I OSK 1199/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant sekretarz sądowy Aneta Zaborowska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Narodowego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3096/14 w sprawie ze skarg Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Narodowego w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3096/14 oddalił skargi Ministra Kultury i Dziedzictwa [...] oraz Muzeum [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskami z dnia: 3 marca 2008 r., 4 kwietnia 2008 r. oraz 19 czerwca 2008 r. J. J. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo-parkowy o powierzchni 80,3312 ha, stanowiący część majątku ziemskiego pn. "D.", dla którego dnia 20 stycznia 1983 r. utworzono księgę wieczystą KW [...], nie podlegał pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), dalej także jako dekret PKWN z 1944r. Pismem z dnia 26 stycznia 2009 r. wnioskodawca sprecyzował przedmiot swojego żądania, odnosząc go do istniejących działek geodezyjnych nr: [...] (d. [...]), [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Wojewoda [...] stwierdził, że zespół pałacowo-parkowy o obszarze 80,3312 ha, dla którego Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą [...], stanowiący część b. nieruchomości ziemskiej pn. "D.", położony w O., gm. K., będący byłą własnością Z. J., nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej w zakresie działek geodezyjnych o nr: [...] (d. [...]), [...], [...], [...], [...], [...], natomiast podpadał pod działanie dekretu w zakresie działki nr [...]. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli: Minister Kultury i Dziedzictwa [...] oraz Muzeum [...] w W. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1222/09, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2009 r., wskazując na wadliwe zastosowanie art. 138 § 2 Kpa. Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji, wskazując na niedopuszczalność drogi administracyjnej w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 365/11, uchylił ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Sąd zakwestionował pogląd zaprezentowany w decyzji Ministra o niedopuszczalności drogi administracyjnej w sprawach o podpadanie nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2012 r. umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte w 2009 r. na skutek odwołań wniesionych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa [...] oraz Muzeum [...] w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2013r., sygn. akt IV SA/Wa 910/12, uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na obowiązek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia 25 lutego 2009 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, iż grunty objęte prowadzonym postępowaniem stanowiły: tereny wyspy R. wraz z pałacem i otaczającym go parkiem, Jeziorkiem O. oraz terenami leśnymi, parkowymi i nieużytkami rolnymi. Następnie Minister wskazał, że położenie pałacu, jego zabudowa oraz brak pomieszczeń przystosowanych funkcjonalnie do prowadzenia działalności rolniczej tudzież zarządu nad tą działalnością - wskazują, że powyższy pałac nie mógł być i nie był użytkowany do celów rolniczych. Również park otaczający pałac na wyspie "R." stanowił stary drzewostan o charakterze zabytkowym, który nie mógł być wykorzystywany do celów rolniczych. Organ zwrócił również uwagę na fakt, iż założenie pałacowo-parkowe na wyspie R. stanowiło centralny punkt większego zespołu parkowego - mającego w całości charakter rezydencjalny. Podkreślił, iż zabytkowy pałac otoczony starym parkiem nie nadawał się do wykorzystania na żaden z celów reformy rolnej, wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Również Jezioro O. – w ocenie Ministra - nie mogło być przejęte na realizację celów reformy rolnej, gdyż nie można stwierdzić, aby prowadzona w nim była działalność polegająca na hodowli ryb, nic też nie wskazuje aby do takiej działalności jezioro się nadawało. Jezioro O. jest zbiornikiem naturalnym, nie było zagospodarowane rybacko - przeciwnie, położone było w otoczeniu leśnym i parkowym i wkomponowane w centralne założenie pałacowo-parkowe wokół wyspy R. Wody Jeziora O. wraz z kanałami nie mogły więc podlegać przepisom dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ odwoławczy wskazał także, że tereny leśne, parkowe oraz nieużytki rolne, nie nadawały się na realizację celów reformy rolnej. Nie zmienia tego faktu, jedynie przejściowe i tymczasowe użytkowanie wyspy R. przez Liceum [...] - jako terenu wypasu "z powodu braku pastwiska dla inwentarza szkolnego". Wynika stąd, że na terenie administrowanym przez Liceum ani w jego pobliżu nie było żadnych terenów, które nadawałyby się do wykorzystania jako pastwisko w lepszy sposób aniżeli tereny stricte parkowe i to położone na wyspie, a więc z utrudnionym dostępem. Również - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - nie może się obronić w ocenie Ministra, założenie o istnieniu - poza wyspą R. - gruntów (w zakresie prowadzonego postępowania), które według władz dokonujących przejęcia majątku służyć miały produkcji rolnej. O nieprzydatności tych gruntów na cele reformy rolnej świadczy fakt, że część drobnych działek, które uzyskano z parcelacji, było przekazywanych na zalesienie, jako "wybitnie piaszczystych nie nadających się do uprawy rolnej". Charakter powyższych gruntów - jako zasadniczo niesprzyjających działalności rolniczej - potwierdza pismo Departamentu Nauki i Oświaty Rolniczej Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z 11 grudnia 1948 r. popierające prośbę Dyrekcji Lasów Państwowych o oddanie im "nieużytków z ośrodka szkolnego O. 32 ha lotnych piasków, które nadają się jedynie na zalesienie". Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że założenie parkowe rozciągało się poza wyspę R. Na jego istnienie wskazują m. in.: rosyjskojęzyczna mapa sporządzona w 1905 roku, stanowiąca plan części parku R. o pow. ponad 17 morgów (tj. ponad 10 ha), ustalenia dokonane przez geodetę uprawnionego S. K. w opinii z 7 lutego 2004 r. Również budynki zlokalizowane na obszarze parku, tj. oficyna dla służby dworskiej, dawny browar i spichlerz, obora oraz stajnia - zlokalizowane poza wyspą R. - nie były wykorzystywane w sposób rolniczy. Wszystkie te elementy przemawiają w ocenie organu odwoławczego, za uznaniem omawianych budynków, objętych również ochroną konserwatorską, za niepodlegające przepisom dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skargi na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. wnieśli Minister Kultury i Dziedzictwa [...] oraz Muzeum [...] w W. W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd I instancji wskazał, iż w myśl przepisu art. 2 ust 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej miały być przeznaczone nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione m.in. w punkcie e, przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga. Zdanie pierwsze ust. 1 art. 2 dekretu, w pierwotnym brzmieniu, odwoływało się bezspornie do "nieruchomości" ziemskich o charakterze rolniczym". Późniejsza nowelizacja dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. polegała na skreśleniu słów "o charakterze rolniczym". Brzmienie art. 2 ust. 1 zd. 1 – zawarte w tekście jednolitym w Dzienniku Ustaw z 1945 r. nr 3, poz. 12 nie obejmowało więc skreślonych nowelą słów "o charakterze rolniczym". Jednakże nie oznacza to, że dekret dotyczył wszystkich nieruchomości, a nie jedynie nieruchomości określonego rodzaju, a mianowicie nieruchomości ziemskich. Sąd I instancji podkreślił, że omawiany dekret nie dawał żadnych podstaw do konfiskaty całego mienia osób fizycznych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. Jednoznacznie odnosił się bowiem tylko do nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust. 1. Zawarte tam wyliczenie jest przy tym pełne, a nie przykładowe i podlegać musi wykładni ścisłej, a nie interpretacji rozszerzającej. Sąd I instancji podkreślił, że niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, który w wyrokach z dnia: 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1222/09, z 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 365/11, z 5 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 910/12 dokonywał oceny wcześniej wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji. Dwa ostatnie wyroki dotyczą kwestii formalnych, natomiast w wyroku wydanym w tej sprawie z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/ Wa 1222/09 sąd zawarł pogląd, że obowiązkiem Ministra jest w pierwszej kolejności dokonać oceny czy istotnie nieruchomość będąca przedmiotem postępowania mogła być wykorzystana na cele reformy rolnej. Tym stanowiskiem zgodnie z art. 153 P.p.s.a. jest związany Sąd w niniejszym składzie oraz organ. Dokonując analizy znajdujących się w aktach sprawy dokumentów Sąd I instancji zgodził się z organem, że część dawnego ośrodka D., która odpowiada działkom ewidencyjnym wymienionym w decyzji organu I instancji nie mogła być wykorzystana na cele reformy rolnej. WSA podzielił stanowisko organu odwoławczego w zakresie oceny poszczególnych części majątku, tj. wyspy R., terenów położonych poza wyspą oraz Jeziora O. co do możliwości wykorzystania na cele reformy rolnej. W szczególności odrębność tych części nieruchomości od pozostałej części majątku o charakterze rolnym potwierdziły, w ocenie Sądu I instancji, zebrane w sprawie dowody, szczegółowo powołane przez organ odwoławczy i zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy - w tym bardzo bogaty materiał służb ochrony zabytków. Dowody te potwierdzają, iż przedmiotowa część nieruchomości pełniła wyłącznie funkcję rezydencjalną i nie miała związku z gospodarstwem rolnym oraz nie służyła produkcji rolnej. Potwierdza to pismo Powiatowego Urzędu Ziemskiego w O. z dnia 18 czerwca 1945 r., z którego wynika, że wyspa R. o pow. 5,85 ha jest całkowicie zalesiona starym drzewostanem i stanowi z ruinami starego zamku całość o charakterze zabytkowym. Również stanowisko organu dotyczące oceny braku charakteru rolnego gruntów położonych poza wyspą R. zasługiwała - zdaniem Sądu I instancji - na akceptację. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na mapę sporządzoną w 1905 r., stanowiącą plan części parku R. o pow. ponad 17 morgów, z którego wynika usytuowanie dwóch enklaw parkowych. Odpowiadają one częściom parku, które przez organy ochrony zabytków w 1947 r. zostały oznaczone jako podlegające ochronie (załącznik do pisma Ministra Kultury i Sztuki z 5 lutego 1947 r.). Pas nadbrzeżny wokół jeziora uznano za podlegający ochronie krajobrazowej. Poza tym część parku na lądzie została oddana Liceum [...], które to grunty były przedmiotem inwentaryzacji mającej na celu ustalenie zniszczeń dokonanych przez dyrekcję Liceum w resztówce po majątku O.. Z pozostałych ustaleń wynika, że zniszczenia polegające na wycięciu drzew na tym terenie dokonane były w celu urządzenia pastwiska dla inwentarza szkolnego, gdyż brak było innych miejsc na terenie przekazanym Liceum, które można by było wykorzystać jako pastwisko. Zatem również na terenie poza wyspą R. brak było gruntów, które można było nazwać użytkami rolnymi bądź mogących być wykorzystanymi na cele reformy rolnej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej był to park składający się z zespołu drzew wieloletnich. Takiej konstatacji nie stoi na przeszkodzie fakt usytuowania na przedmiotowy gruncie dawnych budynków gospodarczych w postaci dawnego dworku (oficyny), spichlerza, obory, stajni, browaru. Z żadnego ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie wynika, że bezpośrednio przed przejęciem ich na rzecz Skarbu Państwa, mogły być wykorzystywane na cele reformy rolnej. Z dokumentów wynika, że były to obiekty zabytkowe, niektóre wzniesione w XVII wieku ( spichlerz, obora, stajnia i browar), które w momencie ich przejęcia nie były wykorzystywane zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Sąd I instancji przyjął, że z powodów omówionych już wyżej, charakteru rolniczego nie mają również tereny sięgające daleko poza wyspę oraz tereny leśne okalające jezioro. Za prawidłowe Sąd I instancji uznał również stanowisko organu dotyczące Jeziora O. Z żadnego dokumentu nie wynika, że było ono w jakikolwiek sposób wykorzystywane do działalności rolniczej. Było to jezioro naturalne, wkomponowane w centralne założenie pałacowo- parkowe wokół wyspy R., Te okoliczności, zdaniem Sądu I instancji, przemawiają za uznaniem prawidłowego stanowiska organu co do braku możliwości wykorzystania tego jeziora na cele reformy rolnej. W ocenie WSA, organy wyczerpująco przeprowadziły postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie i dokonały prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów, a w uzasadnieniach decyzji w sposób obszerny, szczegółowy i precyzyjny umotywowały brak charakteru rolnego i brak jakiegokolwiek związku funkcjonalnego wskazanych nieruchomości z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym, a Sąd te wywody w całości podziela. Odnosząc się do zarzutów zawartych w obu skargach Sąd I instancji zauważył, że skupiają się one przede wszystkim na naruszeniu art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej w związku z § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Jednakże w wyroku z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1222/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że priorytetowe znaczenie ma w sprawie ustalenie, czy dana nieruchomość mogła być co do zasady przeznaczona na cele reformy rolnej wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, bo dopiero po takim ustaleniu zachodzi konieczność badania związku funkcjonalnego. W przedmiotowej sprawie organ ustalił brak możliwości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej, a sąd ten osąd uznał za prawidłowy. Za niezasadny Sąd I instancji uznał również zarzut skargi Ministra Kultury i Dziedzictwa [...] odnoszący się do błędnego stwierdzenia przez organ, że część nieruchomości będąca przedmiotem postępowania nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Wbrew twierdzeniom skargi organ dokonywał oceny możliwości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej na datę wejścia w życie dekretu, a nie w kontekście jej późniejszego wykorzystania. Odniesienie się przez organ do późniejszego wykorzystania przedmiotowej nieruchomości służyło jedynie ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. WSA za niezasadny uznał także zarzut dotyczący możliwości orzekania co do co do fragmentu- części nieruchomości, w sytuacji gdy z art. 2 ust. 1 dekretu wynika, że przejście nieruchomości na własność dotyczy całej nieruchomości rolnej. Istota tego zarzutu sprowadza się do zakwestionowania stanowiska organu, że w niniejszej sprawie możliwe było orzekanie o niepodleganiu przepisom powołanego wyżej dekretu co do części – fragmentu nieruchomości ziemskiej, a nie całości tej nieruchomości. Sąd I instancji wskazał, że dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dawał podstaw do nacjonalizacji całego mienia właścicieli nieruchomości ziemskich. Powołany dekret nie dotyczył wszelkich nieruchomości a jedynie nieruchomości ziemskich. Z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich kategorię, a mianowicie nieruchomości o charakterze rolniczym, które mogły służyć realizacji określonych celów, które zostały wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu. Państwo, aby te cele zrealizować, mogło przejąć tylko te nieruchomości ziemskie, które się do tego nadawały. Przy wyjaśnianiu pojęcia "nieruchomości ziemskie" należy uwzględnić normatywne cele reformy rolnej, a zwłaszcza w nawiązaniu do art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalał, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć nieruchomości przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Pogląd taki zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, które to stanowisko sąd orzekający podziela. Biorąc powyższe pod uwagę WSA w Warszawie oddalił skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a.. Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniosły dwa podmioty: Minister Kultury i Dziedzictwa [...] oraz Muzeum [...] w W. Minister Kultury i Dziedzictwa [...] zaskarżył wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wiążącym w tej sprawie orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1222/09 i uznanie przez Sąd, że zespół pałacowo — parkowy stanowiący część byłej nieruchomości ziemskiej pn. "D.", położonej w O., gm. K. (Jezioro O., wyspa R. i tereny poza wyspą), z wyłączeniem obecnej działki geodezyjnej nr [...] nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej (dalej powoływanego jako dekret PKWN), gdyż nie mógł być wykorzystany na cele reformy rolnej, z uwagi na faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości przed lub po reformie, podczas gdy w powyższym wyroku Sąd stwierdził, że istotne jest ustalenie czy nieruchomość mogła co do zasady być przeznaczona na cele reformy rolnej wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN, ,a zatem należało rozważyć potencjalną możliwość wykorzystania nieruchomości (poszczególnych jej części) dla każdego z celów reformy; 2) art. 151 i 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie z uwagi na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez Sąd, że część przedmiotowej nieruchomości nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, gdyż nie mogła być wykorzystany na cele reformy rolnej, z uwagi na brak charakteru rolnego i brak jakiegokolwiek związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym, podczas gdy nieruchomość ta mogła być wykorzystana na cele reformy rolnej; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 dekretu PKWN w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (dalej powoływanego jako rozporządzenie wykonawcze), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, że możliwe jest orzekanie o niepodleganiu przepisom dekretu co do części - fragmentu nieruchomości ziemskiej, a nie całości tej nieruchomości, podczas gdy z art. 2 ust. 1 ostatnie zdanie dekretu PKWN wynika wprost i jednoznacznie, że przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa dotyczy całości nieruchomości ziemskiej. Minister Kultury i Dziedzictwa [...] wniósł również o przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, w trybie art. 187 § 1 P.p.s.a. z uwzględnieniem art. 269 § 1 P.p.s.a., zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości - czy możliwe jest orzekanie o podpadaniu po działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej co do części składowej nieruchomości ziemskiej (np. zespołu pałacowo - parkowego). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie kluczowe było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do tego czy w dniu 13 września 1944 r. nieruchomość podlegała, bądź niepodlegała pod działanie dekretu PKWN, a nie co do tego co nastąpiło po tym dniu, a analiza powinna dotyczyć nie tego w jaki sposób nieruchomość była wykorzystywana przed przejęciem lub w jaki sposób została wykorzystana po przejęciu, ale tego czy była potencjalna możliwość wykorzystania jej dla któregoś z celów wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt a) - e) dekretu PKWN - czyli szeroko pojętego celu reformy rolnej, którym była nie tylko bezpośrednia produkcja rolna. Dla oceny podpadania lub nie pod działanie dekretu nie ma przy tym znaczenia fakt, że część gruntów nieruchomości (spełniającej normy obszarowe) stanowiły nieużytki, gdyż grunty takie podlegały reformie rolnej wraz z pozostałymi gruntami - stanowiącymi użytki rolne. Dopiero ustalenia w powyższym zakresie mogłyby pozwolić przesądzić czy części nieruchomości nie nadawały się do wykorzystania na cele reformy rolnej, a co za tym idzie czy te części nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organy obu instancji zaniechały przeprowadzenia analizy w powyższym zakresie, co oznacza, że organ II instancji nie zastosował się do wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wiążącym w sprawie wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1222/09. Sąd I instancji, tak jak organ II instancji, uznał że brak jest możliwości wykorzystania Jeziora O. na cele reformy rolnej, gdyż z żadnego dokumentu nie wynika, że było ono w jakikolwiek sposób wykorzystane do działalności rolniczej, a jezioro to było naturalne, wkomponowane w centralne założenie pałacowo-parkowe wokół wyspy R.. W ocenie autora skargi kasacyjnej, takie stwierdzenie Sądu należy zatem uznać za nieuzasadnione, gdyż nie stanowi wykazania, że jezioro to nie nadawało się np. do działalności polegającej na hodowli ryb (cel z art. 1 ust. 2 pkt d) dekretu PKWN - zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia wytwórczości hodowlanej. Za nieuzasadnione skarżący kasacyjnie uznał również stanowisko dotyczące braku charakteru rolnego gruntów położonych poza wyspą R.. Nie ulega bowiem wątpliwości, że tereny położone na lądzie poza wyspą stanowiące tereny leśne, parkowe i nieużytki rolne, na których zlokalizowane było kilka budynków gospodarczych (dawny dwór, spichlerz, obora, stajnia, browar) miały charakter rolniczy i były zabudowane budynkami o charakterze rolniczym, a zatem można wskazać możliwość przeznaczenia dla któregoś z celów reformy rolnej, niezależnie od okoliczności, że przed reformą tereny i budynki nie były wykorzystywane zgodnie ze swoim przeznaczeniem, jak również niezależnie od okoliczności, że część gruntów to były nieużytki. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, można również wykazać potencjalną możliwość przeznaczenia terenu wyspy R. i założenia pałacowo-parkowego dla celu chociażby z art. 1 ust. 2 pkt d) dekretu PKWN, tj. jako odpowiednie tereny zarezerwowane np. dla szkół czy ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego, a wykorzystanie takie w żaden sposób nie zostało jednoznacznie wykluczone ani w decyzji organu II instancji, ani w zaskarżonym wyroku. W ocenie skarżącego kasacyjnie, orzeczenie Sądu I instancji zostało wydane w całkowitym oderwaniu od treści ostatniego zdania zawartego w art. 2 ust. 1 dekretu PKWN. Zdaniem strony, z przepisu tego wynika wprost i jednoznacznie, że przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa dotyczy całości nieruchomości ziemskiej w jej wyodrębnionych granicach, a nie jej poszczególnych części składowych. W świetle tego przepisu nie ulega wątpliwości, że orzekanie na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego o tym czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust 1 pkt e) dekretu PKWN może dotyczyć tylko całej nieruchomości ziemskiej - spełniającej w całości (w sumie) normy obszarowe, a nie poszczególnych części nieruchomości sztucznie wyodrębnionych dla celów orzekania - które każda z osobna mogłyby nie spełniać norm obszarowych określonych w art. 2 ust 1 pkt e) dekretu PKWN. W niniejszej sprawie części nieruchomości, których dotyczy zaskarżona decyzja stanowiły część jednej - większej nieruchomości i były nierozerwalnie związane z resztą majątku ziemskiego pn. "D.". Z akt sprawy nie wynika, że w dniu 13 września 1944 r. przedmiotowe tereny: wyspa R., tereny położone na lądzie poza wyspą oraz Jeziorko O. były formalno-prawnie wyodrębnione od reszty majątku, a co za tym idzie, że były odrębnymi (różnymi) nieruchomościami. Tereny te stanowiły części składowe nieruchomości ziemskiej "D.", która w żaden sposób nie była wyodrębniona terytorialnie i w całości podlegała działaniu przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tym samym nie było w ogóle możliwe orzekanie o tym czy działaniu dekretu PKWN podlegały samodzielnie części nieruchomości w żaden sposób niewyodrębnione z większej całości. Orzekanie o podleganiu działaniu dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej dopuszczalne jest bowiem jedynie w stosunku do całej nieruchomości ziemskiej pn. "D.". Muzeum [...] w W. zaskarżyło wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie - o rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji w trybie art. 188 P.p.s.a., a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu Muzeum [...] zarzuciło: I. naruszenie art. 1 i art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zespół pałacowo - parkowy, będący częścią składową majątku ziemskiego, położonego w O., spełniającego normy obszarowe określone w dekrecie nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podczas gdy przedmiotowy zespół pałacowo - parkowy spełniał przesłanki do uznania go za nieruchomość ziemską podlegającą przejęciu; II. naruszenie następujących przepisów prawa formalnego mające istotny wpływ na przebieg sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 107 § 1 w zw. z art. 7 i art. 8 K.p.a. polegającym na pominięciu przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazującego, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła majątek ziemski, pełniący rolę samowystarczalnego gospodarstwa rolnego, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 80 K.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego w sprawie, sprowadzającą się do uznania, że majątek ziemski "D." pełnił wyłącznie funkcję rezydencjalną oraz nie służył produkcji rolnej, zwłaszcza, że skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, 3) art. 145 § 1 pkt i lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażonego w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1222/09. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że niebagatelne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy miały zeznania złożone przez naocznego świadka S. S., który w okresie 1935-1940, jako nastoletni chłopiec pracował w charakterze furmana w majątku o. Przed Sądem Okręgowym zaś przeprowadzony został dowód z zeznań świadka K. C., co do wiedzy i istnienia którego strona pozwana uzyskała wiedzę dopiero na etapie postępowania apelacyjnego. Treścią swoich zeznań potwierdzili oni, iż badana nieruchomość stanowiła majątek ziemski, pełniący role samowystarczalnego gospodarstwa rolnego, w którym hodowano zwierzęta i uprawiano rośliny. Zabudowania występujące na terenie nieruchomości przeznaczone były prowadzeniu gospodarstwa rolnego, nie zaś rezydencji pałacowej. Wydając decyzję z dnia 25 lutego 2009 r. Wojewoda przywołał wprawdzie powyższe orzeczenia, z niezrozumiałych jednakże przyczyn, w znacznej mierze bazował na ustaleniach uchylonego w całości wyroku sądu niższej instancji, pomijając równocześnie pozostały, zebrany w sprawie materiał. Tymczasem, w oparciu o niezbadany i nieuwzględniony przez organ II instancji materiał stwierdzić należało, iż na rzeczonej nieruchomości prowadzona była działalność rolnicza, przekraczająca dalece codzienne potrzeby rodziny właściciela, podczas gdy sporna nieruchomość pozostawała w funkcjonalnej łączności z całym majątkiem ziemskim. Na ową łączność wskazują niezbicie zeznania świadka S. S., znającego doskonale nieruchomość, który wskazał jednoznacznie, iż na przedmiotowym obszarze prowadzona była produkcja rolno - hodowlana, co znalazło poparcie w twierdzeniach drugiego ze wskazanych wyżej świadków, który przebywał na przedmiotowej nieruchomości w latach 1942-1944. Autor skargi kasacyjnej wskazał również, że z będącej elementem materiału dowodowego publikacji "K." wynika, że w 1884 r. w dobrach majątku O. założony został przez właściciela majątku sad i ogród owocowy zaopatrujący w owoce W. i P. Okoliczność ta dowodzi, że już wówczas właściciel majątku nie pełnił roli rezydenta pałacowego, lecz był właścicielem majątku, dążącym do tego, aby prowadzona w nim produkcja agrarna pozwalała nie tylko na dostarczanie środków utrzymania jego właścicielowi, ale i na wyprowadzenie majątku z trudnego położenia finansowego, w którym się znalazł. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, pojęcie nieruchomości ziemskiej w rozumieniu dekretu nie może być utożsamiane wyłącznie z pojęciem gruntów bądź użytków rolnych. Budowa dekretu, jego zamierzenia, zakres i ratio legis konkretnych norm, które na niego się składają, prowadzą do postawienia tezy, że pojęcie nieruchomości ziemskiej należy rozumieć nie tylko nieruchomości, które były wykorzystywane bezpośrednio do celów prowadzenia produkcji rolnej, lecz również pozostałe, takie jak np. nieruchomości zabudowane, w których zwykle mieszkał właściciel majątku ziemskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Badaniu w niniejszej sprawie podlegały dwie skargi kasacyjne. Pierwsza z nich została wywiedziona przez Ministra Kultury i Dziedzictwa [...], druga przez Muzeum [...] w W. Badając pierwszą z wymienionych skarg kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że autor sformułował w jej treści zarzut naruszenia m.in. przepisu art. 141§4 P.p.s.a., co uczyniło dopuszczalną kontrolę w zakresie spełnienia wymogów, jakie przepis ten stawia uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego. Zarzut ten okazał się zasadny. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia wyroku Sądu. Wprowadza wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyroku zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienia. Przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera któregoś z wymienionych w tym przepisie elementów. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia przepisu art. 141§4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tego przepisu. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy powinno obejmować kwestie, które są niezbędne do wyczerpującego podania pozostałych zagadnień stanowiących, w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a., kolejne elementy uzasadnienia wyroku, tj. zwłaszcza podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Uzasadnienie orzeczenia nie może sprowadzać się jedynie do rekapitulacji przebiegu postępowania i powielenia lapidarnego stanowiska organu. Dokonując kontroli legalności, sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym przez organ oraz zajętego przez organ stanowiska prawnego, zwłaszcza jeżeli są one kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, powinno zawierać odniesienie do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i przez skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por.m.in. wyrok NSA dnia z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1904/07). Jeżeli uzasadnienie wyroku w części rozważań własnych sądu jest zasadniczo ograniczone do przyjęcia finalnego stanowiska organów i nie zawiera wypowiedzi odnoszących się do materiału dowodowego sprawy, zwłaszcza w warstwie zestawienia konkretnych dowodów przywoływanych w sposób odmienny przez organ, świadczy to o uchyleniu się przez sąd pierwszej instancji od przeprowadzenia wieloaspektowej i wnikliwej kontroli. Dopiero tak przeprowadzona kontrola sądowa pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji sądu oraz umożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Wadliwość uzasadnienia wyroku stanowić może przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce, gdyż sąd I instancji nie spełnił wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest lakoniczne, ogranicza się do przytoczenia in extenso treści obowiązującej regulacji prawnej i powtórzenia konkluzji prawnej organu, brak w nim oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W kontrolowanym uzasadnieniu odniesiono się tylko do niewielkiej części materiału dowodowego, nieprzeprowadzono oceny w aspekcie wszystkich dostępnych w sprawie dowodów. Uzasadnienie zawiera ogólnikową aprobatę ustaleń organu odwoławczego, sprowadzającą się do lakonicznych, niczym nie popartych stwierdzeń, zwrotów: "sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego", " sąd zaaprobował szeroką analizę zebranego materiału dowodowego", "wskazane przez sąd ustalenia znalazły potwierdzenie w szczegółowo powołanych przez organ dowodach, w tym bardzo bogatym materiale służb ochrony zabytków". Rozważania kontrolowanego sądu wskazują i odnoszą wyłącznie do trzech konkretnie wskazanych na stronie 7 uzasadnienia kontrolowanego wyroku dokumentów, nie wyjaśniają przyczyn dla których pomijają ocenę pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, finalnie sąd zaakceptował ustalenia organu, co znalazło odzwierciedlenie w lakonicznych i ogólnikowych stwierdzeniach, iż organy wyczerpująco przeprowadziły postępowanie dowodowe, dokonały prawidłowej oceny dowodów, a w uzasadnieniach decyzji w sposób obszerny, szczegółowy i precyzyjny umotywowały brak charakteru rolnego spornej części nieruchomości, a także brak jakiegokolwiek związku funkcjonalnego tej części z nieruchomością ziemską. Kontrolowane uzasadnienie nie zawiera żadnego odniesienia do znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów ze sprawy cywilnej, jaka była rozpatrywana przed Sądem Rejonowym w O. pod sygnaturą [...], w tym do znajdujących się tam zeznań świadków, biegłych(teczka pod tytułem - Akta z sądu), sporządzonej na zlecenie J. J. opinii geodezyjnej autorstwa S. K. wraz z załącznikami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dowody zgromadzone w tej sprawie wydają się istotne z punktu widzenia niniejszego rozstrzygnięcia, przeprowadzono je bowiem w postępowaniu cywilnym o uzgodnienie treści księgi wieczystej, w celu zbadania, czy zespół pałacowo parkowy, majątku ziemskiego O. podlegał przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na zasadzie art. 2 ust.1lit.e dekretu PKWN z 1944r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że organ I instancji w swych ustaleniach kilkakrotnie odwoływał się do dokumentu autorstwa S. K. Oceny przez sąd wymagało, czy czynienie na jego podstawie ustaleń pozostawało w zgodzie z regulacjami procedury dowodowej, unormowanej w kodeksie postępowania administracyjnego. Nie można przy tej okazji pominąć, że organy winny mieć na względzie, iż do uzyskania wiadomości specjalnych służy wyłącznie dowód z opinii biegłego, powołanego przez organ przed którym toczy się postępowanie w oparciu o art. 83§1 kpa. Tymczasem wskazany dokument określany jako opinia geodezyjna wykonany został poza przedmiotowym postępowaniem na zlecenie strony niniejszego sporu. W ramach sądowoadministracyjnej kontroli należało wyjaśnić również, czy wskazany dokument można było uczynić przedmiotem dowodzenia w trybie art. 75kpa. W razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie sąd winien mieć na względzie, że dowód taki podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód w sprawie. Nie budzi wątpliwości, że żadnych ustaleń nie można przyjmować bezkrytycznie, nie może tego czynić także sąd dokonujący sądowoadministracyjnej kontroli działań przeprowadzonych przez organy. Ogólnikowość, lakoniczność i brak konkretnego odniesienia się do większej części zgromadzonych w sprawie dowodów, niewyjaśnienie, czy i którym wiary odmówiono, jeśli tak to z jakich przyczyn, sprawia wrażenie dokonania takiej kontroli w sposób pobieżny. W konsekwencji wskazane zaniechania uczyniły kontrolowane rozstrzygnięcie wadliwym i to w stopniu uniemożliwiającym kontrolę Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tej przyczyny za przedwczesne uznać należało rozpoznanie pozostałych zarzutów omawianej skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skarżącego kasacyjnie o przedstawienie składowi poszerzonemu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie nie zaistniały bowiem przesłanki, o których stanowi art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Warunkiem koniecznym takiego wystąpienia jest istnienie wątpliwości składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie istotnej w sprawie kwestii prawnej i to wątpliwości o charakterze prawnym. Niemożliwość kontroli instancyjnej czyni przedwczesnym rozważanie jakichkolwiek kwestii prawnych istotnych dla sprawy, stąd nie sposób na obecnym etapie przesądzić, czy zachodzą wątpliwości o charakterze prawnym w rozumieniu art. 15§1 pkt. 3 P.p.s.a.. Zaznaczyć jednak należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 5 czerwca 2006r. w składzie 7 sędziów przyjął, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia [...] z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust.1 lit.e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia [...] z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej(Dz.U. 1945r. nr 3 poz.13 ze zm.). Odnosząc się z kolei do skargi kasacyjnej Muzeum [...] zwrócić uwagę należało, że wskazywana wadliwość uzasadnienia kontrolowanego wyroku skutkować musi przyjęciem, iż sąd I instancji co najmniej przedwcześnie przyjął brak wskazywanych w tej kasacji naruszeń prawa materialnego i procesowego. Z tego też względu na zasadzie art.185§1pkt.1P.p.s.a. zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania sądowi I instancji i dlatego orzeczono jak w pkt.1 sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę sąd winien mieć na względzie, iż tylko prawidłowo sporządzone uzasadnienie tj. odpowiadające wymogom z art. 141§4 P.p.s.a. umożliwia realne skontrolowanie prawidłowości dokonanej przez sąd oceny czynności dowodowych organów administracji, a w konsekwencji legalności zastosowania przepisu art.1, art.2 ust.1lit. e dekretu PKWN z 1944r. Uzasadnienie odpowiadające art. 141§4 P.p.s.a. winno odnosić się również do zaleceń z poprzednio wydanych wyroków, tak aby bez trudu możliwa była kontrola zgodności poczynań z art. 153 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 207 §2 P.p.s.a ----------------------- 11