I OSK 1455/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K., D.P. i E.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2676/21 w sprawie ze skargi M.K., D.P. i E.D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z 20 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.K., D.P. i E.D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Dodatkowo skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez przyjęcie, że w sprawie nie budziło żadnych wątpliwości, że od daty ogłoszenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z [...] września 1954 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w gromadzie B.-J., upłynęło ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji, gdy ani Sąd pierwszej instancji ani organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Rzeszowie, który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz.U. Nr 45 poz. 416) i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej; 2) art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), dalej: ustawa nowelizująca, w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z przywołanymi przepisami Konstytucji RP, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania, Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo L., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od skarżących kosztów wywołanych postępowaniem oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd – zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa – może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne, będące przyczyną zawieszenia, musi mieć wpływ na wynik danego postępowania. W niniejszej sprawie takim postępowaniem jest toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich postępowanie w sprawie o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Jak wynika ze złożonego do Trybunału Konstytucyjnego wniosku, zastrzeżenia Rzecznika budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie postępowań pozostających w toku. Mając powyższe na uwadze, należy odnotować, że zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej do toczącego się postępowania w niniejszej sprawie, przy czym jeden z zarzutów skargi kasacyjnej zasadniczo pokrywa się swoim zakresem z wnioskiem Rzecznika. Pomiędzy rozpoznawaną sprawą a postępowaniem przed Trybunałem zachodzi zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego związek, o którym mowa w zacytowanym na wstępie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.