Sygnatura
I OSK 1121/26
Postanowienie NSA z 23 września 2026 r., I OSK 1121/26
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 23 września 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.D., A.B., B.J., D.S., J.H., K.O., K.W., M.C., P.L., P.W., T.K., W.Ż., W.C., Z.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 925/25, o odrzuceniu skarg M.D., A.B., B.J., D.S., J.H., K.O., K.W., M.C., P.L., P.W., T.K., W.Ż., W.C., Z.D., na uchwałę Rady Miasta Rybnika z dnia 24 kwietnia 2025 r., Nr 230/XIV/2025, w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywiste omyłki w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 925/25, w ten sposób, że w jego komparycji w miejsce błędnie wpisanego nazwiska "W.Ż1." wpisać prawidłowo "W.Ż."; 2. oddalić skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. II SA/Gl 925/25, odrzucił skargi M.D., A.B., B.J., D.S., J.H., K.O., K.W., M.C., P.L., P.W., T.K., W.Z., W.C., Z.D., zwanych dalej "skarżącymi" lub "skarżącymi kasacyjnie", na uchwałę Rady Miasta Rybnika z dnia 24 kwietnia 2025 r., Nr 230/XIV/2025, w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości (punkt 1) oraz zwrócił skarżącemu M.D. kwotę 300 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego (punkt 2). Pismem z dnia 6 czerwca 2025 r. każdy ze skarżących wniósł indywidulanie skargę na uchwałę Nr 230/XIV/2025 Rady Miasta Rybnika z dnia 24 kwietnia 2025 r. w sprawie zbycia nieruchomości, podnosząc zarzut naruszenia § 6 pkt 1 Uchwały nr 1251/LXXI/2023 Rady Miasta Rybnika z dnia 30 listopada 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części Miasta Rybnika obejmującej obszar w rejonie ulicy Sportowej (MPZP 54-53) - poprzez wyrażenie zgody na zbycie w drodze bezprzetargowej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych, oznaczonych jako działki: [...], ..., [...], które przeznaczone są na realizację przedsięwzięcia stwarzającego zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz zagrożenia wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Skarżący wnieśli o "uchylenie" zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podano, że w dniu 20 grudnia 2023 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Zaprojektowanie i budowa instalacji do [...] ([...]) wraz z infrastrukturą towarzyszącą w Rybniku". Inwestycja ma być realizowana w granicach wymienionych wyżej działek obr. [...], które są zlokalizowane w sąsiedztwie działki nr [...], której właścicielem jest jeden ze skarżących. Wskazano, że zgodnie z § 6 pkt 1 planu miejscowego, zakazuje się budowy zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, w szczególności zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Interes prawny we wniesieniu skarg skarżący wywodzili z prawa własności nieruchomości położonej "nieopodal" nieruchomości, na której ma być wybudowane opisane powyżej przedsięwzięcie. Podkreślono, że rozpoczęcie prac przygotowujących teren do budowy [...] na działkach spowodowało powstanie niedozwolonych immisji. Skarżący doświadczają negatywnych skutków związanych z rozpoczęciem prac budowlanych, na które składa się wzmożony hałas oraz pył z terenu byłego wysypiska odpadów pokopalnianych. Podniesiono, że już samo wyrażenie zgody na zbycie w drodze bezprzetargowej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych w celu zrealizowana inwestycji wpływa na wartość nieruchomości znajdujących się w jej pobliżu. W odpowiedzi na powyższe organ wniósł o odrzucenie złożonych skarg, względnie o ich oddalenie. Organ podniósł, że skarżący nie mają legitymacji skargowej wynikającej z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g.". Skarżący wskazali na hipotetyczne obniżenie wartości nieruchomości i możliwe pogorszenie warunków mieszkaniowych, nie wykazali zdaniem organu żadnego rzeczywistego wkroczenia w ich interes prawny. W treści skargi wskazano jedną nieruchomość, działkę nr [...], której odległość od skrajnej działki inwestycyjnej nr [...] to około 130 m. Dalej organ zaznaczył, że zarzuty zostały skierowane jedynie do jej § 2, zatem skarga powinna zostać odrzucona w części dotyczącej § 1 uchwały. Organ wyjaśnił, ze cel zbycia nieruchomości został wprost opisany w treści jej uzasadnienia, a zamierzenia Miasta Rybnik w przedmiocie dysponowania ww. nieruchomościami są zgodne z dyspozycją przepisu art. 37 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344), zwanej dalej: "u.g.n.", stanowiącego podstawę prawną do wydania uchwały. Zwrócił uwagę, że na zasadzie art. 11 u.g.n., kontroli sądów administracyjnych nie podlega zasadność i celowość działań gminy odnosząca się do stanowiących jej własność nieruchomości. Miasto Rybnik ma prawo dysponowania majątkiem, w tym nieruchomościami będącymi w jego zasobie, tym samym ma również uprawnienie do sprzedaży nieruchomości i może to czynić w trybie przetargowym i bezprzetargowym. Wyłączne uprawnienie w tym zakresie należy do Rady Miejskiej. Następnie organ wskazał, że ze skarg nie wynika z jakich faktów skarżący wywodzą, że inwestycja mająca zostać zrealizowana na działkach wskazanych w § 2 uchwały, jest lub ma być zaliczona do zakładów stwarzających zagrożenie poważnych awarii przemysłowych w rozumieniu art. 248 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Organ wyjaśnił, że wymienione w § 2 uchwały działki znajdują się w obszarze objętym symbolem 1PU - tereny zabudowy produkcyjno-usługowej (§ 3 ust. 1 pkt 4 lit. c planu miejscowego), a zgodnie z § 11 ust. 7 pkt 2 planu, w zakresie gospodarki odpadami na terenie 1PU dopuszcza się prowadzenie działalności związanej z gospodarką odpadami oraz odzyskiem energii, stąd też dopuszczalna jest realizacja inwestycji na wskazanych nieruchomościach. Podkreślono jednocześnie, że na poparcie zarzutu naruszenia § 6 pkt 1 planu miejscowego, nie przedstawiono żadnego uzasadnienia. Podobnie uzasadnienie nie podaje, jak planowana inwestycja, sposób jej prowadzenia, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma stanowić naruszenie prawa, które miałoby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały. W kwestii immisji, organ zaznaczył, że mowa o roszczeniu cywilnoprawnym, zaś co do immisji związanych z procesem budowlanym o immisjach o charakterze przejściowym. Sposób realizacji inwestycji pozostaje natomiast bez związku z przedmiotem zaskarżonej uchwały. Zaznaczył, że zaskarżona uchwała nie dotyczy sprzedaży spornej działki, a jedynie wyraża zgodę na zbycie, zatem ewentualna sprzedaż jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym. W dniu 5 sierpnia 2025 r. do akt wpłynęło pismo skarżących z dnia 1 sierpnia 2025 r., w którym pełnomocnik podkreślił, że nieruchomości będące własnością skarżących znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Wskazał na brak ustawowego uregulowania minimalnej odległości lokalizacji [...] od zabudowań mieszkalnych, zaznaczając potencjalny wzrost ruchu samochodów ciężarowych, potencjalne uciążliwości odorowe oraz emisję hałasu. W tych okolicznościach, wskazana przez organ odległość 130 m od nieruchomości jednego ze skarżących może okazać się niewystarczająca. Zdaniem strony skarżącej "mieszkańcy dzielnicy [...] mają interes prawny w uchyleniu skarżonej uchwały", a tym bardziej ma ją skarżący M.D. Ponadto, jak podał, jednym z produktów procesu technologicznego [...] jest [...] zawierający łatwopalny [...], a inwestycja obejmuje pojemność [...] 4000 m3 oraz dwa [...] zintegrowane o łącznej pojemności 4800 m3, dlatego planowana inwestycja, przewidziana w pobliżu nieruchomości skarżących, stwarza zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, zatem uzasadnia naruszenie art. 144 Kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżących podjęcie sprzecznej z planem miejscowym uchwały, bezpośrednio wpływa na sytuację materialnoprawną skarżących, posiada charakter zobiektywizowany, obiektywny i realny. W dniu 12 września 2025 r. do akt wpłynęło pismo organu z dnia 11 września 2025 r., w którym poinformowano, że w dniu 4 września 2025 r. została zawarta umowa przenosząca własność nieruchomości wskazanych w zaskarżonej uchwale na rzecz C. sp. z o.o. w R. Na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2026 r. pełnomocnik skarżących sprecyzował, że przedmiotem zaskarżenia jest wyłącznie § 2 zaskarżonej uchwały, a skarżący występują w sprawie indywidualnie. W uzasadnieniu opisanego na wstępie postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi objęto Uchwałę Nr 230/XIV/2025 Rady Miasta Rybnika z dnia 24 kwietnia 2025 r. w sprawie zbycia nieruchomości. Na mocy § 1 zaskarżonej uchwały, organ wyraził zgodę na zbycie w drodze bezprzetargowej prawa własności nieruchomości gruntowych wymienionych działek o łącznej powierzchni 4,4776 ha (obręb [...]), natomiast na mocy § 2 – wyraził zgodę na zbycie w drodze bezprzetargowej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych o łącznej powierzchni 2,1103 ha, oznaczonych jako działki: 1) [...], ..., [...] o łącznej powierzchni 1,9886 ha, obręb [...], arkusz mapy 5 i 6, [...] – prawo własności; 2) [...], [...] o łącznej powierzchni 0,1217 ha, obręb [...], arkusz mapy 6, [...] – prawo użytkowania wieczystego. "Projekt uchwały dotyczy zbycia w drodze bezprzetargowej gminnych nieruchomości gruntowych położonych przy ul. [...] (§ 1) i przy ul. [...] (§ 2), na rzecz C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R., w której Miasto posiada 100% udziałów" (str. 3 protokołu nr [...] z posiedzenia Komisji Gospodarki Przestrzennej i Działalności Gospodarczej w dniu [...] 2025 r., akta administracyjne sprawy). Następnie wskazano, że stosownie do ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych legitymacja do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., wymaga, aby zaskarżony akt aktualnie i realnie godził w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Zdaniem Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie każdy ze skarżących musi wykazać naruszenie własnego interesu prawnego lub uprawnienia. Każdy skarżący składając skargę w trybie art. 101 u.s.g. musi bowiem wykazać, że w jego konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, a nie wyłącznie faktyczną, sytuacją, a zaskarżoną przez skarżącego uchwałą, polegający na tym, ze uchwała ta narusza, pozbawia lub ogranicza, jego interes prawny lub uprawienie. Ponadto, to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną. Interes prawny, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną osoby wnoszącej skargę. Legitymacja do wniesienia skargi, wymaga, by uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, naruszały rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Sąd I instancji nie miał wątpliwości, że tego rodzaju naruszeń, o charakterze bezpośrednim, zindywidualizowanym i obiektywnym, skarżący nie wykazali. Jak wynika z uzasadnienia złożonej skargi skarżący wiążą naruszenie interesu prawnego z lokalizacją działki nr [...] (której właścicielem jest skarżący M.D.), w sąsiedztwie planowanej inwestycji w granicach działek wskazanych w § 2 zaskarżonej uchwały, powstaniem na skutek rozpoczęcia prac przygotowujących teren do realizacji inwestycji, "niedozwolonych immisji", wzmożonego hałasu oraz pyłu, "który unosi się z terenu objętego trwającymi pracami, a będącym terenem byłego [...]", przyszłym wzrostem ruchu samochodów ciężarowych, obniżeniem wartości nieruchomości znajdujących się w pobliżu inwestycji, brakiem woli dialogu z mieszkańcami, stworzeniem przez planowaną inwestycję zagrożenia wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Sąd I instancji wskazał, że w skardze nie wykazano nawet tytułu prawnego do działki [...] poprzez przedłożenie odpisu z księgi wieczystej. Nie wskazano natomiast z tytułem prawnym, do których działek wiążą interes prawny pozostali skarżący. Podano jedynie, że "nieruchomości będące własnością skarżących znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji", pomijając, że interes prawny nie jest badany w stosunku do zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, lecz badany jest jedynie w odniesieniu do przedmiotu zaskarżonej uchwały. Sąd I instancji wskazał ponadto, że immisje, hałas, spadek wartości nieruchomości, nie są konsekwencją zaskarżonej uchwały, która dotyczy wyłącznie "wyrażenia zgody na zbycie w drodze bezprzetargowej". W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie wykazali związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a naruszeniem ich indywidualnej sytuacji prawnej. Zaskarżona uchwała niewątpliwie nie rozstrzyga w żaden sposób władczo o prawach czy obowiązkach skarżących. Interes prawny osoby, która wnosi skargę w tym trybie wynikać musi z przepisu prawa materialnego kształtującego sytuację prawną osoby skarżącej, a wnoszący skargę musi się wykazać nie tylko interesem prawnym lub uprawnieniem, ale jednoczesnym naruszeniem tego interesu lub uprawnienia. W skardze nie podniesiono jakichkolwiek zarzutów względem § 1 uchwały (działki obręb [...]). Wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości został ograniczony do żądania stwierdzenia nieważności uchwały w części, co do jej § 2, który wymienia nieruchomości w obrębie [...]. W odniesieniu do § 2 zaskarżonej uchwały w skardze podniesiono wyłącznie jeden zarzut, niezgodności z § 6 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego Uchwałą Nr 1251/LXXI/2023 Rady Miasta Rybnika z dnia 30 listopada 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części miasta Rybnika obejmującej obszar w rejonie ul. Sportowej (MPZP 54-53) (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2023 r., poz. 9490). Zapis ten przewiduje, w zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, zakaz budowy zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Przedmiotowa działka objęta jest symbolem 1PU – tereny zabudowy produkcyjno-usługowej, zgodnie zaś z § 11 ust. 7 pkt 2 planu miejscowego, na który to zapis powołuje się organ, w zakresie gospodarki odpadami: na terenie oznaczonym symbolem 1PU dopuszcza się prowadzenie działalności związanej z gospodarką odpadami oraz odzyskiem energii. Wyjaśniono przy tym, że Sąd nie dokonuje w rozpoznawanej sprawie kontroli zgodności planowanej inwestycji z zapisami planu miejscowego, ani też wzajemnych relacji § 6 pkt 1 oraz § 11 ust. 7 pkt 2 tego planu w odniesieniu do konkretnego zamierzenia. W przypadku wykazania legitymacji skargowej, badaniu podlegałaby podstawa prawna wydania zaskarżonej uchwały, w szczególności art. 37 ust. 2 pkt 7 u.g.n., który stanowi, że nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli: ma stanowić wkład niepieniężny (aport) do spółki albo wyposażenie nowo tworzonej państwowej lub samorządowej osoby prawnej, lub majątek tworzonej fundacji. Jednakże wobec braku legitymacji skrzących do wniesienia skarg, nie podlegały one merytorycznemu rozpatrzeniu. Sąd nie badał zatem czy zaistniały podstawy stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała nie zawiera żadnych postanowień, które mogłyby prowadzić do uznania, że narusza interes prawny skrzących. Takiego związku nie wykazali także sami skarżący. W konsekwencji powyższego Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odrzucił skargi. O zwrocie skarżącemu M.D. uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 P.p.s.a. Od postanowienia Sądu I instancji skargę kasacyjną wnieśli skarżący. Zaskarżając orzeczenie Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 P.p.s.a. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że interes prawny uzasadniający wniesienie skargi na uchwałę organu gminy może wynikać wyłącznie z bezpośredniego oddziaływania normatywnego zaskarżonej uchwały na sytuację prawną skarżącego, a związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą a sferą prawnie chronionych interesów skarżących ma charakter wyłącznie pośredni i hipotetyczny, podczas gdy interes prawny skarżących wynikał z całokształtu okoliczności sprawy, obejmujących w szczególności prawo własności nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, normy planistyczne obowiązujące na obszarze inwestycji, sprzeczność przedsięwzięcia z § 6 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz funkcjonalny i gospodarczy związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą a realizacją konkretnego przedsięwzięcia inwestycyjnego, co uzasadniało przyjęcie legitymacji skargowej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Na podstawie art. 174 pkt 2 zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skarg z uwagi na brak interesu prawnego skarżących, podczas gdy okoliczności przedstawione w skardze wskazywały na istnienie indywidualnego, aktualnego i własnego interesu prawnego, co wykluczało zastosowanie przesłanki odrzucenia skarg określonej w art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., b) art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez utożsamienie przesłanki istnienia interesu prawnego z oceną zasadności podniesionych w skardze zarzutów materialnoprawnych i przedwczesne przesądzenie o braku naruszenia interesu prawnego skarżących, podczas gdy ocena legitymacji skargowej ma charakter wstępny i nie może być uzależniana od wcześniejszego rozstrzygnięcia o zasadności zarzutów dotyczących legalności zaskarżonej uchwały, c) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niespełniającego wymagań stawianych przez ten przepis, polegające w szczególności na: i. pominięciu istotnej części argumentacji przedstawionej w skardze, ii. braku odniesienia się do twierdzeń dotyczących znaczenia § 6 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla oceny interesu prawnego skarżących, iii. braku odniesienia się do argumentacji dotyczącej zagrożenia wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, iv. niewyjaśnieniu przyczyn, dla których funkcjonalny związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą a realizacją przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do przetwarzania [...] miałby pozostawać irrelewantny dla oceny interesu prawnego skarżących, v. niewyjaśnieniu przyczyn, dla których właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji nie mogą wywodzić interesu prawnego z norm planistycznych obowiązujących na obszarze objętym przedsięwzięciem, vi. pominięciu argumentacji dotyczącej znaczenia zaskarżonej uchwały jako elementu procesu inwestycyjnego prowadzącego do realizacji planowanej [...], podczas gdy prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno zawierać ocenę wszystkich istotnych zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i umożliwiać przeprowadzenie kontroli instancyjnej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów. W piśmie z dnia 22 czerwca 2026 r. sformułowano oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, stosownie do treści art. 176 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 182 § 3 P.p.s.a., rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego. Równocześnie zgodnie z art. 181 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku, wydaje wyrok, a rozpoznając skargę kasacyjną od postanowienia – wydaje postanowienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, przy czym istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazali naruszenia ich indywidualnego interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., co w konsekwencji obligowało ten Sąd do odrzucenia skarg na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. bez jej merytorycznego badania. W konsekwencji koniecznym jest odniesienie się do kwestii materialnoprawnych w pierwszej kolejności. Za całkowicie nieuzasadniony należy uznać zarzut błędnej wykładni art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że interes prawny uzasadniający wniesienie skargi na uchwałę organu gminy musi wynikać z bezpośredniego oddziaływania normatywnego zaskarżonej uchwały na sytuację prawną skarżących. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Dokonując wykładni art. 101 ust. 1 u.s.g., Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że norma ta statuuje autonomiczny mechanizm legitymacji skargowej, stanowiący przepis szczególny w stosunku do ogólnej reguły z art. 50 § 1 P.p.s.a. Prawidłowa rekonstrukcja podstawy legitymacji na gruncie art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch niezależnych elementów: po pierwsze – podmiot musi posiadać własny interes prawny lub uprawnienie, po drugie – musi dojść do realnego naruszenia tego interesu lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. (A. Matan [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. IV, red. B. Dolnicki, Gdańsk 2025, art. 101). Samo posiadanie interesu prawnego, bez wykazania kwalifikowanego skutku w postaci jego naruszenia, jest niewystarczające do uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes w pełni zgodny z prawem i przez to prawo chroniony, którego istotą jest bezpośredni, strukturalny związek z konkretną, dającą się precyzyjnie wskazać normą prawa materialnego. To właśnie przepisy prawa materialnego stanowią jedyne, pierwotne źródło uprawnień i interesów prawnych (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1355/91, źródło CBOSA). Takie restrykcyjne rozumienie legitymacji skargowej – jako opartej na konkretnej, zindywidualizowanej normie prawnej – zostało uznane za w pełni zgodne z ustawą zasadniczą. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 września 2008 r. (sygn. akt SK 76/06, OTK-A 2008/7/121) wprost potwierdził, że art. 101 ust. 1 u.s.g., ograniczający prawo skargi do podmiotów wykazujących indywidualny interes prawny wyprowadzony z prawa materialnego, odpowiada konstytucyjnemu wzorcowi prawa do sądu oraz zasadom legalizmu i państwa prawnego (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2, art. 7 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Wykorzystanie w strukturze art. 101 ust. 1 u.s.g. pojęcia interesu prawnego nakazuje – przy zachowaniu zasady odpowiedniości wynikającej ze specyfiki zaskarżania aktów generalnych czy ustrojowych – odwołanie się do cech tego interesu wypracowanych na gruncie art. 28 K.p.a. Zarówno w doktrynie, jak i w najnowszym orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt II GSK 1154/25, źródło CBOSA) konsekwentnie przyjmuje się, że interes prawny oraz będące skutkiem podjęcia uchwały jego naruszenie muszą cechować się bezpośredniością, aktualnością oraz realnością. Oznacza to, że zaskarżona uchwała (bądź jej konkretne postanowienie) musi rzeczywiście wkraczać w sferę prawną skarżącego i wywoływać w niej negatywne następstwa prawne już w dacie jej podejmowania. Aktualność i realność interesu prawnego wykluczają sytuacje, w których naruszenie ma charakter jedynie hipotetyczny, potencjalny lub projektowany na przyszłość. Jak trafnie podkreśla się w judykaturze (m.in. przywołany powyżej wyrok NSA z dnia 17 września 2025 r.), przedmiotowe naruszenie musi polegać na stworzeniu realnego, zobiektywizowanego zagrożenia istniejącego już w chwili wejścia w życie aktu. Nie może ono polegać na abstrakcyjnym przeświadczeniu, że w bliżej nieokreślonej przyszłości uchwała mogłaby wywołać niekorzystne dla skarżącego skutki faktyczne. Skarżący kasacyjnie upatrują naruszenia swojego interesu prawnego w "całokształcie okoliczności sprawy", na który składa się prawo własności działek sąsiednich, normy planistyczne miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (§ 6 pkt 1 MPZP) zakazujące lokalizacji zakładów stwarzających zagrożenie poważną awarią przemysłową oraz uciążliwości środowiskowe związane z planowaną budową instalacji do [...] (hałas, pył, immisje). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zdiagnozował, że opisany przez skarżących stan rzeczy dotyka wyłącznie ich interesu faktycznego, a nie prawnego. Wszystkie podnoszone uciążliwości oraz potencjalna niezgodność zamierzenia z MPZP nie są bezpośrednim, jurydycznym skutkiem zaskarżonej uchwały. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem uchwała wyrażająca zgodę na bezprzetargowe zbycie nieruchomości na rzecz spółki miejskiej. Akt ten, lokowany w sferze cywilnoprawnej działalności gminy (dominium), decyduje wyłącznie o przeniesieniu prawa własności lub użytkowania wieczystego mienia komunalnego. Uchwała ta nie kształtuje praw rzeczowych skarżących, nie nakłada na nich obowiązków ani nie pozbawia ich przysługujących im praw podmiotowych. Skarżący próbują wywieść swój interes prawny z norm planistycznych oraz przepisów regulujących proces inwestycyjny. Konstrukcja ta jest jednak błędna. Jako analogię wskazać można ugruntowane stanowisko NSA (zawarte m.in. w wyroku z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1413/07, źródło CBOSA), zgodnie z którym przepisy prawa materialnego regulujące ochronę interesów osób trzecich przy ustalaniu warunków zabudowy dla konkretnego zamierzenia inwestycyjnego (np. przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) nie mogą stanowić źródła interesu prawnego w postępowaniu opartym na art. 101 u.s.g. wymierzonym w akty o zupełnie innym charakterze i przedmiocie regulacji. Normy planistyczne czy zakazy zawarte w MPZP nie kształtują sytuacji prawnej skarżących w procesie gospodarczego dysponowania nieruchomością przez gminę. W odniesieniu do drugiego elementu legitymacji – czyli samego "naruszenia" – skarżący zobligowani byli udowodnić, że zaskarżona uchwała godzi w ich sferę prawną poprzez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy uniemożliwienie realizacji konkretnego uprawnienia (por. wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114). Ponieważ stan zagrożenia naruszeniem nie legitymuje do wniesienia skargi, skarżący musieli wykazać precyzyjny mechanizm, w jaki sposób zgoda na sprzedaż gruntu miejskiego negatywnie wpływa na ich sytuację prawnomaterialną. Obawy przed immisjami, hałasem, pyłem z byłego [...] czy wzrostem ruchu ciężarowego zaktualizują się dopiero w toku ewentualnej realizacji inwestycji przez przyszłego nabywcę. Dopiero na etapie postępowań o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach czy pozwolenia na budowę, skarżący – jako właściciele nieruchomości w obszarze oddziaływania – uzyskają status stron i pełną ochronę prawną. Zaskarżona uchwała w żaden sposób nie sanuje przyszłych naruszeń prawa ochrony środowiska ani nie zwalnia inwestora z konieczności przestrzegania MPZP. W związku z tym należy stwierdzić, że skoro skarżący nie udowodnili, aby zaskarżona uchwała wkraczała w ich sferę prawnomaterialną i ograniczała ich uprawnienia, ich interes ma charakter wyłącznie faktyczny. Niespełnienie tej przesłanki obligowało Sąd I instancji do zastosowania sankcji formalnej w postaci odrzucenia skarg na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. Za nieusprawiedliwiony należało także uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g., upatrujący wadliwości działania Sądu I instancji w rzekomym utożsamieniu przesłanki istnienia interesu prawnego z oceną zasadności podniesionych w skardze zarzutów materialnoprawnych i przedwczesnym przesądzeniu o braku legitymacji skarżących. Wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób prawidłowy oddzielił badanie legitymacji procesowej od merytorycznej oceny legalności zaskarżonego aktu. Ocena legitymacji skargowej w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. ma – na co trafnie wskazuje strona skarżąca – charakter wstępny, jednakże jej wynik w sposób bezwzględny determinuje dalszy tok postępowania sądowoadministracyjnego. Konstrukcja art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. jako przepisu o charakterze bezwzględnie obowiązującym nie pozostawia sądowi marginesu uznaniowości. Stwierdzenie przez sąd, że indywidualny interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę nie zostały naruszone, obliguje ten organ do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, bez możliwości przejścia do fazy jej merytorycznego badania. Przeciwne działanie Sądu I instancji – polegające na merytorycznej ocenie legalności uchwały i badaniu jej zgodności z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami czy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pomimo braku podmiotu legitymowanego do uruchomienia tej kontroli – stanowiłoby rażące naruszenie przepisów proceduralnych i prowadziło do niedopuszczalnego orzekania w warunkach braku skarg uprawnionych podmiotów. Sąd I instancji nie przesądził zatem przedwcześnie o bezzasadności zarzutów skarg; stwierdził jedynie – w pełni zasadnie – że z uwagi na brak legitymacji skarżących zarzuty te w ogóle nie mogą podlegać merytorycznej weryfikacji w tym postępowaniu. Za nieusprawiedliwiony uznać należy również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., którego skarżący kasacyjnie upatrują w wadliwej konstrukcji uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wskazać należy, że w ugruntowanym orzecznictwie przyjmuje się, iż naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku lub postanowienia nie zawiera wszystkich ustawowych elementów, jest wewnętrznie sprzeczne lub skonstruowane w sposób tak wadliwy, że uniemożliwia to jednoznaczne zrekonstruowanie motywów, jakimi kierował się sąd przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a tym samym uniemożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2026 r., sygn. akt I OSK 2278/25, źródło CBOSA). Obowiązek odniesienia się przez sąd do zarzutów podniesionych w skardze nie oznacza przy tym konieczności szczegółowego ustosunkowania się do każdego z argumentów strony, o ile nie mają one istotnego i determinującego znaczenia dla wyniku sprawy. W kontekście niniejszego postępowania, zarzucana przez skarżących kasacyjnie wybiórczość uzasadnienia Sądu I instancji stanowiła w istocie logiczną i konieczną konsekwencję charakteru podjętego rozstrzygnięcia. Odnotowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że interes prawny badany jest wyłącznie w odniesieniu do przedmiotu zaskarżonej uchwały (zgody na zbycie), a nie do zasięgu oddziaływania planowanej na tym gruncie inwestycji, stanowiło wyczerpujące wyjaśnienie motywów, dla których argumenty środowiskowo-planistyczne skarżących zostały uznane za bezprzedmiotowe na tym etapie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w pełni spełnia kryteria z art. 141 § 4 P.p.s.a., jest jasne, spójne i poddaje się instancyjnej kontroli orzeczniczej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani reguł procedury sądowoadministracyjnej, wobec czego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Na podstawie art. 156 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie Sądu I instancji wobec błędnego oznaczenia nazwiska skarżącej w komparycji, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 30 lipca 2026
- Symbol z opisem
- 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
- Hasła tematyczne
- Odrzucenie skargi
- Skarżony organ
- Rada Miasta
- Sędziowie
- Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
art. 101 ust. 1 · Dz.U. 2025 poz. 1153
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 58 § 1pkt 5a, art. 182 § 1 i 2, art. 184 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ke 407/26 · 23 września 2026
Wyrok WSA w Kielcach z 23 września 2026 r., II SA/Ke 407/26
Sygnatura: I OZ 333/26 · 22 września 2026
Postanowienie NSA z 22 września 2026 r., I OZ 333/26
Sygnatura: I SA/Wa 1839/26 · 21 września 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 21 września 2026 r., I SA/Wa 1839/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny