I OSK 1274/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi M.M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 155/19 o oddaleniu skargi kasacyjnej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1501/18 o odrzuceniu skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia postępowania rozpoznawczego postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W dniu 14 maja 2019 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga M.M. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 155/19 o oddaleniu skargi kasacyjnej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1501/18 o odrzuceniu skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia postępowania rozpoznawczego. Pismem z dnia 21 stycznia 2020 r., pełnomocnik Spółki wniósł o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 i art. 128 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 P.p.s.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym M.S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; zwanej dalej P.p.s.a.), sąd administracyjny zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3. Art. 124 § 3 P.p.s.a. stanowi zaś, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W związku z tym wskazać należy, że krąg stron postępowania sądowego ustala się zgodnie z art. 32 i 33 P.p.s.a. Zgodnie z art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 33 § 1 P.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 2 P.p.s.a.). Niewątpliwie stronami postępowania administracyjnego (którzy powinni być również uczestnikami w postępowaniu sądowoadministracyjnym), w którym wydano zaskarżone do Sądu I instancji postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia postępowania rozpoznawczego byli: skarżąca Spółka, Miasto Stołeczne Warszawa, M.M. oraz S.J.. Z akt administracyjnych nie wynika natomiast, aby stroną tego postępowania był również M.S. Jeśli chodzi zaś o potencjalny status jako uczestnika tego postępowania M.S., to wskazać trzeba, że z akt sprawy wynika, że zmarł on [...] listopada 1974 r. Nie brał on zatem udziału w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu administracyjnym, gdyż zmarł wiele lat przed jego wszczęciem. Nie był zatem uczestnikiem postępowania sądowego z mocy prawa na podstawie art. 33 § 1 P.p.s.a., ani tym bardziej na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. W konsekwencji, skoro osoba wskazana przez Spółkę za stronę postępowania sądowego uznana być nie mogła, to Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zastosować art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. znajdzie zastosowanie jedynie w wypadku, gdyby śmierć takiego uczestnika nastąpiła już po wniesieniu skargi. Podobnie wyraził się Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu z dnia 27 kwietnia 1961 r. sygn. akt II CZ 49/61 (niepubl.; E. Wengerek, Przegląd orzecznictwa, Nowe Prawo 1962, Nr 11, s. 1420), zgodnie z którym zawieszenie postępowania może nastąpić tylko w sytuacji, w której śmierć strony następuje w toku trwania postępowania, nie dotyczy zaś sytuacji, w której strona zmarła jeszcze przed jego wszczęciem. Pogląd ten podzielany jest w całej rozciągłości przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie. Natomiast potencjalne pominięcie następców prawnych M.S. jako strony postępowania mogłoby stanowić jedynie odrębną przesłankę wznowieniową (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), na którą powoływać może się wyłącznie podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.