I OSK 1702/24

Dnia 12 maja 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/OI 1035/23 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 28 września 2023 r. nr Rep. 2305/IN/23 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt i ptaków oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 1035/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie 1. oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 28 września 2023 roku nr Rep.2305/IN/23 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt i ptaków, 2. przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat [...] kwotę 480 złotych tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu [...] z urzędu. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Elbląg (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia 18 sierpnia 2023 r. orzekającą o czasowym odebraniu [...] (dalej też: skarżący), właścicielowi stada kóz w ilości 80 sztuk oraz ptactwa w ilości: 11 indyków i 27 perliczek, prowadzącemu hodowlę tych zwierząt na terenie nieruchomości [...], gm. Elbląg. Jednocześnie Wójt orzekł o przekazaniu czasowo odebranych zwierząt do Ośrodka Okresowej Rehabilitacji Zwierząt Jelonki, Nowe Monasterzysko, Młynary, do czasu wydania przez sąd orzeczenia o przepadku zwierząt lub umorzenia postępowania karnego w niniejszej sprawie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu SKO wskazało, że nie miało żadnych wątpliwości, że zwierzęta były utrzymywane w niewłaściwych warunkach, dopuszczono się rażących zaniedbań i niechlujstwa, a także, co bardzo istotne, część zwierząt nie miała zachowanej możliwości naturalnej pozycji. Rację ma zatem organ pierwszej instancji, że dalsze pozostawienie zwierząt na dotychczasowej posesji zagrażało ich zdrowiu, a nawet życiu, tym bardziej, skoro dwie kozy znajdowały się w stanie agonalnym, a zwierzęta nie miały zapewnionego właściwego dostępu do wody i pokarmu. Tłumaczenia strony, że nie mógł zapewnić zwierzętom właściwych warunków w związku z osadzeniem w Areszcie Śledczym w Elblągu, nie zasługują na wiarę i uwzględnienie. Osadzenie miało bowiem miejsce w dniu 4 sierpnia 2023 r., a pierwsza interwencja Policji miała miejsce już w dniu 5 sierpnia 2023 r. Stwierdzony stan faktyczny wprost dowodzi, ze zaniedbania i niewłaściwe podejście do kwestii utrzymywania zwierząt, występowały już od dłuższego czasu, a strona nie zapewniała godziwych warunków i właściwej opieki zwierzętom. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję wniósł [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, mając na uwadze materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy - w ocenie Sądu - Kolegium trafnie przyjęło, że na posesji znajdowały się zwierzęta bez właściwej opieki - i kozy i ptactwo domowe. Zwierzęta były wygłodzone, Indyczki i perliczki zamknięte były w ciasnych klatkach, uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji ciała, bez wody i karmy, we własnych odchodach. Jedna z indyczek siedziała na zbukach. 15 capów zamkniętych było w ciemnej szopie, w klatkach na króliki, bez dostępu do światła i powietrza. Cała podłoga pokryta była grubą warstwą ekskrementów. Ilość odchodów świadczyła, że zwierzęta bardzo długo nie wychodziły z zamkniętego pomieszczenia oraz że nikt tam nie sprzątał. W pomieszczeniu nie było karmy, ani wody, panował smród. Część zwierząt nie posiadała kolczyków. Pozostałe kozy znajdowały się na wybiegu z ubogą trawą, pozostawione bez karmy i stałego dostępu do wody. Kozy nie były dojone, miały stany zapalne wymion, część nie miała siły stać na nogach. Wszystkie zwierzęta wymagały odpchlenia, odrobaczenia, a także podania antybiotyków w związku ze stanami zapalnymi. Dwie kozy znajdowały się w stanie agonalnym. Kozy były w różnych przedziałach wiekowych i różnej płci, a mimo to wszystkie przebywały na jednym wybiegu, część była kotna. Powyższe okoliczności wskazują, że zwierzęta utrzymywane były w niewłaściwych warunkach, dopuszczono się rażących zaniedbań i niechlujstwa, część zwierząt nie miała też możliwości zachowania normalnej pozycji. Pozostawienie zwierząt na dotychczasowej posesji zagrażało ich zdrowiu, a nawet życiu. Prawidłowo więc orzeczono o czasowym odebraniu skarżącemu zwierząt. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi przez sąd I instancji oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, podczas gdy istniały ku temu podstawy tj. w postępowaniu przed organem doszło do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, iż [...] nie zapewnił zwierzętom właściwej opieki pomimo zapewnienia przez skarżącego opieki w czasie jego obecności w zakładzie karnym, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego poprzez uznanie, iż nie została spełniona przesłanka z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. W oparciu o przedstawiony zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, przyznanie na rzecz adwokata nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu za obie instancje, według norm przepisanych, powiększonych o należną kwotę podatku VAT, albowiem nie zostały one zapłacone w całości ani w części oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie zauważenia wymaga, że podniesiono tylko jeden zarzut będący kompilacją zarzutu procesowego i materialnego. Nie ulega wątpliwości, iż fakty istotne dla rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej wskazuje norma prawa materialnego (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017, s. 456-457). Taką normą w badanej sprawie jest art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz, 158, dalej: u.o.z.). Stosownie do art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z. może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji organu administracji i przekazane jednemu z podmiotów wskazanych w tym przepisie. Art. 7 ust. 3 u.o.z. stanowi, iż w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Norma art. 6 ust. 2 u.o.z. definiuje natomiast pojęcie znęcania się nad zwierzętami. Przepis ten przez znęcanie się nad zwierzętami rozumie zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, przez określone zachowania przykładowo wymienione w owym przepisie. Sposób skonstruowania tej definicji wskazuje, że katalog zawarty w art. 6 ust. 2 pkt 1–19 u.o.z. jest otwarty, a wymienione w tym katalogu zachowania są znęcaniem się nad zwierzętami (vide: M.Kulik, M.Rudy [w] E.Kruk (red), Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, WKP 2024, uwagi do art. 6 i przywołana tam literatura). Znęcanie się nad zwierzęciem ma miejsce m.in. w sytuacji utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.) ale także w razie utrzymywania zwierząt bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 19 u.o.z.). (por. też wyrok NSA z dnia 24 kwietna 2025 r. sygn. akt I OSK 1725/23, publikacja: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezspornym jest, że skarżący został osadzony w Areszcie Śledczym w Elblągu w dniu 4 sierpnia 2023 r., przy czym pierwsza, z dwóch, interwencja Policji w sprawie pozostawienia i utrzymywania w niewłaściwych warunkach bytowania i bez należytej opieki znajdującego się tam stada kóz i ptactwa domowego, miała miejsce już w dniu 5 sierpnia 2023 r., czyli raptem w dniu następnym po dniu osadzenia skarżącego w areszcie. Ze sporządzonej przez Policję notatki wynika, że na posesji znajdował się jedynie wybieg z ubogą trawą oraz pomieszczenie gospodarcze, w którym zwierzęta te były zamykane. W następstwie interwencji funkcjonariusze Policji poinformowali inspektorat OTOZ Animals Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt w Elblągu, ul. Królewiecka 233, którego przedstawiciele natychmiast udali się na miejsce interwencji. Na interwencji obecna była również przedstawicielka Fundacji "Zwierzętom w Potrzebie". Znajdujące się na posesji zwierzęta były wygłodzone. Indyczki i perliczki zamknięte były w ciasnych klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji ciała bez wody i karmy i we własnych odchodach. Jedna z indyczek siedziała na zbukach. 15 capów zamkniętych było w ciemnej szopie, w klatkach na króliki, bez dostępu światła i powietrza. Cała podłoga pokryta była odchodami. Warstwa ekskrementów była tak gruba, że nie można było nawet stwierdzić, z jakiego materiału podłoga została wykonana. W pomieszczeniu nie było żadnej karmy i wody. Ilość ekskrementów świadczyła o tym, że zwierzęta te bardzo długo nie wychodziły z tego zamkniętego pomieszczenia oraz o tym, że nikt od dawna tam nie sprzątał. W pomieszczeniu panowała duchota i niesamowity smród. Część z tych zwierząt nie posiadała kolczyków, tym samym nie można było ich zidentyfikować. Pozostałe kozy znajdowały się na wybiegu z ubogą trawą, pozostawione były bez odpowiedniej karmy i stałego dostępu do wody. Kozy nie były dojone, miały stany zapalne wymion, część z nich kotna, inne nie miały siły nawet stać na nogach. Dwie z kóz były w stanie agonalnym. Wszystkie zwierzęta wymagały odpchlenia i odrobaczenia, oraz podania antybiotyków w związku ze stanami zapalnymi. Stwierdzony przez podejmujących kontrolę stan faktyczny wprost dowodził, że - wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie - zaniedbania i niewłaściwe podejście do kwestii utrzymywania zwierząt, występowały od dłuższego czasu, a strona nie zapewniała godziwych warunków i właściwej opieki zwierzętom. Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia przez organ, iż [...] nie zapewnił zwierzętom właściwej opieki w czasie jego obecności w zakładzie karnym – wskazać trzeba, że z akt sprawy wynika wprost, że skarżący przekazał część zwierząt pod opiekę starszego człowieka (sąsiada – przyp. NSA), który oświadczył, że: zna Pana [...] i to on jest właścicielem stada kóz i ptactwa. On jedynie został poproszony przez właściciela stada - Pana [...] o przetrzymanie zwierząt na swojej posesji na parę dni. Jednak stado jest już na jego posesji ponad rok. A właściciel stada Pan [...] zwodzi go i nie ma zamiaru tego stada zabrać. On zaś jak zeznał nie jest w stanie z uwagi na podeszły wiek opiekować się kozami i resztą zwierząt". Zaznaczyć zatem w tym miejscu trzeba, że nie ma znaczenia na czyjej posesji znajdowały się w danym momencie zwierzęta - to właściciel ma obowiązek zapewnić właściwy byt zwierzętom. Stosownie do art. 7 ust. 4 cytowanej w sprawie ustawy o ochronie zwierząt -w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3 (czyli jak w rozpoznawanej spawie), kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Właścicielem zwierząt w sprawie jest skarżący. Trudno bowiem uznać za opiekuna omawianych zwierząt w/w sąsiada, któremu skarżący podrzucił swoje zwierzęta "na kilka dni", a defakto porzucił na ponad rok bez zabezpieczenia im odpowiedniej opieki, przestrzeni do życia, żywności i wody. Stwierdzony w toku kontroli opisany wcześniej stan faktyczny, jak słusznie stwierdziły orzekające w sprawie organy oraz Sąd I instancji wprost dowodzi, że zaniedbania i niewłaściwe podejście do kwestii utrzymywania zwierząt, występowały już od dłuższego czasu, a [...] nie zapewniał godziwych warunków i właściwej opieki zwierzętom. Za organami stwierdzić trzeba, że nie sposób logicznie przyjąć, że w ciągu jednej doby - od dnia aresztowania do dnia kontroli - pojawiła się tak ogromna ilość odchodów, stany zapalne, robaki, pchły, wygłodzenie i stan agonalny niektórych zwierząt. Zwierzęta nie były niekarmione przez jedną dobę, a wygłodzone - co stanowi zasadniczą różnicę. Nieobecność skarżącego pozostawała zatem bez wpływu na stan w jakim przetrzymywane były zwierzęta, zamknięte w ciasnych klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji ciała, bez wody i karmy, czy zamknięte w ciemnej szopie, w klatkach, bez dostępu do światła i powietrza. Ocena powyższych okoliczności sprawy trafnie doprowadziła organy obu instancji do konkluzji, iż doszło w badanej sprawie do sytuacji znęcania się nad zwierzętami. Świadczące zaś o tym dowody zgromadzone podczas kontroli Policji i sporządzona z tych czynności notatka urzędowa - wyczerpują znamiona przepisów z art. 7 ust. 1 i 3 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 10 i pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt. Dowody te dają wyraźny obraz sposobu traktowania przez skarżącego ww. zwierząt. Ze skargi kasacyjnej nie wynika zaś aby skarżący widział i rozumiał problem w sposobie, w jaki traktuje swoje kozy i ptactwo. Tym samym za bezzasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 u.o.z. W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego Z całą pewnością kontrola dowodów zgromadzonych w toku postępowania dokonana przez Sąd I instancji nie była dowolna, a rzetelna, prawidłowa i obiektywna. W konsekwencji powyższego nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Po pierwsze Sad I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. zatem nie mógł naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. bowiem go nie stosował. Nadto argumentacja skargi kasacyjnej nie zdołała podważyć stanowiska Sądu I instancji oraz przekonać o słuszności niezastosowania tego przepisu. Tym samym, zrealizowana niniejszym przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna pozwala stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia przepisów prawa wskazywanych przez stronę skarżącą. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dotyczącej rzetelnie zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli w następstwie wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 28 września 2023 r. w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt i ptaków (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 sygn. akt I OSK 712/23). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a skarga kasacyjna, oparta na chybionych zarzutach, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.