I OSK 1215/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1431/21 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2021 r. nr SZ.sp.615.2.2021 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1431/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2021 r. nr SZ.sp.615.2.2021 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej też Minister, decyzja Ministra, decyzja z 2021 r.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej też Dyrektor) z dnia 27 listopada 2020 r., nr 1647/2020 (mylnie wskazany jako nr 1608/2020 w decyzji Ministra i zaskarżonym wyroku) niewyrażającą zgody na zbycie przez [...], udziału wynoszącego 1/2 części w nieruchomości rolnej położonej w obrębie 0002 Cerekwica, gmina Rokietnica, składającej się z działek ewidencyjnych o numerach: [...] i [...], o łącznej pow. 3,4570 ha - przed upływem pięciu lat od jej nabycia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że obowiązek wynikający z art. 2b ust. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1655, dalej też ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego, u.k.u.r.) powstał w wyniku nabycia udziału ww. nieruchomości w drodze umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 7 listopada 2019 r., rep. A nr 10949/2019. Obszar nieruchomości rolnej wynosi 3,4570 ha. W wypisach z rejestru gruntów (według stanu na dzień 1 czerwca 2020 r.) nieruchomość objęta wnioskiem - działka ewidencyjna o numerze [...] (pow. 2,4570 ha) w opisie użytków oznaczona jest jako: RIIIA, RIIIB, RIVa - grunty orne; działka ewidencyjna o numerze [...] (pow. 1,000 ha) w opisie użytków oznaczona jest jako: RIIIA, RIIIB, RIVa - grunty orne. W ocenie Ministra nabywając udział w nieruchomości rolnej, nabywca powinien być świadomy istnienia związanych z tym nabyciem obowiązków i ograniczeń. Zdaniem Ministra - skarżący nie przedstawił w sposób całościowy, rzetelny oraz wiarygodny swojej sytuacji ekonomicznej i trudno jest stwierdzić, że sytuacja materialna Strony pogorszyła się. Organ wskazał, że nie ma więc także podstaw do uznania, że po jego stronie zachodzi "ważny interes", na który wskazuje art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Poza tym wcześniejszego zbycia udziału w nieruchomości w żaden sposób nie uzasadnia też "interes publiczny". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd wskazał, że Skarżący wystąpił do Dyrektora Generalnego KOWR o wyrażenie zgodny na zbycie udziałów w nieruchomości rolnej przed upływem 5 lat z uwagi na szczególną trudną sytuacją finansową i związaną z tym potrzebę spłaty ciążących na nim zobowiązań. Koniecznością podjęcia szybkich działań celem uratowania się przed bankructwem. W tym zakresie przedłożył szereg dokumentów, które jego zdaniem spełniają kryterium "ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej", do której odnosi się art. 2b ust. 3 u.k.u.r. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie trzeba mieć na względzie zakres przedmiotowy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego i to, że jej celem jest wprowadzenie zasad obrotu nieruchomościami rolnymi i ograniczenia z tym związanymi. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – zasadnie przyjął Minister, że strona nie uzasadniła w sposób przekonywujący potrzebę wcześniejszego zbycia udziału w nieruchomości rolnej pomimo, że organy wzywały stronę to tego na każdym etapie postępowania. Poza tym nie można przyjąć, że strona nie miała świadomości o istnieniu ograniczeń w obrocie nieruchomościami rolnymi i istniejącymi obowiązkami wynikającymi z art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Jak wynika z akt sprawy skarżący dokonywał licznych transakcji w zakresie nabywania i sprzedaży gruntów m.in. rolnych. Zasadnie Minister zwrócił uwagę, że nabywca powinien być świadomy istnienia związanych z tym nabyciem obowiązków i ograniczeń. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności poprzez przyjęcie, że przez "ważny interes nabywcy" należy rozumieć sytuacje absolutnie wyjątkowe, a uzasadnieniem zastosowania przedmiotowej instytucji będzie wystąpienie okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu takich jak choroba nabywcy, która uniemożliwia lub utrudnia mu prowadzenie gospodarstwa rolnego, gdy tymczasem w zakresie znaczeniowym pojęcia "ważnego interesu nabywcy" znajduje się także pogarszająca się sytuacja finansowa prowadzonej przez nabywcę działalności gospodarczej, zwłaszcza w przypadku, gdy dalsze pogorszenie tejże sytuacji może doprowadzić do stanu niewypłacalności nabywcy, choć stan ten nie musi na chwile rozpoznania wniosku przejawiać się w istnieniu wysokich zobowiązań już przeterminowanych (czyli wymaganą przez organ rzeczywistą niewypłacalnością, a nie wyłącznie jej perspektywą) i tym samym uznanie, że niemożliwym jest zastosowanie przepisu art. 2b ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, poprzez uwzględnienie wniosku; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z 25.7.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, 77, 80 ustawy z 14.6.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego doszło do ustalenia nieistnienia podstaw dla uwzględnienia wniosku, w przypadku, gdy na podstawie dokumentów i dowodów przedłożonych przez skarżącego było możliwe ustalenie przesłanki ważnego interesu nabywcy - wyjątkowo trudnej i pogarszającej się sytuacji finansowej, a organy na podstawie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień nie ustaliłyby nic ponad to co było niezbędne i zostało ustalone w toku przeprowadzonego postępowania, dla określenia sytuacji finansowej skarżącego; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 10 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia praw skarżącego, któremu nie zapewniono jako stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym stadium postępowania - przez odmowę udostępnienia akt postępowania administracyjnego podczas stawiennictwa skarżącego w siedzibie organu w dniu 15 października 2020 r.; 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ppsa w zw. z art. art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na zaistnienie przesłanki ważnego interesu nabywcy. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (środka zaskarżania), bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej (środka odwoławczego). W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się oraz z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek zaskarżania stwierdzić należy, iż nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw. Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 466/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669). Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. na gruncie zrealizowanego postepowania administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut (nr 2) naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z wskazywanymi w środku zaskarżania przepisami (normami) nie jest precyzyjny, bowiem art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt. I OSK 414/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Także niewłaściwie jest uformowany zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. obejmujący cztery odrębne jednostki (tj. §§1–4), w których zawarte są cztery różne treści normatywne (przepisy prawne). Skarga kasacyjna nie wskazuje konkretnie (szczegółowo), który przepis czy przepisy z art. 77 k.p.a. zdaniem autora środka odwoławczego zostały naruszone przez Sąd I instancji w związku przywoływanymi przepisami prawa. Tym samym rozważany niniejszym zarzut nie został skonstruowany stosowanie do wymogów p.p.s.a. Powyższe analogicznie dotyczy także zarzutu (nr 3) naruszenia art. 10 k.p.a. zawierającego trzy odmienne wypowiedzi normatywne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2024r. sygn. akt I OSK 1669/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym niniejszym trzeba, co szerzej przedstawiono wyżej, że skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem odwoławczym (stąd, wymóg przymusu adwokackiego przy jej sporządzaniu, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania ani uzupełniania tego rodzaju skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Tym samym sformułowane w środku odwoławczym, wbrew wymogom p.p.s.a., zarzuty naruszenia przepisów wskazywanych wyżej nie mogły odnieść zamierzonego skutku (zob. wyroki NSA z dnia: 20 sierpnia 2008 r. II FSK 557/07; 6 lutego 2014 r. II GSK 1669/12; 14 marca 2013 r. I OSK 1799/12; 23 stycznia 2014 r. II OSK 1977/12; 16 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1627/14, 15 października 2024 r. sygn. akt I OSK 1218/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, por. H. Knysiak-Sudyka, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 1067–1076). Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Pierwszoplanową kwestią sporną w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest ustalenie, czy organy zasadnie przyjęły w okolicznościach sprawy, a Sąd wojewódzki zaaprobował, że brak jest podstaw do wyrażania zgody w drodze decyzji administracyjnej na sprzedaż udziału w przedmiotowej nieruchomości rolnej, na podstawie art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Przepis ten stanowi, że Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka, na wniosek nabywcy nieruchomości rolnej, wyraża zgodę, w drodze decyzji administracyjnej, na dokonanie czynności, o których mowa w ust. 2, przed upływem okresu 5 lat od dnia przeniesienia własności tej nieruchomości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem nabywcy nieruchomości rolnej lub interesem publicznym. Tak skonstruowane przesłanki udzielania zgody, w postaci decyzji administracyjnej, są przejawem pewnej władzy dyskrecjonalnej powierzonej przez normodawcę do urzeczywistniania organom administracji publicznej na podstawie art. 2b ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (por. M. Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej w administracji publicznej, [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 1, Instytucje prawa administracyjnego, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2010, s. 217–303; zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1353/09, 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10, 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt. III FSK 1128/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą ostatecznie przede wszystkim wskazywanej wyżej kwestii spornej. W realiach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Sąd odwoławczy podziela argumentację zaskarżonego wyroku oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Ulokowana w cytowanym wyżej przepisie prawa materialnego – ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego – przesłanka "ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej", wymagała w niniejszych realiach jej wykazania ("potwierdzenia") przede wszystkim przez wnioskującego (skarżącego kasacyjnie) w toku zainicjowanego postępowania administracyjnego o uzyskanie takiej zgody (por. D. R. Kijowski, Pozwolenia w administracji publicznej. Studium z teorii prawa administracyjnego, Białystok 2000, s. 301–310). Przenosząc powyższe w okoliczności realizowanej aktualnie sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy stwierdzić, wbrew zarzutom kasacyjnym, że nie można podważyć oceny Sądu wojewódzkiego, z której wynika wyjątkowy charakter zgody na zbycie nieruchomości rolnej przed wskazanym okresem, w kontekście odnośnej wypowiedzi normatywnej, tj.: "(...) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem nabywcy.(...)". Uzasadnieniem wykorzystania tej możliwości, jak słusznie przyjmuje kwestionowany przez środek zaskarżania wyrok, będą okoliczności niezależne od wnioskodawcy, nadzwyczajne sytuacje, zdarzenia uniemożliwiające prowadzenie gospodarstwa rolnego (np. choroba uniemożliwiająca prowadzenie gospodarstwa rolnego, klęska żywiołowa). Także w ocenie Sądu odwoławczego może to być również bardzo trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy, przy czym trzeba mieć na względzie, że nie każda taka sytuacja będzie miała charakter nadzwyczajny, uzasadniający ważny interes nabywcy w rozumieniu art. 2b ust. 3 ustawy o ustroju rolnym. Będzie to zatem sytuacja wyjątkowa, która w pierwszej kolejności uniemożliwia dalsze funkcjonowanie. Poza tym powinna, co już wyżej podkreślano, zostać wykazana i to po stronie wnioskodawcy leży ciężar przedłożenia w tym zakresie niezbędnych dowodów, co zasadnie przyjął Sąd wojewódzki. Zauważyć bowiem trzeba, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, co w pełni podziela rozpoznający sprawę Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (zob. wyroki NSA: z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18; 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15; z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3719/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy wskazać, że skarżący kasacyjnie nie przedstawił rzetelnie całej swojej sytuacji finansowej (ekonomicznej) i prawnej, pomimo że organy wielokrotnie wzywały stronę skarżącą kasacyjnie do tego na każdym etapie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Jak ustalił m. in. Sąd wojewódzki na podstawie akt sprawy, strona skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła rzetelnie dokumentów świadczących o sytuacji życiowej i materialnej osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie nie ujawniła – jak się okazało w toku postępowania – innych istotnych okoliczności mających wpływ na jej sytuację finansową/majątkową. Jak wynika bowiem z ustaleń organu, słusznie zaaprobowanych przez Sąd I Instancji, skarżący zasiada w zarządzie spółek, o których w swoim wniosku i oświadczeniach się nie wspominał, a mogą one wpływać na sytuację finansową skarżącego, jak i o ty, że figuruje w 73 księgach wieczystych jako właściciel i współwłaściciel nieruchomości, a nie jak wskazał w 42. Jednocześnie nie została wyjaśniona kwestia dochodów skarżącego kasacyjnie uzyskiwanych z prowadzonej działalności rolniczej, jak i nie zostało udokumentowane, że nabywca uzależnił nabycie nieruchomości, dla której nie jest wymagana zgoda KOWR od nabycia nieruchomości, na którą jest wymagana zgoda wraz ze wskazaniem nr działek i numerów umów. Poza tym, nie bez racji w realiach sprawy jest stwierdzenie zaskarżonego wyroku, a mianowicie, nie można przyjąć, że strona skarżąca jako profesjonalny i aktywny uczestnik rynku nie miała świadomości o istnieniu ograniczeń w obrocie nieruchomościami rolnymi i istniejącymi obowiązkami wynikającymi z art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Jak wynika z akt sprawy dokonywała licznych transakcji w zakresie nabywania i sprzedaży gruntów m.in. rolnych. Zasadnie za Ministrem zwrócił uwagę na powyższe Sąd wojewódzki, że nabywca powinien być świadomy istnienia związanych z tym nabyciem obowiązków i ograniczeń. W świetle powyższego, w opozycji do stanowiska skargi kasacyjnej, organy zasadnie odmówiły stronie skarżącej kasacyjnie udzielania wnioskowanej zgody, a Sąd wojewódzki to zaakceptował, bowiem nie została z pewnością wykazana przesłanka ważnego interesu nabywcy – skarżącego kasacyjnie – w myśl art. 2b ust. 3 ustawy o ustroju rolnym. Przechodząc do rozpoznania zarzutu środka odwoławczego, dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału skarżącego kasacyjne w postępowaniu administracyjnym (art. 1 § 1 p.u.s.a. w związku z art. 10 k.p.a.), w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie poglądu przedstawionego w skardze kasacyjnej stanowiłoby przejaw nadmiernego formalizmu procesowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 310/22 i przywoływane tam orzecznictwo i piśmiennictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach sprawy, jak prawidłowo ustalił zaskarżony wyrok, strona zatem nie wykazała, że powołana przez z nią okoliczność – odmowa udostępnienia akt postępowania administracyjnego podczas stawiennictwa w siedzibie organu, w jakikolwiek sposób uniemożliwia złożenie dodatkowych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na wynika sprawy. Jak uwypuklił też Sąd I instancji, z akt sprawy nie wynika również, że strona składała na powyższą czynność ponaglenie (bezczynność organu art. 35 k.p.a.) czy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). Tym samym zarzut ten nie może być uznany w realiach sprawy za uprawniony. Niezasadny jest zupełnie również wielokrotnie podnoszony zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z kolejnymi normami (przepisami) przytaczanymi w skardze kasacyjnej. Charakter ustrojowy odnośnych przepisów (norm) p.u.s.a. pozwala stwierdzić, że sąd mógłby je naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę zastosował przy jej kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem czy zastosował środki nieprzewidziane ustawą. (por. wyrok NSA z 4 marca 2015r., sygn. akt II GSK 109/14, Lex 1751054; zob. M. Masternak–Kubiak, Komentarz do art. 1, [w:] M. Masternak– Kubiak, T. Kuczyński, Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Warszawa 2009, s. 11–58). Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku sprostał wymogom kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czemu dał wyraz w prawidłowym uzasadnieniu wyroku nie naruszając w/w przepisów ujętych w skardze kasacyjnej w zw. z normami (przepisami) prawa przytaczanymi konkretnie w środku odwoławczym. Mając na względzie powyższe ustalenia – w opozycji do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej – uformowanych nie w pełni do wymogów sądowej ustawy procesowej (p.p.s.a.), należy stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia norm p.p.s.a. w związku z powoływanymi przez stronę skarżącą konkretnymi (normami) przepisami prawa. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie dotyczącej prawidłowo zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej. Sąd I instancji zasadnie bowiem podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a wszystkie przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane i zastosowane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt. I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, Sąd wojewódzki zasadnie zastosował art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.