 2022 r. nr GOPS.5213.2059.6.2022 przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Wójt Gminy X. decyzją z 16 czerwca 2023 r. nr GOPS.5212.2059.29.2023 odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który w treści tego odwołania zawarł oświadczenie, że strona zawiesi specjalny zasiłek opiekuńczy, przyznany w związku z opieką nad bratem, od 1 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 21 grudnia 2023 r. nr SKO.4111/620/2023 uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło co do istoty w ten sposób, że przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wskazał organ II instancji, na podstawie decyzji organu I instancji z 8 listopada 2022 r. oraz 30 grudnia 2022 r., stronie przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 października 2023 r. W ocenie SKO, z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie wynika, aby samo dokonanie wyboru powodowało automatycznie wyeliminowanie z obrotu prawnego uprzednio wydanej decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, konieczne jest aby przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do przyznanego uprzednio konkurencyjnego świadczenia zostało "wstrzymane" bądź uchylone. Natomiast wybór przez osobę uprawnioną świadczenia bardziej korzystnego wiąże się jednocześnie z koniecznością rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia. Rezygnacja z przyznanego świadczenia nie może natomiast opierać się jedynie na warunkowej deklaracji. Jak podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponieważ decyzja organu I instancji z 30 grudnia 2022 r. o przyznaniu stronie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres do 31 października 2023 r. nie została usunięta z obiegu prawnego, stronie do tej daty nie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. A. A. zaskarżyła powyżej opisaną decyzję organu II instancji w części, to jest w zakresie terminu początkowego od którego przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne, to jest od 1 listopada 2023 r. zamiast od 1 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu skargi, A. A. wskazała, że w grudniu 2022 r. złożyła wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z jednoczesnym wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Zaznaczyła, że organ nie wzywał jej do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji. Zatem, nie było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne do okresu od 1 listopada 2023 r. zamiast uwzględnić czas od momentu złożenia wniosku, to jest od 1 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. A. Sąd I instancji zgodził się z organem odwoławczym, że skoro z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, a także art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, to wyklucza to możliwość jednoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać wyłącznie jedno ze świadczeń. Przy czym, Sąd I instancji podkreślił, że chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać jej prawa do pobrania tego świadczenia. Ostateczna decyzja organów administracji publicznej, zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje bowiem w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne do czasu jej uchylenia. Z tego powodu organ administracji, podobnie jak i sąd administracyjny, zobowiązani są do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnych rozstrzygnięć. Sąd zwrócił również uwagę, że tak długo jak, wydana w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", decyzja pozostaje w obrocie prawnym, nie sposób domniemywać, że wolą skarżącej było co innego, niż to, co zostało przez nią zaakceptowane. Sąd I instancji uznał zatem, że aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany, np. specjalny zasiłek opiekuńczy, to osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. Nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia, w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W tej sytuacji, skoro nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, co do którego w obrocie prawnym pozostaje rozstrzygnięcie przyznające zasiłek dla opiekuna (co wyklucza wprost art. 27 ust. 5 u.ś.r.), to należy je przyznać od najwcześniejszego momentu, w którym wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki. Sąd I instancji, odnosząc się do art. 24 ust. 2 u.ś.r., wskazał, że zasady tej nie można jednak traktować jako bezwzględnego nakazu, gdyż przepis ten stanowi normę procesową o funkcji służebnej względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. Zatem okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Sąd I instancji uznał, że dopiero na skutek wygaśnięcia decyzji zmieniającej z 30 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r.), odpadła negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skutku tego nie można było przypisać oświadczeniu skarżącej o warunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego zawartego we wniosku z 27 grudnia 2022 r. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i pkt 5 oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez błędną wykładnię, a także naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez niezastosowanie. Uzasadnienie wszystkich tych zarzutów skupia się w istocie na ustaleniu początkowej daty, od której powinno być przyznanie skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad bratem. Skarżąca miała bowiem przyznany wcześniejszą decyzją specjalny zasiłek opiekuńczy, co oznacza że w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, doszłoby do zbiegu obu świadczeń, jako przyznanych z tego samego tytułu. Tak też został określony przez Sąd I instancji przedmiot sporu, to jest wyłącznie kwestia, czy skarżąca, wraz z wnioskiem z 27 grudnia 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skutecznie złożyła wniosek o uchylenie decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, co następnie mogło prowadzić do uznania, że miesiącem, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r., był grudzień 2022 r. a nie listopad 2023 r. W związku z powyższym należy przypomnieć, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z kolei, jak wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a to wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Ratio legis przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. jest jasne i polega na eliminacji sytuacji, w których jedna osoba mogłaby kumulatywnie pobierać dwa świadczenia, tj. świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, które z istoty swej mają analogiczne przeznaczenie – zrekompensowanie utraconych dochodów z powodu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym - jak słusznie zauważył Sąd I instancji - chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania, W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwracano uwagę, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wskazywano, że konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnich orzeczeniach zwrócono jednak uwagę, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne, Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). W sytuacji więc, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywiste jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego, była ona uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad bratem na podstawie decyzji Wójta Gminy X. z 8 listopada 2022 r., zmienioną następnie decyzją z 30 grudnia 2022 r., ostatecznie na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 października 2023 r. Ostateczna decyzja organu administracyjnego o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres do 31 października 2023 r. nie została usunięta z obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w grudniu 2022 r. wraz z wnioskiem o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego wskazała, że "w przypadku przyznania" prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnosi o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. W treści odwołania zawarła oświadczenie, że zawiesi specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany od 1 września 2023 r. W aktach sprawy nie ma jednak żadnej dokumentacji potwierdzającej podjęcie działań w tym zakresie. Okoliczności powyższe nie zostały podważone w skardze kasacyjnej, w tym nie została podważona ocena tych okoliczności dokonana przez organ odwoławczy i zaaprobowana przez Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej skarżąca zaprezentowała jedynie odmienną ocenę skuteczności złożonego przez siebie warunkowego wniosku o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym stan faktyczny w niniejszej sprawie nie został zakwestionowany, nie podjęto nawet próby jego podważenia, a to oznacza, że okoliczności faktyczne sprawy kształtują się w sposób ustalony przez organy, które następnie zostały skontrolowane i przyjęte przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny jest zatem zobligowany przyjąć, że stan faktyczny sprawy przedstawia się w taki sposób, jak wynika to z ustaleń zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Z okoliczności tych wynika natomiast, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie złożyła skutecznie wniosku o uchylenie decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż uchylenie decyzji warunkowała przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, którego organ I instancji jej odmówił, a także że do dnia 31 października 2023 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja z 30 grudnia 2022 r. przyznająca skarżącej kasacyjnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem przez ww. opieki nad bratem i decyzja ta była ostateczna oraz prawomocna. Okoliczności te miały w rozpoznawanej decydujące znaczenie. Na podstawie art. 16 § 1 K.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta bowiem z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie jak i sąd administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. Zgodzić się zatem należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Rzeszowie, że - w realiach rozpoznawanej sprawy - to dopiero wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy X. z 30 grudnia 2022 r. przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie - jak twierdziła strona - złożenie przez nią wniosku w piśmie z 27 grudnia 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o warunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego – wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mając zaś na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., należało przyjąć, że stronie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad bratem począwszy od 1 listopada 2023 r., gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od daty wcześniejszej. W tym bowiem okresie skarżącej kasacyjnie przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia, co - jak wyżej wspomniano – wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych też powodów skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił wykładni prawa materialnego przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a podzielił pogląd wyrażony w m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1586/21, z 26 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1859/21, z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 211/21, z 25 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 189/22, z 3 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 630/22, z 9 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 656/22 oraz z 22 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 703/22. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. Stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 658), uzasadnienie sporządzanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jednocześnie zauważyć, że dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej, albowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a.