I OSK 1394/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. P. C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności w sprawie ze skargi kasacyjnej A.P.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 663/23 w sprawie ze skargi A. P. C. na czynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. z dnia 2 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nieaktualności zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę w rubrum zaskarżonego wyroku w ten sposób, że po słowach "sprawy ze skargi A. P." nazwisko "C." zastąpić nazwiskiem "C."; 2. umorzyć postępowanie o wstrzymanie wykonania czynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. z dnia 2 czerwca 2023 r. nr [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 663/23 oddalił skargę A. P. C. na czynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. z 2 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nieaktualności zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej (k. 97, 110-119v akt sądowych). Skargę kasacyjną dnia 23 maja 2024 r. od wyroku II SA/Gd 663/23 wywiodła A. P. C. (dalej skarżąca), reprezentowana przez adw. D. S. W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania czynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. z dnia 2 czerwca 2023 r. nr [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że wskutek wydania zaskarżonego zawiadomienia skarżąca została pozbawiona możliwości sprawowania funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. Zawiadomienie ukształtowało zakaz określonego zachowania po stronie skarżącej. Jej zdaniem, w przypadku niewstrzymania wykonalności zaskarżonego zawiadomienia zachodzi szczególne niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zawiadomienie stwierdzające nieaktualność zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej przez skarżącą nie jest prawomocne i zostanie poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie legalności jego wydania. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której zawiadomienie wydane z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. "2024.177" [winno być "z 2022 r. poz. 447 ze zm.", dalej uwr - zasada tempus regit actum - uw. NSA]) w zakresie wymogów formalnych stawianych temu aktowi skutecznie ukształtuje sytuację prawną skarżącej. Postępowanie w przedmiocie oceny merytorycznej poprawności i zasadności działań podjętych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G. wobec skarżącej w dalszym ciągu nie zostało zakończone. Sprawa toczy się przed Sądem Rejonowym [...] [pod] sygn. akt [...]. Sąd dostrzegł konieczność zasięgnięcia opinii specjalistów, w związku z czym powołał biegłych: pedagoga i psychologa, których zadaniem jest ocena predyspozycji skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej i uzewnętrznienie swoich spostrzeżeń w opinii. W chwili obecnej nie sposób przewidzieć, jakie rozstrzygnięcie zapadnie w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do oceny zasadności opinii, które legły u podstaw wydania zaskarżonego zawiadomienia. Wobec tego wysoce prawdopodobne jest, że przedmiotowe zawiadomienie pozbawione jest podstaw, a jego wykonanie wywoła trudne do odwrócenia skutki. Jeżeli wykonalność zaskarżonego zawiadomienia nie zostanie wstrzymana, skarżąca zostanie pozbawiona nie tylko możliwości sprawowania opieki nad małoletnią L. W., ale również nad jakimkolwiek dzieckiem, któremu zdecydowałaby się stworzyć prawidłowe warunki rozwoju i podjąć trud jego wychowywania. Ponowne uzyskanie kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej wiązałoby się z koniecznością przejścia całej procedury kwalifikacyjnej od początku, co byłoby równoznaczne z poświęceniem znacznych nakładów czasu, pracy i pieniędzy ze strony skarżącej. Dlatego - zdaniem skarżącej - wniosek jest w pełni zasadny i zasługuje na uwzględnienie w całości (k. 136-139v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa). Z art. 61 § 3 zd. 1 ppsa wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Wskazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie czynności spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Co do zasady cechy wykonalności nie mają akty odmowne (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23.1.1997 r. SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023 s. 469-471, nb 2, 3). Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt (lub czynność) wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 7 do art. 61). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego (lub czynności) należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie (lub podjętą czynnością). Nie każdy akt administracyjny (lub czynność organu) kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Wniosek skarżącej nie mógł podlegać merytorycznemu rozstrzygnięciu. Skarżąca domaga się wstrzymania czynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. w postaci zawiadomienia z 2 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nieaktualności zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. Zaświadczenie kwalifikacyjne nr [...] zostało wystawione w dniu [...] kwietnia 2022 r. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. na podstawie świadectwa ukończenia przez skarżącą szkolenia dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, prowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G., na podstawie programu [...]: Rodzinna Piecza Zastępcza 2020 Towarzystwo Nasz Dom (decyzja MRiPS Nr 15/2020/Rz z 8 grudnia 2020 r.), w terminie od 25 października 2021 r. do 7 lutego 2022 r., w wymiarze 55 godzin szkoleniowych i konsultacji indywidualnych oraz 10 godzin praktyk. Na podstawie przeprowadzonej analizy, o której stanowi art. 42 ust. 7 uwr i zgromadzonych dokumentów, w szczególności opinii pedagogiczno-psychologicznej, zaświadczono, że skarżąca spełnia warunki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, o których stanowi art. 42 ust. 1-3 uwr oraz posiada predyspozycje do sprawowania pieczy zastępczej, a także została zakwalifikowana do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej sprawującej opiekę i wychowanie nad noworodkiem/dzieckiem w wieku niemowlęcym/ przedszkolnym/szkolnym. Zaświadczenie kwalifikacyjne jest ważne 2 lata od dnia jego wydania i stanowi podstawę wpisu do wykazu, o którym mowa w art. 38d ust. 1 pkt 3 (art. 45 ust. 2 uwr). Zaświadczenie kwalifikacyjne nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. przestało być ważne z dniem 6 kwietnia 2024 r., zatem w dacie złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania całości zawiadomienia (dnia 23 maja 2024 r.; k. 136-141 akt sądowych), brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności z dnia 2 czerwca 2023 r. o stwierdzeniu nieaktualności zaświadczenia z 6 kwietnia 2022 r. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności lub jego brak nie ma wpływu na treść zaświadczenia z 6 kwietnia 2022 r., które na datę jego wydania stwierdzało ukończenie szkolenia PRIDE przez skarżącą i spełnianie przez nią warunków do zakwalifikowania ją jako rodzinę zastępczą niezawodową, ani na utratę ważności zaświadczenia, którego okres ważności wprost określił ustawodawca (art. 45 ust. 2 uwr). Zawiadomienie o stwierdzeniu nieaktualności zaświadczenia kwalifikacyjnego zostało wydane na podstawie art. 45 ust. 3 uwr, zgodnie z którym w przypadku, gdy kandydat do pełnienia funkcji [...], rodziny zastępczej niezawodowej [...] przestanie spełniać warunki, o których mowa w art. 42 ust. 1-3, organizator rodzinnej pieczy zastępczej, który pozytywnie wstępnie zakwalifikował kandydata do pełnienia funkcji [...], rodziny zastępczej niezawodowej [...], stwierdza nieaktualność wydanego zaświadczenia kwalifikacyjnego i wykreśla kandydata niezwłocznie z rejestru, o którym mowa w art. 38d ust. 1 pkt 3, oraz zawiadamia go o tym pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej, podając jednocześnie uzasadnienie, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Zestawienie art. 45 ust. 2 z art. 45 ust. 3 uwr prowadzi do wniosku, że z punktu widzenia ochrony tymczasowej, wykreślenie z rejestru, o którym mowa art. 38d ust. 1 pkt 3 uwr nastąpiło niezwłocznie - przed upływem ważności zaświadczenia uprawniającego do wpisu do tego rejestru (art. 45 ust. 2 uwr). Złożenie wniosku o wstrzymanie czynności po upływie ważności zaświadczenia czyniło postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności bezprzedmiotowym. Postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r. [...] Sąd Rejonowy [...] w [...], na wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], w trybie zabezpieczenia umieścił małoletnią L. W., ur. [...] kwietnia 2022 r., w niezawodowej rodzinie zastępczej skarżącej. Postanowieniem z [...] lipca 2022 r. [...] Sąd ten pozbawił władzy rodzicielskiej rodziców biologicznych małoletniej i umieścił ją w niezawodowej rodzinie zastępczej skarżącej, ustalając miejsce pobytu małoletniej przy rodzinie zastępczej. Postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. [...] Sąd Rejonowy [...] w [...] wszczął z urzędu postępowanie o wydanie zarządzeń przez zmianę postanowienia o ustanowieniu rodziny zastępczej przez rozwiązanie rodziny zastępczej dla małoletniej L. W. z udziałem: A. [P.] C., J. T. i B. T. Mocą tego samego postanowienia Sąd udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że na czas trwania postępowania umieścił małoletnią w zawodowej rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego u J. i B. T., zmieniając tym samym punkt 2 postanowienia z [...] lipca 2022 r. [...], ustalił tymczasowe miejsce pobytu małoletniej w miejscu zamieszkania J. i B. T.; nakazał A. [P.] C. niezwłocznie wydać dziecko zawodowej rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego u J. i B. T., nie później niż do 13 kwietnia 2023 r. do godz. 1500. Sąd stwierdził wykonalność postanowienia w zakresie udzielonego zabezpieczenia i nakazu wydania małoletniego dziecka. Istotne jest, że postanowienie z [...] kwietnia 2023 r. [...] zostało wydane przez Sąd na wniosek Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] motywowany nieprawidłowościami związanymi z opieką skarżącej nad małoletnią. Z uwagi na natychmiastową wykonalność postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] kwietnia 2023 r. [...] małoletnia L. W. nie znajduje się obecnie pod pieczą skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 61 § 3 i 5 w zw. z art. 193 ppsa, umorzył postępowanie o wstrzymanie wykonania czynności. Sprostowanie oczywistej omyłki w rubrum zaskarżonego wyroku nastąpiło na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 193 ppsa. Prawidłowo odmienione nazwisko "Czaja" w dopełniaczu brzmi "Czai", a nie "Czaji". Dla przywrócenia rzeczywistej woli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku należało sprostować tę omyłkę.