I OSK 1659/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.R. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3238/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1651/14 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: 1) odmówić zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, 2) odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, 3) zwrócić J.R. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z 6 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3238/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1651/14, w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oraz zasądził od skarżącego kasacyjnie na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Pismem z [...] sierpnia 2022 r. (data stempla pocztowego) skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem wskazanego powyżej wyroku. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wyrok ten został wydany przez w składzie trzyosobowym przez dwoje sędziów podlegających wyłączeniu z mocy ustawy jako osobiście zainteresowanych w sprawie, o czym świadczyć miało wydanie wyroku przy zastosowaniu odmiennych standardów kontroli legalności, niż standardy deklarowane przez nich w innych orzeczeniach. Pismem z [...] grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo zawierające żądanie zawieszenia postępowania z powodu złożenia wniosku o zmianę bądź uchylenie decyzji, której wydanie było powodem zainicjowania sporu sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że rozpatrzenie tego wniosku spowoduje bezprzedmiotowość postępowania przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności odnosząc się do żądania zawieszenia postępowania sądowodaministracyjnego, należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Uzasadnienie wniosku nie wskazuje bowiem na wystąpienie w rozpoznawanej sprawie którejkolwiek z przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w art. 124 czy art. 125 ppsa. Przyczyny, które w ocenie pełnomocnika wskazują na konieczność zawieszenia postępowania, nie spełniają w szczególności przesłanki określonej w art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt złożenia wniosku o uchylenie bądź zmianę decyzji stanowiącej przyczynę sporu sądowoadministracyjnego nie spełnia wymogu uznania tak wszczętej sprawy administracyjnej za kwestię prejudycjalną. Tylko bowiem taka kwestia spełnia przesłanki umożliwiające zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa (por. komentarz do art. 125 ppsa, J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Lex on-line, teza 3). Oznacza to, że nie każdy związek pomiędzy wszczętym postępowaniem administracyjnym a toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym może stanowić podstawę zawieszenia postępowania sądowodaministracyjnego. Przechodząc do rozstrzygnięcia kwestii skargi o wznowienie postępowania, wyjaśnić należy, że obowiązkiem Sądu po wpłynięciu takiej skargi jest dokonanie jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa. Chodzi zatem o oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Obowiązkiem Sądu jest też zbadanie, czy skarga jest wzniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 ppsa). Zgodnie z art. 271 ppsa wznowienia postępowania z powodu nieważności można żądać, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1) lub jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2). Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że pełnomocnik wprawdzie w podstawie prawnej skargi wskazał oba zacytowane powyżej przepisy, ale uzasadnienie skargi odnosi się wyłącznie do art. 271 pkt 1 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że złożona skarga o wznowienie postępowania nie zawiera uzasadnienia co do podstawy z art. 271 pkt 2 ppsa, co stanowi naruszenie art. 279 ppsa. Odnosząc się z kolei do pierwszej z przywołanych podstaw wznowienia postępowania, zaznaczyć należy, że argumentacja pełnomocnika skarżącego zmierza do wykazania, że w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2017 r. orzekali sędziowie podlegający wyłączeniu od orzekania. W tym miejscu należy podkreślić, że stosownie do postanowień art. 271 pkt 1 ppsa podstawą wznowienia postępowania może być wyłącznie fakt orzekania w sprawie sędziego bądź sędziów podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Jak stanowi art. 18 § 1 ppsa sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a) lub w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Jak wynika z analizy zacytowanego przepisu kwestie odmiennego orzekania w innych sprawach o podobnym charakterze, czy jak chce tego pełnomocnik skarżącego "zastosowanie innego standardu kontroli legalności", nie stanowią podstaw wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że zgodnie z poglądami orzecznictwa przyczyny wyłączenia sędziego od orzekania z mocy ustawy są wymienione enumeratywnie, a ich katalog jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 64/21). Przyczyny, na których zaistnienie powołuje się pełnomocnik skarżącego, nie stanowią zatem podstaw do wyłączenia od orzekania z mocy ustawy sędziów wskazanych w treści skargi o wznowienie postępowania. Jako takie nie mogą one zatem świadczyć o oparciu skargi na ustawowej podstawie wznowienia. W tak ustalonym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 ppsa orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.