I OSK 1678/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. Z., T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. Z., T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2639/24 w sprawie ze skargi A. Z., T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zwaloryzowanej kwoty przyznanego odszkodowania oraz zobowiązania do wpłaty kwoty ustalonego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2639/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Z., T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zwaloryzowanej kwoty przyznanego odszkodowania i zobowiązania do jego wpłaty na rzecz Skarbu Państwa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, którzy wystąpili również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, w której orzeczono o: I) ustaleniu zwaloryzowanej kwoty przyznanego odszkodowania w wysokości 3.834.043,35 zł, zgodnie z decyzją Zastępcy Burmistrza Dzielnicy Mokotów z dnia 24 lipca 1990 r., którą uchylono za zgodą stron decyzję Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z dnia 3 kwietnia 1975 r. w części dotyczącej odszkodowania za nieruchomość o pow. [...]m2, położoną w Warszawie pomiędzy ul. [...] a [...], pochodzącą z "[...]", stanowiącą własność S. i K. K. i ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz K. K. oraz spadkobierców S. K.; II) zobowiązaniu spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości do wpłaty ww. kwoty na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie wnioskodawców, odszkodowanie którego dotyczy obowiązek zwrotu, zostało przyznane ponad 30 lat temu matce skarżących - wobec czego, oni sami nie otrzymali środków finansowych, które można byłoby zwrócić. Skarżący nie posiadają oszczędności pozwalających pokryć wskazane w decyzji kwoty. Na dowód powyższego, przedłożyli dokumentację finansową. Zdaniem skarżących wyegzekwowanie na rzecz Skarbu Państwa ustalonego zaskarżoną decyzją olbrzymiego odszkodowania związane zatem będzie z koniecznością wyzbycia się jedynych wartościowych składników posiadanego majątku, do jakich można zaliczyć mieszkania i domy, które od lat stanowią centrum życiowe skarżących. Pozbawienie prawa do mieszkań, w celu wykonania decyzji, spowoduje również konieczność zapewnienia innego miejsca zamieszkania i związane z tym koszty np. wynajmu mieszkań, które w przypadku uwzględnienia skargi, nie będą podlegać zwrotowi powodując znaczną szkodę w majątku skarżących. Ponieważ skarżący nie posiadają oszczędności, trudna sytuacja majątkowa spowoduje, że konieczność poniesienia dodatkowych, przekraczających bieżące utrzymanie wydatków związanych z zapewnieniem mieszkania prowadzić będzie do zaniechania niezbędnego leczenia i rehabilitacji powodując powstanie nieodwracalnych skutków także na zdrowiu skarżących. W konsekwencji, istnieje potrzeba zapewnienia ochrony skarżącym w toku kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd. Zdaniem skarżących, wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji jest tym bardziej uzasadniony, że kwestionują oni nie tylko wysokość ustalonego decyzją odszkodowania, ale przed wszystkim podstawę do zastosowania waloryzacji, wypłaconego na podstawie decyzji ponad 30 lat temu odszkodowania w oparciu o art. 132 ust. 3a u.g.n. Skarżący dodali także, że zarówno Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia 25 października 2024 r. jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. nie uwzględnili wniosku o udzielenie stronom ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po wniesieniu skargi organ administracji (art. 61 § 2 P.p.s.a.), a po przekazaniu sądowi skargi – sąd, może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, przy czym sąd wydaje takie postanowienie, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 zd. pierwsze P.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.) zawiera regulację szczególną, w myśl której w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy (z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a) - wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Jak długo wywołuje skutki postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji określa z kolei art. 61 § 6 P.p.s.a., stosownie do którego, wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. oddalił wniosek A. Z., T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 września 2024 r. w przedmiocie ustalenia zwaloryzowanej kwoty przyznanego odszkodowania oraz zobowiązania do wpłaty kwoty ustalonego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżących Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r. sygn. akt I OZ 676/25 uchylił ww. postanowienie i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na obecnym etapie postępowania skarżący korzystają zatem z ochrony tymczasowej udzielonej powołanym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji powyższego postępowanie wywołane kolejnym wnioskiem skarżących zawartym w skardze kasacyjnej należy uznać za bezprzedmiotowe. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.