I OSK 1695/24

Dnia 12 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 710/23 w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 lipca 2023 r., Sygn. akt SKO Gd/1456/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r. (sygn. akt II SA/Gd 710/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2023 r. nr SKO Gd/1456/23 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 31 stycznia 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania P.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem -G.P.. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, P.P.zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku: I. w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "k.p.a." - przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i nieprawidłowe przyjęcie, że matka skarżącego, a żona G.P. - ojca skarżącego, nad którym skarżący sprawuje opiekę, jest w stanie sama sprawować opiekę nad mężem, ponieważ nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy okoliczność ta nie została w ogóle zbadana, w szczególności nie zostały zbadane możliwości sprawowania przez nią takiej opieki; II. w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.- naruszenie przepisów prawa materialnego: a) poprzez błędną interpretację przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323), zwanej dalej "u.ś.r.", polegającą na uznaniu, że okoliczność pozostawania w związku małżeńskim przez osobę z niepełnosprawnością - G.P., w sytuacji, gdy jego małżonka nie może zająć się mężem, wyklucza możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, b) poprzez błędną interpretację i niezastosowanie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1a u.ś.r. - polegające na uznaniu, że skarżący nie jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad jego ojcem, ponieważ to na żonie spoczywa obowiązek alimentacyjny w stosunku do męża w tej sprawie, a także uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny żony względem wymagającego opieki męża bez względu na okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny syna, co doprowadziło do błędnej konstatacji, że w sytuacji skarżącego nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), zwanej dalej "k.r.o.", obowiązek alimentacyjny względem ojca, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia alimentacyjnego. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Wobec tego postępowanie wywołane przedmiotową skargą kasacyjną sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności powołanych w niej zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest: na obrazie prawa materialnego w postaci: błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) oraz błędnej wykładni i niezastosowaniu art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (cyt.): "(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323)" a także na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, takich jak: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Jak z powyższego zatem wynika, skarga kasacyjna określała konkretne przepisy prawa i ustawy w których się one znajdują a także wskazywała miejsce publikacji tych ustaw. W powołanej skardze przytoczono również uzasadnienie tych podstaw. Powyższe było zaś o tyle istotne, że Naczelny Sąd Administracyjny nie bada ponownie legalności zaskarżonej decyzji w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić sąd pierwszej instancji a jest związany określonymi w skardze kasacyjnej zarzutami. Stąd określenie podstaw kasacyjnych musi być dokonywane w sposób staranny i konkretny, gdyż Sąd Kasacyjny nie ma uprawnień do ich poprawiania ani też domyślania się rzeczywistych intencji autora skargi kasacyjnej. Odnosząc powyższe do przedmiotowej skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że wskazane w niej przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych w wersji określonej przez autora skargi kasacyjnej jako: Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 323, w dużej mierze albo nie istniały, albo nie dotyczyły stanu, jaki wystąpił w sprawie rozpoznawanej. Zgodnie bowiem z brzmieniem wskazanej przez autora skargi kasacyjnej wersji omawianej ustawy materialnoprawnej, art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. nie zawiera podpunktu "a", zaś art. 17 ust. 1a, został uchylony (vide: art. 43 pkt 4 b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym). Z kolei, art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, podczas gdy w analizowanym przypadku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ubiegał się syn osoby niepełnosprawnej. Wobec tego należało stwierdzić, że treść uzasadnienia odnosząca się do w/w zarzutu była w całej rozciągłości niespójna z przywołanym w skardze kasacyjnej przepisem. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w takiej sytuacji materialnoprawne zarzuty kasacyjne nie mogły być przedmiotem jakichkolwiek rozważań. Przechodząc natomiast do kwestii procesowych, wskazać trzeba, że w ramach podstawy kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skarżący zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wiążąc go z szeregiem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i twierdząc, że Sąd ten (ewentualnie organ): po pierwsze, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy a po drugie, nie prawidłowo przyjął, że matka skarżącego, a żona G.P. - ojca skarżącego, nad którym skarżący sprawuje opiekę, jest w stanie sama sprawować opiekę nad mężem, ponieważ nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy okoliczność ta nie została w ogóle zbadana, w szczególności nie zostały zbadane możliwości sprawowania przez nią takiej opieki. Takie zatem uzasadnienie podstawy kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie było prawidłowe. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił bowiem na czym miało w tym przypadku polegać owo "niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy" ani też nie wskazał na czym miała polegać istotność ewentualnego naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów proceduralnych (do czego zobowiązuje art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Dalsza zaś wyżej przytoczona argumentacja omawianego zarzutu - w zasadzie - odnosiła się do kwestii materialnoprawnych a nie procesowych. W związku z powyższym wyjaśnić w tym miejscu jedynie wypada, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne, co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.) (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2401/19). Stwierdzić zatem należy, że trafnie, więc Sąd pierwszej instancji uznał, że zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dowody dawały podstawę do wydania decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem G.P.. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji publicznej nie naruszyły bowiem reguł zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., wyjaśniając dokładnie zajęte stanowisko jak i zasady rządzące postępowaniem w zakresie ustalenia choroby zawodowej, co spełnia wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie organów zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej, co Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Stąd też podniesiony zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł być uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.