I OSK 1786/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku: M.B. i K.J. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej: M.B. i K.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2339/22 w sprawie ze skargi: M.B. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 lipca 2022 r. nr KOC/7933/Go/21 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Wyrokiem z 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2339/22 (dalej wyrok z 28 kwietnia 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę: M.B. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 21 lipca 2022 r. nr KOC/7933/Go/21 w przedmiocie umorzenia postępowania (k. 234, 408-413 akt sądowych). Skargę kasacyjną od wyroku z 28 kwietnia 2023 r. wywiodły: M.B. i K.J. (dalej skarżące), wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżące zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynika sprawy: 1. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej] ppsa) powiązane z wadliwą oceną naruszenia przez organy administracji przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej: art. 6, 7, 8, 9, 12 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej] kpa, co wynika: - z niezasadnego nie zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie o sygn. akt K 2/22; z braku skontrolowania z urzędu, w myśl art. 134 § 1 ppsa, zgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z prawem unijnym, jako prawem nadrzędnym, a przede wszystkim z art. 6 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu unijnych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. z 2010 r. nr 254 poz. 1700) [winno być Dz.U. z 2020 r. poz. 2156 ze zm.]. Nie da się bowiem nie zauważyć, że podzielono bezzasadnie i nierówno potraktowano osoby, które po 30 latach złożyły wnioski, ale ich sprawy zakończono ostatecznie przed 16 grudnia 2021 r., a osobom, których wnioski nie zostały do tej daty załatwione, umorzono będące w toku postępowania; 2. błędne i nietrafne argumentowanie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest dostosowaniem systemu prawnego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. P 46/13, mimo że w uzasadnieniu Trybunału nie ma nawet sugestii o wygaszaniu postępowań w toku, a jedynie wskazanie na zaniechanie ustawodawcy w ustaleniu terminu do składania wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych - co można rozumieć tylko jako potrzebę zatrzymania składania nowych wniosków, ale nie likwidowania skutków wniosków złożonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej; 3. błędne argumentowanie konstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, że wprowadzony termin 30-letni jest skorelowany z terminem zasiedzenia, ponieważ nieruchomości dekretowe warszawskie nie zostały przejęte dekretem bezpowrotnie, a zgłoszone w terminie wnioski dekretowe rozpoczęły legalne prawnie postępowania zmierzające bezpośrednio do restytucji naturalnej lub do uzyskania odszkodowania - czyli do wykonania obowiązującego dekretu. Były to więc czynności przerywające bieg zasiedzenia; 4. wadliwe wyłożenie zasady proporcjonalności. Pominięto fakt, że w wyniku dekretu Skarb Państwa i m.st. Warszawa zostały wyjątkowo i obficie wzbogacone przejęciem nieruchomości, których właściciele hipoteczni zginęli bez następców prawnych. To ogromny majątek do dysponowania bez ograniczeń, przynoszący ogromny dochód łącznie z pozostałymi nieruchomościami przez dziesięciolecia niezwróconymi. Nie da się wytłumaczyć zachowania konstytucyjnej zasady proporcjonalności tym, aby w wyniku zawinionego przez organ braku działania przez dziesięciolecia przejąć pozostałe nieruchomości dekretowe na rzecz, tzw. dobra ogólnego; 5. bezkrytyczne przejęcie zakresu uczestników postępowania k. 216-220 obejmującego 143 osoby i uznanie niedoręczonych zawiadomień za skutecznie doręczone (k. 132), choć nie doręczono korespondencji 46 osobom z wykazu k. 52-98 oraz 23 osobom z wykazu k. 105-128, w tym nieboszczykom. Tymczasem, decyzja/korespondencja winna być doręczona żyjącym, skoro związany jest z tym termin do jej zaskarżenia. W tej sytuacji zarządzenie z 31 marca 2023 r. (k. 132) o uznaniu za skuteczne doręczenie nieodebranej w terminie korespondencji jest na pograniczu nieważności postępowania uwzględnianego przez Sąd z urzędu. Skarżące kasacyjnie wniosły o zawieszenie postępowania o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie o sygn. akt K 2/22 dotyczącej zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz.U. z 2021 r. poz. 1491)]; ewentualnie o przestawienie składowi 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, które w dotychczasowym orzecznictwie budzi poważne wątpliwości, a mianowicie, czy wskazana przez nie podstawa uzasadnia zawieszenie postępowania; odsyłanie bowiem na drogę ewentualnego w przyszłości postępowania o wznowienie postępowania narusza powagę Sądu i zasadę zaufania obywatela do organów państwa (k. 567-570 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Warunkiem zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 ppsa jest stwierdzenie przez sąd związku tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania przed jednym z wymienionych w przepisie organów będzie miał charakter prejudycjalny w stosunku do sprawy sądowoadministracyjnej. Przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946). W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Istota skargi kasacyjnej koncentruje się, m.in., wokół zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej do toczącego się postępowania w niniejszej sprawie. Pomiędzy rozpoznawaną sprawą a postępowaniem przed Trybunałem zachodzi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, związek, o którym stanowi art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 i art. 131 ppsa, zawiesił postępowanie kasacyjne.