I OSK 1279/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 181/21 w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2020 r. sygn. akt SKO.PS/4110/488/2020 w sprawie odmowy umorzenia należności oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 10 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 181/21 oddalił skargę R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 7 grudnia 2020 r. sygn. akt SKO.PS/4110/488/2020 w sprawie odmowy umorzenia należności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. R. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", przez błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku zbiegu prawa do świadczeń wypłata świadczenia z tytułu emerytury lub renty, pomniejszonego o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten sam okres zasiłków, jest równoznaczna z instytucją potrącenia; 2) art. 104 ust. 4 u.p.s. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania, organ pomocy społecznej nie może umorzyć kwoty przedstawionej do potrącenia organowi rentowemu. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wnoszący skargę kasacyjną uznał, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 104 ust. 4 u.p.s., niezależnie od treści art. 99 ust. 1 u.p.s. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, rozważenia wymaga, czy w przypadku opisanym w art. 99 ust. 1 u.p.s. faktycznie dochodzi do potrącenia, czy jedynie do ustalenia niższej wysokości wypłacanego świadczenia. Zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu, świadczenie dla osoby uprawnionej zostaje "pomniejszone". Gdyby wolą ustawodawcy było wprowadzenie w przypadku zbiegu prawa do świadczeń instytucji potrącenia, to dałby temu wyraz w brzmieniu art. 99 u.p.s. "Z niewiadomych przyczyn" w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że wypłata świadczenia w "pomniejszonej" wysokości stanowi w istocie instytucję potrącenia, chociaż przepis wyraźnie mówi o "pomniejszeniu", a więc wypłacie w innej, niższej wysokości. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, w sprawie nie może być mowy o potrąceniu, ponieważ nie ma tożsamości stron pomiędzy nim a organem administracji. Inny organ wypłacał wnoszącemu skargę kasacyjną zasiłek (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej) a inny organ wypłaca świadczenie z tytułu emerytury lub renty (Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Jak zwrócił uwagę wnoszący skargę kasacyjną, o tym, że w art. 99 ust. 1 u.p.s. nie mamy do czynienia z instytucją potrącenia przesądza również to, iż wartość pomniejszonego świadczenia przekazywana jest na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej, co oznaczałoby, że w tym przypadku ZUS działa w imieniu własnym na rzecz MOPS-u. Wnoszący skargę kasacyjną podsumował, że konsekwencją błędnej wykładni art. 99 ust. 1 u.p.s. jest zezwolenie na dokonywanie swobodnej interpretacji przepisów w sposób sprzeczny z ich literalnym brzmieniem. Jak dalej zaznaczył wnoszący skargę kasacyjną, interpretacja instytucji "pomniejszenia" wypłaty świadczenia z tytułu emerytury lub renty, w przypadku zbiegu prawa do świadczeń jako "potrącenia" bez możliwości zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s., prowadzi do sytuacji w której sytuacja prawna osoby, której zgodnie z przepisami prawa należał się zasiłek oraz należy się świadczenie emerytalne lub rentowe, jest gorsza od sytuacji osoby, która np. nienależnie pobrała świadczenie. Ta ostatnia, zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s., ma prawo do ubiegania się o odstąpienie od żądania zwrotu, umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty. Z kolei, osoba spełniająca warunki prawne do wypłaty zasiłku i świadczenia emerytalnego lub rentowego jest tego prawa pozbawiona w świetle niczym nieuzasadnionej interpretacji art. 99 ust. 1 u.p.s. W opinii wnoszącego skargę kasacyjną, w sprawie występuje zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które powinna przesądzić uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do dyspozycji art. 187 § 1 P.p.s.a. Jak zauważył następnie wnoszący skargę kasacyjną, w przypadku zastosowania właściwej wykładni art. 99 ust. 1 u.p.s. nie ma żadnych przeszkód, aby po otrzymaniu środków z ZUS, właściwy organ pomocy społecznej zastosował art. 104 ust. 4 u.p.s., tym bardziej, że środki po przekazaniu przez ZUS pozostają w jego dyspozycji. Ponadto, wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi I instancji, że w związku z zastosowaniem instytucji "potrącenia" z art. 99 ust. 1 u.p.s., nie rozważył kwestii spełnienia przez niego przesłanek zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. Tym samym, przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji nie była analiza, czy przypadek wnoszącego skargę kasacyjną kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony, który uprawniałby MOPS do odstąpienia od żądania zwrotu kwot wypłaconych tytułem zasiłku lub umorzenia żądanej kwoty. Analiza sytuacji wnoszącego skargę kasacyjną, opisana przez niego w wielu pismach kierowanych do MOPS wskazuje, że nałożone na niego zobowiązanie do zwrotu świadczenia z tytułu zasiłku zostałoby uznane jako nadmierne obciążenie, niweczące skutki udzielonej pomocy, co w efekcie uzasadniałoby wniosek o jego umorzenie. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku R. R. z 20 lipca 2020 r. o umorzenie należności z tytułu zbiegu uprawnień do świadczeń pomocy społecznej i świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie art. 98 oraz art. 104 ust. 4 u.p.s., decyzją z 30 lipca 2020 r. znak F7.500.1496.2020 odmówił umorzenia należności z tytułu zbiegu uprawnień do świadczeń pomocy społecznej i świadczeń emertytalno-rentowych. Organ ustalił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał R. R. w okresie od lipca 2018 r. do stycznia 2019 r. rentę w wysokości 670,01 zł netto, natomiast w okresie od lutego 2019 do września 2019 w wysokości 712,52 zł netto. W powyższym okresie R. R. miał również przyznany zasiłek stały i zasiłek okresowy. Jak zaznaczył organ I instancji, w takiej sytuacji zastosowanie ma art. 99 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. Organ zwrócił uwagę, że powyższe kwestie reguluje również art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 ze zm.). Organ wskazał, że mając na uwadze powołane wyżej przepisy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, mają obowiązek pomniejszyć wypłacane świadczenie o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazać te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Potrącenie pobranego świadczenia pomocy społecznej następuje z mocy prawa. Przepisy te mają bezwzględnie obowiązujący charakter i obligują ZUS do dokonania potrącenia. W takim przypadku nie zachodzi możliwość odstąpienia od dyspozycji zawartych w przepisie. Ponadto, nie ma zastosowania w tym przypadku art. 104 ust. 4 u.p.s., gdyż odnosi się on do świadczeń nienależnie pobranych lub opłat określonych w ustawie, np. odpłatności za usługi opiekuńcze, a taka sytuacja nie zachodzi w przypadku strony postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, po rozpatrzeniu odwołania R. R., decyzją z 7 grudnia 2020 r. sygn. akt SKO.PS/4110/488/2020, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. R. R. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wskazał między innymi, że ubiegając się o świadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nie miał żadnej pewności, czy otrzyma rentę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, twierdząc w kolejnych pismach, że skarżący nie jest niezdolny do pracy. Decyzję ZUS zmienił dopiero wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt VII U 2988/18. Skarżący podał, że przed Sądem Okręgowym toczy się sprawa o sygn. akt VII U 2501/20 w sprawie umorzenia należności dla ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zarzuty skargi są bezzasadne. Sąd zgodził się z organami, że przepis art. 99 ust. 1 u.p.s., mając bezwzględnie obowiązujący charakter, obliguje ZUS do dokonania potrącenia. Organ, który wypłacił zasiłek stały lub zasiłek okresowy, nie ma w tym zakresie kompetencji do zwolnienia strony zobowiązanej z obowiązku zwrotu zasiłku. W przedmiocie materii objętej art. 99 ust. 1 u.p.s., nie znajduje zatem zastosowania art. 104 u.p.s., co oznacza, że organ pomocy społecznej nie może umorzyć kwoty przedstawionej do potrącenia organowi rentowemu. W skardze kasacyjnej jako wyłączną podstawę kasacyjną powołano naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 99 ust. 1 u.p.s. i przez niewłaściwe zastosowanie art. 104 ust. 4 u.p.s.. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zatem za w pełni miarodajny stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji. Przypomnienia zatem wymaga, że żadna ze stron postępowania sąodowadministracyjnego nie kwestionowała okoliczności dotyczących otrzymywanych przez R. R. zasiłków okresowego i stałego oraz dat ich przyznania, jak również, że skarżący kasacyjnie uzyskał prawo do świadczenia rentowego, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt. VII U 2988/18), to jest od 20 grudnia 2017 r. do 31 listopada 2020 r., jak również wysokość tego świadczenia. Tym samym okoliczności faktycznie w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości. W ich świetle, zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego nie mogą być zasadne. Sprowadzają się one do twierdzenia, że zaistnienie sytuacji opisanej w art. 99 ust. 1 u.p.s. nie wyłącza możliwości zastosowania art. 104 ust. 4 tej ustawy stwarzającego w przypadkach szczególnie uzasadnionych możliwość odstąpienia od żądania takiego zwrotu, umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, ewentualnie odroczenie terminu płatności albo rozłożenie spłaty takiego świadczenia na raty. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji w tej kwestii. Wskazać przy tym trzeba, że problem będący przedmiotem zarzutów kasacyjnych był już rozważany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 11 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 1942/10 i 20 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 756/16 oraz wyroki WSA w Olsztynie z 22 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 517/24, WSA w Łodzi z 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 746/14, WSA w Szczecinie z 21 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1123/12, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i poglądy tam wyrażone Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela. Takie stanowisko prezentowane jest także w doktrynie (por. I. Sierpowska w Komentarzu do art. 99 ustawy o pomocy społecznej, System Informacji Prawnej LEX; W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. IV, LexisNexis 2013;). Warte odnotowania przy tym jest stanowisko P. Piskozuba (Świadczenia nienależnie pobrane w pomocy społecznej, Warszawa 2020, Legalis) wskazujące, że szczególną regulacją stanowiącą lex specialis w stosunku do ogólnych zasad dochodzenia zwrotu świadczeń nienależnie pobranych na gruncie przepisów u.p.s jest art. 99 tej ustawy. Specyfika tej uregulowanej tam sytuacji polega na tym, że organ uzyskuje zwrot nienależnie wypłaconych stronie świadczeń z pominięciem ustawowego trybu ustalenia charakteru świadczenia jako nienależnie pobranego. Z perspektywy organów pomocy społecznej istotne jest, że do świadczeń podlegających potrąceniu na podstawie art. 99 u.p.s. nie stosuje się przepisów u.p.s. dotyczących świadczeń nienależnie pobranych. Przede wszystkim brak jest w tym przypadku prawnej możliwości zastosowania instytucji wskazanych w art. 104 ust. 4 u.p.s., tzn. odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty należności. R. Frąckowiak (Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis) wskazuje zaś, że potrącenie dokonywane przez organ rentowy jest czynnością materialno-techniczną, w drodze której organ rentowy kształtuje sytuację prawną uprawnionego, rozstrzygając o jego prawie do pobierania zbiegających się świadczeń. O czynności tej zainteresowany powinien być poinformowany; spełnia ona warunki stawiane czynności z zakresu administracji publicznej. Rozwinięciem art. 99 ust. 1 jest art. 139 ust. 1 pkt 8 in fine ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w którym postanowiono, że ze świadczeń określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podlegają potrąceniu zasiłek stały lub okresowy wypłacone na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej za okres, za który przyznano emeryturę lub rentę. W związku z tym wniosek skarżącego kasacyjnie o przedstawienie w trybie art. 187 § 1 P.p.s.a. do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, jest niezasadny. W przedmiotowej sprawie przywołane w motywach skargi kasacyjnej okoliczności nie wskazują, aby na tle istniejącego stanu faktycznego wystąpiły rozbieżności w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych co do wykładni wskazanych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Skład rozpoznający niniejszą sprawę nie doszedł poza tym do wniosku, aby wyłoniły się takie wątpliwości, które uzasadniałyby, w myśl art. 187 §1 P.p.s.a., odroczenie rozprawy i przedstawienie budzącego wątpliwości zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów NSA. Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił dlaczego należało w sprawie zastosować potrącenie z art. 99 ust 1 u.p.s. (wypłacenie świadczenia pomniejszonego o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków), co wykluczało zastosowanie regulacji zawartej w art. 104 ust. 4 u.p.s. W uzupełnieniu należy jedynie przypomnieć, że według art. 104 ust. 4 powołanej ustawy "w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.". Natomiast stosownie do art. 104 ust. 1 tej ustawy: "Należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.". Zatem z regulacji tej wynika, że odstąpienie od żądania zwrotu wypłaconego świadczenia na gruncie niniejszej sprawy uzależnione jest od tego, czy pobrany przez skarżącego zasiłek stały lub zasiłek okresowy jest nienależnie pobranym świadczeniem. Definicja tego pojęcia zawarta została w art. 2 pkt 16 u.p.s., z którego wynika, że świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Nie budzi zatem wątpliwości, że zasiłek stały i zasiłek okresowy pobierane przez skarżącego w okresie, za który przyznana została mu renta, takimi nienależnie pobranymi świadczeniami nie są. Stanowisko skarżącego kasacyjnie jest więc o tyle nieuzasadnione, że aby w ogóle móc rozważać przesłanki zawarte w tym przepisie, musiałaby istnieć wobec skarżącego należność z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat lub z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Takie świadczenie, w niniejszym przypadku nie istnieje, gdyż zostało skonsumowane w ramach ustalania wysokości należnej renty. Kontrola zaś prawidłowości przyznania renty, w tym jej wysokości, odbywa się w ramach postępowania przed sądem powszechnym. Stanowisko skarżącego kasacyjnie w tym zakresie budzi zastrzeżenia także dlatego, że opisane w art. 99 ust. 1 u.p.s. potrącenie, dokonywane jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inne organy rentowe z mocy prawa nie zaś na podstawie wydanej w tym celu decyzji administracyjnej. Jeżeli zostaje wydane orzeczenie (może to być deklaratoryjna decyzja ZUS lub prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, zmieniające wcześniejszą decyzję ZUS, odmawiającą prawa do przyznania danego świadczenia) o przyznaniu wstecz prawa do renty lub emerytury za okres, w którym uprawniony korzystał z zasiłków z pomocy społecznej, ZUS ma obowiązek zastosować instytucję pomniejszenia świadczenia rentowego lub emerytalnego o kwotę świadczenia pobranego już z organu pomocy społecznej. Ustawodawca nie przewidział przy tym, aby tego rodzaju potrącenie następowało na podstawie decyzji administracyjnej. Organy rentowe nie zostały zatem zobligowane do wydawania w tym zakresie odrębnego aktu administracyjnego. Tymczasem wynikające z art. 104 ust. 4 u.p.s. prawo umorzenia lub odstąpienia od dokonanego potrącenia zostało nadane organowi, który wydał decyzję o zwrocie tego świadczenia lub gdy organ przyznał tego rodzaju świadczenie z zastrzeżeniem zwrotu. Skoro ani Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ani inne organy rentowe nie zostały upoważnione do wydania decyzji w sprawie zwrotu zasiłków stałych i okresowych wypłaconych za okres, w którym przyznano tej samej osobie emeryturę lub rentę, organy te nie są upoważnione do odstąpienia od potrącenia równowartości zasiłków za okres, w którym świadczeniobiorca nabył prawo do renty lub emerytury. Skorzystanie z uprawnienia wynikającego z w/w przepisu nie przysługuje także Prezydentowi Miasta [...], który wydając decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłków okresowego i stałego, nie zastrzegł, że w/w świadczenia zostały wypłacone z zastrzeżeniem ich zwrotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść art. 99 ust. 1 u.p.s. stanowi wyraz realizacji postulatu opisanego w art. 100 w/w ustawy. Potrącenie uzyskanych przez osobę korzystającą ze świadczeń z pomocy społecznej następuje dopiero wówczas, gdy staje się ona beneficjentem świadczenia emerytalnego lub rentowego. Ustawodawca tym samym zapobiegł sytuacjom, w których taka osoba byłaby pozbawiona jakikolwiek środków. Powyższe rozważania prowadzą zatem do wniosku, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając na podstawie art. 151 P.p.s.a. złożoną przez R. R. skargę, zasadnie uznał, iż zaskarżona decyzja nie uchybiła przepisom prawa. Biorąc pod uwagę że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.