I OSK 1135/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1091/24 w sprawie ze skargi R.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 czerwca 2024 r., nr SKO-PS/41.5/533/2024/10473 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 czerwca 2024 r., nr SKO-PS/41.5/533/2024/10473

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 lutego 2025r., sygn. akt II SA/Gl 1091/24, oddalił skargę R.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 czerwca 2024 r., nr SKO-PS/41.5/533/2024/10473, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworznie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Jaworzna, decyzją z dnia 20 lipca 2023r., nr DRS.5102.2054.2023, odmówił R.K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłatę czynszu i energii elektrycznej, naprawę lub kupno telefonu, zakup dodatkowej żywności, a także korespondencję. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 21 lipca 2023 r. oraz zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie złożenia odwołania. Odwołanie od powyższej decyzji zostało sporządzone i podpisane przez skarżącą w dniu 5 sierpnia 2023 r. oraz złożone za pośrednictwem platformy ePUAP. W treści odwołania skarżąca podała, że system ePUAP nie był dostępny wcześniej oraz załączyła w tym zakresie pismo informujące o tej okoliczności – pismo serwisowe Zespołu Centralnego Ośrodka Informatyki (k. 95 akt administracyjnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia 1 września 2023 r., nr SKO-PS/41.5/969/2023/17826, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 marca 2024r. sygn. akt II SA/Gl 1716/23, w wyniku rozpatrzenia skargi złożonej przez skarżącą, uchylił ww. postanowienie Kolegium. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że skarżąca dysponowała prawem do wniesienia odwołania począwszy od dnia 21 lipca do końca dnia 4 sierpnia 2023 r. Jak wynika z dokonanej przez Sąd analizy akt administracyjnych, dopiero w dniu 4 sierpnia 2023 r. skarżąca podjęła próbę doręczenia korespondencji za pośrednictwem platformy ePUAP, która się nie powiodła się z uwagi na prowadzone prace serwisowe. Prace te zostały zakończone w dniu 5 sierpnia 2023 r. po godzinie 2.15, a korespondencja skarżącej zawierająca odwołanie została przekazana o godz. 4.06. Zatem Sąd stwierdził, że z formalnego punktu widzenia skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem terminu i fakt ten jest bezsporny. Jednakże Sąd uchylił postanowienie SKO wskazując, że w sprawie nie został dopełniony obowiązek informacyjny wynikający z treści art. 9 K.p.a. Dodatkowo, Sąd zobowiązał do poinformowania skarżącej, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, który może być przywrócony w przypadku złożenia stosownego wniosku. W wykonaniu ww. wyroku WSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, pismem z dnia 24 maja 2024 r. poinformowało skarżącą, że odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 20 lipca 2023 r., wniosła z uchybieniem terminu. Dodatkowo wskazało, że w związku z tym przysługuje jej prawo do złożenia do Kolegium wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, na zasadach określonych w art. 58 K.p.a., który będzie podlegał odrębnemu rozpatrzeniu. Skarżąca w dniu 8 czerwca 2024 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, złożyła do Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 20 lipca 2023 r. wskazując, że odwołanie zostało już wcześniej przekazane za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworznie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r., nr SKO-PS/41.5/533/2024/10473, odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 20 lipca 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że okoliczności zasygnalizowane w odwołaniu z dnia 5 sierpnia 2023 r. uprawdopodobniają, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej, tj. z uwagi na trwające w dniu 4 sierpnia 2023 r. prace serwisowe systemu ePUAP, który był ponownie dostępny w dniu 5 sierpnia 2023 r. Jednakże skarżąca dopiero w dniu 8 czerwca 2024 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czyli po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminu (05.08.2023 r. + 7 dni = 12.08.2023 r.). Wskazano, że zgodnie z art. 58 ust. 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Na ww. postanowienie R.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Katowicach, zarzucając błędne ustalenia faktyczne. Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i uznania, że już wcześniej powinna być poinformowana o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, czyli przed wydaniem wyroku z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1716/23. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 lutego 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wskazując, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1716/23. Sąd stwierdził, że skarżąca bezspornie dysponowała prawem do wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia począwszy od dnia 21 lipca do końca dnia 4 sierpnia 2023 r. Sąd podał, że dopiero w dniu 8 czerwca 2024 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, złożyła do Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że odwołanie zostało już wcześniej przekazane za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworznie. Sąd I instancji zaznaczył, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej złożyć należy zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a. w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie decyzji było jego wniesienie z zachowaniem terminu. Jego niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a., termin 7-dniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu. WSA podkreślił że z treści art. 58 § 2 K.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd I instancji wskazał, że akta sprawy wskazują, iż o fakcie wydania decyzji organu I instancji skarżąca dowiedziała się z chwilą jej otrzymania, jak również już w treści odwołania, złożonego w dniu 5 sierpnia 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP, powołała się na okoliczność świadczącą o przyczynie nie zachowania terminu do złożenia odwołania, która miała miejsce w dniu 4 sierpnia 2023 r. W ocenie Sądu, w tym dniu rozpoczął się dla skarżącej bieg 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Termin ten jak prawidłowo przyjęło Kolegium upłynął z dniem 12 sierpnia 2023 r. W tej sytuacji Sąd uznał, że złożony do Kolegium w dniu 8 czerwca 2024 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 20 lipca 2023 r. był spóźniony, a w związku z tym nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, oraz ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, czy też niezawinione. Od powyższego wyroku skarżąca, reprezentowana przez adwokata z urzędu, wniosła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej co do jej istoty oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika wyznaczonego dla skarżącej z urzędu do postępowania kasacyjnego, nieopłaconych w części ani w całości kosztów pomocy prawnej. Na wypadek przyjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika wyznaczonego dla skarżącej z urzędu do postępowania kasacyjnego, nieopłaconych w części ani w całości kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 i art. 9 K.p.a., których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie przez Sąd że dla skarżącej termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w sprawie decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworznie z dnia 20 lipca 2023 r., rozpoczął swój bieg w dniu 4 sierpnia 2023 r. i ukończył swój bieg w dniu 12 sierpnia 2023 r., a złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu w dniu 8 czerwca 2024 r. był spóźniony i w związku z tym nie mógł podlegać merytorycznej ocenie, podczas gdy: a) WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt lI SA/Gl 1716/23 wskazał, że skarżąca miała prawo do wniesienia odwołania począwszy od dnia 21 lipca 2023 r. do dnia 4 sierpnia 2023 r. oraz, że skarżąca podjęła nieskuteczną próbę złożenia odwołania w dniu 4 sierpnia 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP, która jednak się nie powiodła z uwagi na prace serwisowe, które zakończyły się w dniu 5 sierpnia 2023 r. po godzinie 2:15, a korespondencja skarżącej zawierająca odwołanie przekazana została o godzinie 4:06 – Sąd ten uchylił postanowienie, bowiem w sprawie nie został dopełniony obowiązek informacyjny wynikający z art. 9 K.p.a. Dodatkowo, Sąd zobowiązał organ do poinformowania skarżącej, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, który może być przywrócony w przypadku złożenia stosownego wniosku; b) SKO w wykonaniu ww. wyroku, pismem z dnia 24 maja 2024 r. (doręczonym skarżącej w dniu 1 czerwca 2024 r.) poinformowało skarżącą, że odwołanie od decyzji organu l instancji skarżąca wniosła z uchybieniem terminu i poinformowało skarżącą, że w związku z tym przysługuje jej prawo do złożenia do Kolegium wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania; c) skarżąca w dniu 8 czerwca 2024 r. za pośrednictwem platformy ePUAP, złożyła do Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wskazując, ze odwołanie zostało już wcześniej przekazane za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworznie, w konsekwencji czego należało przyjąć, że skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminowi na złożenie odwołania w dniu 1 czerwca 2024 r. i w terminie, tj. w dniu 8 czerwca 2024 r. złożyła wniosek o przywrócenie jej terminu do złożenia odwołania. Ostatecznie należało uznać również, że skarżąca skutecznie i w terminie złożyła samo odwołanie. W uzasadnieniu wskazano, że termin dla skarżącej na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 1 czerwca 2024 r. kiedy to pisemnie skarżąca została poinformowana przez Kolegium o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Tego rodzaju zobowiązanie na Kolegium nałożył Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2024r., sygn. akt II SA/Gl 1716/23. W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko Sądu I instancji w zaskarżonym wyroku, wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. Wskazano, że skarżąca o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji dowiedziała się z postanowienia SKO z dnia 1 września 2023 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podano, że ww. postanowienie doręczono skarżącej w dniu 9 września 2023 r., a zatem w tym właśnie dniu – w ocenie Kolegium skarżąca dowiedziała się, że wniosła odwołanie z uchybieniem terminu. Tym samym SKO uznało, że twierdzenie, iż dopiero w dniu 1 czerwca 2024 r. dowiedziała się o uchybieniu terminu do złożenia odwołania, nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że przyczyny uchybienia terminu ustały w dniu 5 sierpnia 2023 r., a nie w dniu 1 czerwca 2024r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie kontrolą instancyjną objęty jest wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1091/24, którym oddalono skargę R.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 czerwca 2024 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny – orzekając ponownie w tej samej sprawie – nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie związanie, o którym mowa powyżej, dotyczy zapadłego w sprawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1716/23, którym to wyrokiem Sąd ten uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 września 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Jaworzna przez Zastępcę Dyrektora MOPS w Jaworznie z dnia 20 lipca 2023 r. odmawiającą ww. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że skarżąca negatywną dla siebie decyzję odebrała w dniu 21 lipca 2023 r. i do końca dnia 4 sierpnia 2023 r. mogła wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia. Odwołanie takie skarżąca sporządziła i w dniu 4 sierpnia 2023 r. podjęła próbę wniesienia tegoż odwołania za pośrednictwem platformy ePUAP. Z uwagi jednak na fakt, że w godzinach wieczornych i nocnych z dnia 4 na 5 sierpnia 2023 r. wykonywane były prace konserwatorskie, platforma ta nie działała i skarżąca nie mogła w sposób skuteczny wnieść odwołania, uczyniła to dopiero w dniu 5 sierpnia 2023 r. o godzinie 4,06, przy czym organ administracji treść tego pisma odczytał dopiero w dniu 7 sierpnia 2023 r. W ww. wyroku WSA wskazał, że stosownie do postanowień art. 9 K.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd zaznaczył że w niniejszej sprawie nie poinformowano skarżącej o prowadzeniu prac konserwatorskich, zatem nie wiedziała ona, że w danym dniu o wskazanych godzinach będą one przeprowadzane. Zatem, składając odwołanie była przekonana o tym, że złoży je w terminie, a tym samym nie występowała o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sąd podkreślił, że wbrew postanowieniom wynikającym z treści art. 9 K.p.a., organ nie przekazał skarżącej informacji, że z uwagi na prace serwisowe odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, przy czym strona może dochować tego terminu w przypadku złożenia stosownego wniosku. Wobec tego Sąd stwierdził, że brak zwrócenia się do skarżącej z taką informacją skutkuje wyczerpaniem przesłanek naruszenia postanowień ww. przepisu i uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi, ponieważ stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, SKO – w wykonaniu powyższego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 marca 2024 r. – pismem z dnia 25 maja 2024 r., przytaczając brzmienie art. 58 K.p.a., poinformowało skarżącą, że przysługuje jej prawo do złożenia do Kolegium wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 20 lipca 2023 r. Wskazano, że należy to uczynić w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma. Pismo to doręczono skarżącej w dniu 1 czerwca 2024 r. Skarżąca wniosek taki złożyła w dniu 8 czerwca 2024r. Mając zatem na uwadze stan faktyczny i okoliczności niniejszej sprawy oraz wskazany wyrok WSA z dnia 6 marca 2024 r. – którym związani są przy orzekaniu zarówno organ, Sąd I instancji, jak też orzekający w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny – należy stwierdzić, że skarżąca o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 20 lipca 2023 r. dowiedziała się z pisma SKO z dnia 24 maja 2024 r., doręczonego jej w dniu 1 czerwca 2024 r. Wobec tego, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upływał z dniem 8 czerwca 2024 r. W tym też dniu skarżąca złożyła stosowny wniosek, zatem należy uznać, że został on złożony w terminie. Zasadny okazał się zatem podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 § 1 p.p.s.a.) przy zastosowaniu przepisów art. 258-261 p.p.s.a.