I OZ 201/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 952/24, o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 16 października 2024 r., nr SKO.4115.290.2024, w przedmiocie przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 952/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zwany dalej "Sądem I instancji", odmówił H.S., zwanemu dalej "skarżącym", przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, zwanego dalej "Kolegium", z dnia 16 października 2024 r., nr SKO.4115.290.2024, w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi nie została zawarta żadna argumentacja na poparcie wniesionego żądania. Równocześnie Sąd I instancji, przy ocenie złożonego wniosku, oparł się na wyjaśnieniach zawartych w zażaleniu z dnia 3 listopada 2025 r. Z wyjaśnień tych wynikało, że w grudniu 2024 r. skarżący zakończył leczenie szpitalne prowadzone w dwóch placówkach medycznych w związku z dolegliwościami bólowymi kręgosłupa spowodowanymi uszkodzeniem odcinka lędźwiowego i szyjnego. Po wypisie ze szpitala (w dniu 13 grudnia 2024 r.) stan zdrowia skarżącego nadal był poważny – utrzymywały się znaczne dolegliwości bólowe, osłabienie organizmu, zaburzenia równowagi oraz ograniczenie sprawności prawej ręki i dolegliwości bólowe wynikające z zespołu cieśni nadgarstka i uszkodzenia nerwu łokciowego, co uniemożliwiało skarżącemu normalne funkcjonowanie. Skarżący kontynuował leczenie i diagnostykę w poradni podstawowej opieki zdrowotnej oraz u lekarzy specjalistów, do których był kierowany przez lekarza internistę. Nadto w trakcie leczenia szpitalnego i po jego zakończeniu skarżący został obciążony licznymi wezwaniami do dokonania czynności i udzielenia odpowiedzi przez sądy, organy procesowe i organy administracyjne, a wobec złego stanu zdrowia nie był w stanie w sposób terminowy podejmować wszystkich wymaganych czynności. W ocenie strony skarżącej uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego, a nadto skarżący wskazał, że przyczyny te nie ustały do chwili obecnej, o czym świadczy skierowanie na dalsze leczenie szpitalne wystawione w dniu 16 października 2025 r., a także hospitalizacja skarżącego w maju i lipcu 2025 r. Sąd I instancji uznał, że przedstawione powyżej okoliczności sprawy nie odnoszą się do okresu, w którym skarżący miał uzupełnić braki formalne skargi. Wezwanie do usunięcia braków skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 stycznia 2025 r. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi został wniesiony w dniu 9 maja 2025 r. Wspomniany wypis ze szpitala miał miejsce w dniu 13 grudnia 2024 r., a zatem przed doręczeniem skarżącemu powyższego wezwania. Dalsze leczenie szpitalne miało miejsce w dniach 24 maja 2025 r. i 21 lipca 2025 r., a zatem po doręczeniu skarżącemu postanowienia z dnia 11 kwietnia 2025 r. o odrzuceniu skargi oraz po wniesieniu przez skarżącego przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji uznał, że kierowanie do skarżącego wezwań nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na utrzymujący się zły stan zdrowia skarżącego, przedstawiony jako okoliczność ciągłą, trwającą od grudnia 2024 r., również nie stanowi przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Tylko nagła choroba, uniemożliwiająca wyręczenie się inną osobą, może stanowić tego rodzaju przesłankę. Podkreślono, że we wspomnianym okresie skarżący odbierał korespondencję sądową oraz występował z pismami procesowymi. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", poprzez odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sytuacji, gdy brak uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu został potraktowany jako przesłanka rozstrzygająca, mimo że w toku postępowania ujawnione zostały okoliczności mogące wskazywać na brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi; ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Argumentując swoje stanowisko strona skarżąca ponownie odniosła się stanu zdrowia skarżącego opisanego w treści zażalenia z dnia 3 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia sytuacji niezależnych od strony, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Ponad powyższe koniecznym jest odniesienie się do art. 87 § 5 P.p.s.a., zgodnie z którym po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (m.in. wyrok NSA z 2 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1199/13, źródło CBOSA). W okolicznościach niniejszej sprawy zasadnym było uznanie, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku jego winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji w sposób prawidłowy odwołał się do braku uzasadnienia przedmiotowego wniosku, jednakże – wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu – Sąd I instancji nie poprzestał jedynie na stwierdzeniu tej kwestii. W sposób kompleksowy odniesiono się do zawartego w zażaleniu z dnia 3 listopada 2025 r. opisu okoliczności, które w ocenie strony skarżącej miały wpływ na niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a które dotyczyły kwestii stanu zdrowia skarżącego. Sąd I instancji trafnie wskazał, że z przedstawionej przez stronę skarżącą dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego nie wynika, by jego stan zdrowia w okresie umożlwiającym uzupełnienie braków formalnych skargi znosił lub ograniczał w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem. Wskazać bowiem należy, że wezwanie do usunięcia braków skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 stycznia 2025 r. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi został wniesiony w dniu 9 maja 2025 r. natomiast wypis skarżącego ze szpitala miał miejsce w dniu 13 grudnia 2024 r., a zatem przed doręczeniem skarżącemu powyższego wezwania. Dalsze leczenie szpitalne miało miejsce w dniach 24 maja 2025 r. i 21 lipca 2025 r. Tym samym nastąpiło ono po doręczeniu skarżącemu postanowienia z dnia 11 kwietnia 2025 r. o odrzuceniu skargi oraz po wniesieniu przez skarżącego przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych właściwym było wywiedzenie, że stan zdrowia nie stanowił przesłanki braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, co właściwie zostało wywiedzione przez Sąd I instancji. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że istotnie jedną z podstawowych przyczyn pozwalających na przywrócenie uchybionego terminu może być choroba, jednak nie każda choroba będzie oznaczała, że zaistniała podstawa do przywrócenia terminu. W przypadku choroby przyjmuje się bowiem, że chodzi tylko o taką chorobę, która rzeczywiście uniemożliwia zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku wskazania choroby jako przyczyny uchybienia terminu, koniecznym jest również wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (m.in. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt I OZ 236/24). Zaistnienia takiej sytuacji skarżący nie uprawdopodobnił. Twierdzenia strony o złym stanie zdrowia skarżącego, jaki miał się utrzymywać w sposób ciągły od grudnia 2024 r. pozostały całkowicie bez pokrycia w materiale dowodowym. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do interpretacji wyników badań medycznych. Nie może także oceniać opisywanych w nich schorzeń i wyciągać wniosków, jakie te schorzenia powodują dolegliwości, gdyż sąd nie ma specjalistycznej wiedzy medycznej. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia "nagłej przeszkody", a więc w tym przypadku skarżący, oprócz dokładnego opisania stanu chorobowego, powinien przedłożyć jakikolwiek dokument medyczny, z którego wprost wynika, że stan zdrowia uniemożliwiał skarżącemu uzupełnienie braków formalnych skargi w rzeczonym okresie. Odnosząc się do opisywanych przez stronę skarżącą dolegliwości bólowych i schorzeń, na jakie cierpiał skarżący po wyjściu ze szpitala, wskazać należy, że dysponując powszechną wiedzą o wskazanych schorzeniach zasadnym jest uznanie, że nie stanowiły one obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej usunięcie braków formalnych skargi, ani nie ograniczały zdolności skarżącego do świadomego kierowania swoim postępowaniem. W konsekwencji przedstawionych powyżej okoliczności sformułowane przez składającego zażalenie zarzuty nie mogły wzruszyć wydanego w sprawie przez Sąd I instancji orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.